ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਭਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧੀ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਨਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਇਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਾਠ ਪਰਮ-ਹੰਸਾਂ ਲਈ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਸਾਰ ਨੂੰ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ ਕੱਢ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭੂਤੀ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਹਰੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਆਸਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਆਤਮਾ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਤਾ ਭੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਚਾ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਗਿਆਨੀ—ਹਰੀ—ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਨੁੱਖ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਉੱਤਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਸ਼ਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ: ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜੀਵ, ਜੋ ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲੱਭਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਧੁਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਲੇ ਪਾਸੇ ਭੂਖੇ ਭੇੜਿਆਂ ਦਾ ਟੋਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਤਰ saturate ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਿੱਛੇ, ਇੱਕ ਹਿਰਨ—ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜਖਮੀ—ਉਸ ਦੀ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ: ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ, ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਫੁੱਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਂਗ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਛਣਕ-ਵਿਲਾਸਿਤਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਬਾਤ, ਛੇ ਪੈਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਾਂਗ, ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਭੇੜਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਸਮਾਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਉਮਰ ਨੂੰ ਚੁਪਚਾਪ ਖਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਘਰ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿੱਛੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਮੌਤ—ਸ਼ਿਕਾਰੀ—ਤੀਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਦੇਖੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਤੀਰ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" ਇਸ ਲਈ, ਹਿਰਨ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰੋਕੋ, ਜਿਵੇਂ ਰਥ-ਸਵਾਰ ਰਸੀਆਂ ਫੜਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਧੁਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਓ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਹੰਸ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਓ—ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਕਦਮ-ਕਦਮ ਪਿੱਛੇ ਹਟੋ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਿਆ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ। ਜੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?" "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੀਆਂ, ਉਥੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਦੇਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦੇਹ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਇਹ ਵਾਦ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ: ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਲੁਕਵੇਂ ਹਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਅਗਲੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ, ਸੁਖਮ ਦੇਹ ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ, ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ, ਸਾਂਸ ਲੈ ਰਹੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਉਸ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇਹ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ "ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ" ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਜੋ ਸੰਬੰਧ ਜੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ punarjanam ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਦੀ ਗਤੀ ਦੋਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਤੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਮਨ ਦੀ ਚਲਣ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ; ਫਿਰ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਰੂਪ ਅੰਦਰ ਅਨੁਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, embodied ਆਤਮਾ, ਉਸ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮਨ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਉਹ ਵੀ; ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੋਵੋ। ਇੱਥੇ, ਕਈ ਵਾਰ, ਜੋ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਨਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਨੁਮਾਨ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਵਸਤੂਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਅਨੁਭਵ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨ ਸਿਰਫ ਸਤਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਤਾ ਹਨੇਰਾ, ਚੰਦ ਦੀ ਛਾਂ ਵਾਂਗ, ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਮੈਂ" ਅਤੇ "ਮੇਰਾ" ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਤਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਬੁਧੀ, ਮਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਜੋ ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੈ, ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸੁੱਤਿਆਂ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਜਾਂ ਦੁਖ ਵਿਚ, ਸਾਂਸ ਦੇ ਵਿਘਨ ਕਾਰਨ "ਮੈਂ ਹਾਂ" ਦੀ ਸੂਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ—even ਮੌਤ ਦੀ ਜਲਨ ਵਿਚ ਵੀ। ਗਰਭ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ, ਅਪ੍ਰਾਪਕਤਾ ਕਾਰਨ, ਗਿਆਰਾਂ-ਵਾਂ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਗਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਨਵੇਂ ਚੰਦ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ। ਭਾਵੇਂ ਵਸਤੂ ਮੌਜੂਦ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚਕ੍ਰ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ; ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਅਸਲ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੁਖ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੰਜ-ਵਾਂ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ, ਤਿੰਨ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸਤਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਲੈਂਦਾ ਅਤੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸੁਖ, ਦੁਖ, ਡਰ, ਪੀੜਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੌਂਕ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਦੀ, ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਜੋ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਵੇਖੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ; ਜੋ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੁੱਤਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਮ ਵਿਚ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਮੁੜ ਮੁੜ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਬੰਧਨ non-self ਲਈ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਲਯ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮੈਤਰੇਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਭਗਤ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਵਿਵਰਣਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਿੱਧਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨਬਰ੍ਹੀ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰਚਨਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਿਖਾ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ; ਸਾਰੇ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ, ਇਹ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਦਿਵਿ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗਾਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦਿਵਿ-ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਭਟਕਦਾ। ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਪਰਮ-ਧਰਮ ਸਿੱਖਿਆ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਮਿਲੀ, ਇਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ, ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ, ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਅਚਾਨਕ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਾਤਾ-ਹਾਥੀਆਂ ਆਪਣੇ ਨੇਤਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਲਣ, ਪਿਆਰ, ਮੁਸਕਾਨ, ਰਸਭਰੀ ਨਿਗਾਹਾਂ, ਮੋਹਕ ਬੋਲ, ਤੇ ਰਮਣੀਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਚਲਣਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਹਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿਚ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀ।