ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਰਾਜਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਜੋ ਅਜਰ, ਅਮਾਪ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰ ਹਰ ਗੁਣ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਡਰ, ਪਿਆਰ, ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਨੂੰ ਸਦਾ ਹਰਿ ਵੱਲ ਹੀ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਕੋਈ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਕਤੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਵੀ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ—ਗੋਪੀਆਂ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈਆਂ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਆਓ, ਓ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਈਆਂ ਹੋ?" ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਰਾਤ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਭਰਪੂਰ ਹਨ; ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਚਲੀ ਜਾਓ, ਓ ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ ਤੇ ਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਨਣ ਦੀ ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਦੇ ਮਜ਼ੇ ਲੈ ਲਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ—ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਵਛਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਓ, ਉਹ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਜਾਂ ਫਿਰ, ਸ਼ਾਇਦ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਡੂੰਘੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆਈਆਂ ਹੋ; ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਤੱਬ ਆਪਣੇ ਪਤੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਚੰਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬੁੱਢਾ, ਬੀਮਾਰ, ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ। ਪਰਾਈ ਮਰਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ noble ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਨਰਕ, ਬਦਨਾਮੀ, ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ—ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਕੀਰਤੀ ਗਾ ਕੇ ਹੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਸਰੀਰਕ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।" ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਇਹ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਪੂੰਝਦੀਆਂ, ਸੁੱਕੇ ਹੋਠ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਫਿੱਕੇ ਹੋਏ, ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੇਖਾਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ, ਛਾਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਦਾ ਲਾਲ ਰੰਗ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ—ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੀਆਂ, ਦੁਖ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਨੇਤਰ ਪੂੰਝਦੀਆਂ, ਭਾਵੁਕਤਾ ਨਾਲ ਰੁਕ ਰੁਕ ਕੇ ਹੌਲੇ ਬੋਲੀਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇੰਨੇ ਤਿੱਖੇ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ, ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਚ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਆਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" "ਤੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਔਰਤ ਦਾ ਕਰਤੱਬ ਪਤੀ, ਬੱਚਿਆਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ। ਪਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ, ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੈਂ।" "ਜੋ ਵੀ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪਿਆਰ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੀ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖੀ ਆਸ ਨੂੰ ਨਾ ਤੋੜ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ।" "ਸਾਡੇ ਮਨ, ਜੋ ਤੂੰ ਚੁੱਕ ਲਏ ਹਨ, ਵਾਪਸ ਘਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਸਾਡੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਪੈਰ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਹਿਲਦੇ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਈਏ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰੀਏ?" "ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਹਾਸੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਤਰ ਕਰ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਮਨ ਦੀ ਅੱਗ ਠੰਢੀ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀਆਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ, ਜੋ ਪਲਕ-ਮਾਤਰ ਲਈ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਖੜੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀਆਂ, ਤੇਰਾ ਮੋਹ ਇੰਨਾ ਵਧ ਗਿਆ।" "ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸੀਨੇ ਉੱਤੇ ਸਥਾਨ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਚਰਨ-ਧੂੜ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਲਈ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤਰਸਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਲਈ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸਨਹਾਰ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਆ ਗਈਆਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣੇ, ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੀ ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲਾਲਸਾ ਹੈ—ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਹੱਕੀ ਬਣਾ।" "ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਲਟਾਂ, ਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਕੁੰਡਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਹਾਸੇ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ, ਤੇਰੇ ਬਾਂਹਾਂ ਜੋ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਸੀਨਾ—ਜਿੱਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਤੇਰੀ ਹੀ ਦਾਸੀਆਂ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਾਂ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਤੇਰੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ, ਰਸ ਭਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ? ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਤਾਂ ਗਾਂ, ਪੰਛੀ, ਦਰਖ਼ਤ, ਹਿਰਣ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੱਕਦੇ ਹਨ—ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਵੇਗਾ?" "ਸਾਫ਼ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਿ-ਪੁਰਖ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ। ਹੇ ਦੁੱਖੀਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਆਪਣਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਹੱਥ ਸਾਡੀਆਂ ਜਲਦੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਤੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ।" ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਖੀ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਆਤਮ-ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਗੋਪੀਆਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਖਿੜ ਉਠੇ, ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਚਮਕਦਾ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਗਾਉਂਦੀ ਤੇ ਦੂਜੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਨਦੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਠੰਢੀ ਰੇਤ ਉੱਤੇ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਵਾ ਤੇ ਕਮਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ ਖੇਡਦਾ। ਉਹ ਖੁੱਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਗਲੇ ਲੱਗਣ, ਖੇਡਾਂ, ਢਿੱਲੀਆਂ ਕਮਰਬੰਦੀਆਂ, ਨਖਾਂ ਦੀ ਛੁਹ, ਹਾਸੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮਹਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਮਝਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਅਹੰਕਾਰ-ਭਰੀ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੋਂ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੰਡ ਪਾ ਸਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧੇ ਵਿੱਚ ਉਣਤੀਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਧੁਮੱਖੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਸ ਕੱਢ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੇ ਬੋਧ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੇ। ਹਰਿ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਨਾਹ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਹਨ। ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਰਤਾ-ਭਰ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ—ਹਰੀ ਆਪ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ, ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਇਥੇ ਤੱਕ ਉੱਤਰਿਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਗੁਪਤ, ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ।" "ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜੀਵ, ਜਦੋਂ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅੱਗੇ ਭੁੱਖੇ ਬੱਗੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਦੇ ਰੱਜਦੇ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਹਿਰਣ, ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।