ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਅਜਿਹਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਪੁਰੰਜਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਵਿਰਹ-ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਈ, ਪਰ ਸੱਚਾਈ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਨਾ ਉਹ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨਾ ਉਹ ਨਾਇਕ ਉਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਪੁਰੰਜਨੀ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਦਰਵਾਜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਪਤੀ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਰਚੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਣਵਤੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਝੂਠ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਹੰਸ, ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ-ਪੱਧਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਮੈਂ ਤੂੰ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ; ਅਸਲ ਵਿਚ, ਦੋਵਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।" ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਦਮੀ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਇੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਆਇਨੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਾਹ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵੇਖਦਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਸਾਡੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨ ਦਾ ਹੰਸ, ਹੋਰ ਹੰਸ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਹਾਲਤ 'ਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਸਿੱਧੀ ਸੋਚ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੁੱਲੀ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਪਾ ਲੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਭਰਿਸ਼ਮਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, "ਇਹ ਸਾਰਾ ਤਤਵ-ਗਿਆਨ ਪਰੋक्ष ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਪਰੋਖੀ ਬਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।" --- ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਰਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ, ਜਸਮੀਨ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ, ਆਈਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ। ਚੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਨਰਮ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਪੂਰਬੀ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਲਾਲੀ ਦੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ; ਉਹ ਉਭਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚੰਦ ਦੇ ਗੋਲ, ਕਮਲ-ਮੁਖ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ, ਕੇਸਰੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ, ਜੰਗਲ ਨਰਮ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਮਧੁਰ ਅਤੇ ਮੋਹਕ ਧੁਨ ਗਾਉਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੀਬਰ ਲਾਲਸਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੋਹ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਲੁਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਈਆਂ ਜਿਥੇ ਉਹ ਖੜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੁੰਡਲ ਝੂਲ ਰਹੇ ਸਨ। ਕੁਝ, ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦੋਹਦੇ ਹੋਏ, ਕੰਮ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਈਆਂ; ਹੋਰ, ਦੁੱਧ ਚੂਲੇ ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾ ਪਿਲਾ ਕੇ, ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਕੁਝ, ਖਾਣਾ ਪਕਾ ਰਹੀਆਂ, ਰੋਟੀ ਛੱਡ ਕੇ; ਕੁਝ, ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ ਰਹੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ; ਹੋਰ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ, ਖਾਣਾ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ, ਉੱਤਰੀ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਰਹੀਆਂ, ਹੋਰ, ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗ ਰਹੀਆਂ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਿਣੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਫਟਫਟ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪਾਸ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਰੋਕਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਚੁਰ ਲਏ, ਰੋਕੀ ਨਾ ਜਾ ਸਕੀਆਂ, ਮੋਹ-ਮਗਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਗੋਪੀਆਂ ਘਰ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੀਆਂ; ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਹੀਆਂ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ। ਵਿਰਹ ਦੀ ਅਸਹਿਣੀ ਪੀੜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾਵਾਂ ਧੋ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਸ ਆਨੰਦ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਦੁਖ-ਕਲੇਸ਼ ਮਿਟ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਬੰਨ੍ਹਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ। --- ਇਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ! ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਮੰਨਿਆ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ; ਫਿਰ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਦੀ ਰੋਕ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ?" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ—ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਦਬੁਧੀ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੇ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ; ਜੇਕਰ ਵੈਰੀ ਨੇ ਭੀ ਹਰਿ-ਕੇਸ਼ਾ ਨੂੰ ਪੂਜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਅਤਿ ਉੱਚੀ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਨ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ, ਅਪਰਿਮਿਤ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਡਰ, ਮਮਤਾ, ਏਕਤਾ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹਰਿ ਵੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਇਹ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਹ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।" --- ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੀ, ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਕ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠਗ ਲਿਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪ ਜੀ ਆਈਆਂ, ਧਨਵਾਦ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਸਭ ਠੀਕ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਈਆਂ?" "ਇਹ ਰਾਤ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਜੰਗਲੀ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ; ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਜਾਓ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ-ਕਮਰ ਵਾਲੀਆਂ, ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਮਾਤਾ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਭਰਾ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ, ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦੇ; ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਦਿਓ।" "ਤੁਸੀਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਚੰਦਨੀ, ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਵਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ—ਵਾਪਸ ਪਿੰਡ ਜਾਓ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੋ; ਵੱਛੇ ਤੇ ਬੱਚੇ ਰੋ ਰਹੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਓ।" "ਜਾਂ, ਸ਼ਾਇਦ, ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਗਹਿਰੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਹੋ; ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਤਵ ਹੈ—ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ, ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ।" "ਭਾਵੇਂ ਪਤੀ ਮੰਦ-ਚਰਿਤਰ, ਅਭਾਗਾ, ਬੁੱਢਾ, ਮੂਰਖ, ਬਿਮਾਰ ਜਾਂ ਗਰੀਬ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨਾਰੀਆਂ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੀ।" "ਸੁਭਾਵਕ ਨਾਰੀਆਂ ਲਈ, ਪਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨਾਂ ਸਵਰਗ ਦਿੰਦਾ, ਨਾਂ ਇਜ਼ਤ, ਨਾਂ ਸੁਖਦਾਈ; ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ।" "ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਨ, ਵੇਖਣ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰਕ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।" --- ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਸਖਤ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈਆਂ।" ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਪੂੰਝੇ, ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ ਹੋਠਾਂ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪੈਰ ਰਗੜਦੇ, ਹਿਰਦੇ ਤੇ ਲਾਲ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈਆਂ ਅਸ਼ਕਾਂ, ਚੁਪ-ਚਾਪ ਖੜੀਆਂ, ਦੁਖੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ; ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝਦੀਆਂ, ਆਵਾਜ਼ ਰੋਹੀ ਹੋਈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਕਿਹਾ। --- ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪ੍ਰਭੂ! ਅਜਿਹੇ ਸਖਤ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ; ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੋਭਦਾ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆਈਆਂ ਹਾਂ। ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿਓ—ਸਖਤੀ ਨਾਲ ਨਾ ਠੁਕਰਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮ-ਪੁਰਖ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।" "ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਹੋ, ਕਿਹਾ ਕਿ ਨਾਰੀ ਦਾ ਕਰਤਵ ਪਤੀ, ਬੱਚਿਆਂ, ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੈ। ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੱਜਣ-ਪ੍ਰੀਤਮ, ਦੋਸਤ ਤੇ ਆਤਮਾ ਹੋ।" "ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰੇਮ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸਦੀਵੀ ਪ੍ਰੀਤਮ। ਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇ ਦੁਖ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ—ਸਾਡੀ ਲੰਮੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਤੋੜੋ, ਹੇ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ!" "ਸਾਡਾ ਮਨ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਚੁਰ ਲਿਆ, ਘਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਹੱਥ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ; ਪੈਰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਫਿਰ, ਅਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਕਿਵੇਂ ਜਾਈਏ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਰੀਏ?" "ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ! ਆਪਣੇ ਹੱਸੇ, ਨਿਗਾਹਾਂ, ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਭਿਗੋ ਦਿਓ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਦਿਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਕੇ, ਅਸੀਂ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਾਂਗੀਆਂ, ਦੋਸਤ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ।" --- ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ, ਵਿਛੋੜਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਲੀਨਤਾ ਦੀ ਕਥਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਵਿਰਹ-ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।