ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਰਿਵਰਤਨਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਪਰਮ ਸਤ ਨੂੰ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਨਕਾਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਪਣੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਅਸਕਤੀ ਰਹੇ। ਆਤਮਾ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਹੀਂ; ਮਨ ਕੇਵਲ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਬੁੱਧਿ ਸਤਵ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਮਤਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ; ਜੇ ਉਹ ਉਤਪਾਤ ਕਰਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜਾਂ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਤਵ, ਰਜਸ, ਤਮਸ—ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸਪਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤਿ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਤੋਂ ਰਜਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਕਈ ਝੂਠੇ ਯੋਗੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਤਪਾਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪੁਰਾਣੀ ਆਦਤ ਦੇ ਬਲ 'ਤੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ। ਕਰਮ ਹੋਦਾ ਹੈ, ਜੀਵ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਭਾਗ ਦੇ ਬਲ 'ਤੇ; ਪਰ ਗਿਆਨੀ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਤੁਰਦਾ, ਲੈਂਦਾ, ਛੱਡਦਾ ਜਾਂ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਵੀ ਹਾਲਤ ਆਤਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਜੋ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਅਸਲੀਅਤ ਰਹਿਤ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ—ਜਿਵੇਂ ਜਾਗਣ 'ਤੇ ਸੁਪਨਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪੈਟਰਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ, ਕੇਵਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਨਾ ਫੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਉਗਦਾ ਸੂਰਜ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਹਨੇਰੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਪਛਾਣ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੀ ਹਨੇਰੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਆਪ-ਚਮਕਦਾਰ, ਅਜਨਮਾ, ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੈ; ਇੱਕ-ਇੱਕ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਬੋਲਣ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਬੋਲ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਆਤਮਾ ਦੀ ਭਟਕਣ ਇੰਨੀ ਹੈ: ਪਵਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਭਿੰਨਤਾ ਦੀ ਭਾਵਨਾ; ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਿਰਵਿਰੋਧ—ਇਹ, ਭਾਵੇਂ ਅਰਥ ਰਹਿਤ, ਕੇਵਲ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ; ਦਵੈਤਤਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਯੋਗੀ ਦਾ ਯੋਗ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਉਤਪਾਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਨਿਯਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਈ ਯੋਗੀ, ਯੋਗ ਸਾਧਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਸਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਰੋਕਣ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਉਤਪਾਤਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਤਪ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨਾਲ ਉਤਪਾਤ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਧਿਆਨ, ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲ ਕੇ, ਅਸੁਭ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਗਿਆਨੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਫਿਰ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਕਲਾ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਯਤਨ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਵ੍ਰਖ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ। ਜੇ ਯੋਗ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਲਈ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਉਸ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਯੋਗ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ, ਇਹ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਆਸਰੇ, ਉਹ ਉਤਪਾਤਾਂ ਤੋਂ ਅਡੋਲ, ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਅੰਦਰਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਆਰੀ ਨਾਰੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਈ ਮਿਰਗੀ ਵਾਂਗ, ਬੈਠ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ, ਅਸਹਾਇ ਤੇ ਮਿਤ੍ਰ ਰਹਿਤ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਸਿਨੇ ਨੂੰ ਦਬਾਉਂਦੀ, ਸਾਫ਼ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ। "ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਹੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ! ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਜੋ ਡਾਕੂਆਂ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਉਤਪਾਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲ ਪਈ; ਪਤੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਬੇਰੋਕ ਅੰਸੂ ਵਹਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ, ਪਤੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ, ਮਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾਇਆ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ ਮਿਤ੍ਰ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ, ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੋ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਿਤ੍ਰ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦੀ ਹੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਸੀ?" "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੋ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਮੇਰੀ ਅਣਜਾਣ ਸਾਥੀ ਵਾਂਗ? ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੀ ਗਈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।" "ਹੇ ਉੱਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਤੇ ਮੈਂ ਹੰਸ ਵਾਂਗ, ਮਨ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਿਤ੍ਰ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਸਾਡੀ ਵਿੱਛੋੜੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੰਸਾਰੀ ਮਨ ਨਾਲ ਆਈ; ਘੁੰਮਦਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਨਾਰੀ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈ ਥਾਂ ਵੇਖੀ।" "ਪੰਜ ਬਾਗ, ਨੌ ਦਰਵਾਜੇ, ਇੱਕ ਰਖਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਕੋਠੜੀਆਂ, ਛੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਪੰਜ ਮੰਡੀਆਂ, ਤੇ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਇਹ ਨਾਰੀ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ। ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਸੁਖ ਹਨ; ਨੌ ਦਰਵਾਜੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੈਨਲ ਹਨ; ਪਚੀਨੀਆਂ ਅੱਗ ਤੇ ਭੋਜਨ ਕੋਠੜੀਆਂ ਹਨ; ਪਰਿਵਾਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ।" "ਮੰਡੀ ਕਰਮ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਤੱਤ-ਸਭਾਵ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ; ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਪਰ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ, ਤੁਸੀਂ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਪਸ਼ਟ ਨਾਲ, ਖੁਸ਼ ਹੋਈ, ਤੇ ਯਾਦ ਤੇ ਸੁਣਨ ਗੁਆ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਸੰਗਤ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ, ਤੁਸੀਂ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹਾਲਤ ਪਾ ਲਈ।" "ਤੁਸੀਂ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਧੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਇਹ ਨਾਇਕ ਤੁਹਾਡਾ ਮਿਤ੍ਰ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਪੁਰੰਜਨੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੌਵੇਂ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਰੋਕਿਆ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਬਣਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਸਤ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਅਸਲ ਮੰਨਦੀ ਹੋ; ਦੋਵੇਂ ਸੱਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਹੰਸ ਸਾਡੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।" "ਮੈਂ ਤੁਸੀਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੋ—ਇਹ ਸਮਝੋ, ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ; ਗਿਆਨੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੇਦ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।