ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਭਗਤ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ, ਮੇਰੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ, ਨੱਚਦਾ, ਮੇਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਅਭਿਨੀਤੀ ਕਰਦਾ, ਮੇਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੇਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ-ਨੀਚੀਆਂ ਸਤੁਤੀਆਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ,' ਕਹਿ ਕੇ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹਥਾਂ ਨੂੰ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫੰਡਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਅਗੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੇ ਉਹ ਪੂਜਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਜਾ ਦੀ ਭੇਟ ਨੂੰ ਆਗ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਉੱਚੀ ਜੋਤੀ ਨੂੰ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ ਭਗਤੀ ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਰਸਤੇ, ਚਾਹੇ ਵੈਦਿਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਤੰਤ੍ਰਕ, ਜੋ ਭਗਤ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਏ; ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਬਣਾਏ। ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰਾ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਉਹ ਖੇਤ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਰਸਤੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਭਰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜੇ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਲਈ, ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਗੋ-ਮੂਤ੍ਰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾ, ਤੱਤ, ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਲਈ, ਜੋ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਗਿਆਰਵੀਂ ਦਿਨ, ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਬਾਰਵੀਂ, ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਲਈ ਗਏ। ਵਰੁਣ ਦੇ ਇਕ ਦਾਸ, ਜੋ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਨੇ ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੰਦ ਜੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ, ਅਸੁਰਿਕ ਹੱਦ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ। ਗੋਪ, ਨੰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਮਾਰੀ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਰਾਮਾ!' ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਨੇ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ। ਹਰਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਸੁੰਦਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਭਗਤ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ।' 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਪਰਮ-ਆਤਮਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਇਆ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਸੁਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ, ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰੋ।' 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿਓ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦਾ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਲੈ ਜਾਓ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤ ਆਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ। ਨੰਦ ਜੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਗੋਪ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਤਸੁਕ ਮਨ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ, 'ਕੀ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਅਸਲ ਮੰਜ਼ਿਲ ਵਿਖਾਏਗਾ?' ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲੋਕ, ਅਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਮੰਜ਼ਿਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਦਇਆ-ਮੂਰਤ ਹਰੀ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਵਿਖਾਇਆ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਹ ਸੱਚ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ—ਬ੍ਰਹਮ, ਸਦੀਵੀ ਜੋਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤਬ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਗੁਣ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਰੋਵਰ 'ਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡੁਬੋ ਕੇ, ਮੁੜ ਕੱਢਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਵੇਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆ ਸੀ। ਨੰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ, ਉਹ ਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਉੱਚੀ ਆਨੰਦ 'ਚ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਾਈਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਪਹਿਲੀ ਅੱਧੀ ਦਾ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ, ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ, ਪਰਮ-ਹੰਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ। ਗਿਆਨ, ਵਿਵੇਕ, ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ, ਤਪ, ਅਨੁਭਵ, ਪਰੰਪਰਾਂ, ਅਤੇ ਤਰਕ—ਜੋ ਕੁਝ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਮਾਂ ਤੇ ਕਾਰਨ, ਉਹੀ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਹੋਏ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੇ ਬਾਅਦ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਹਾਂ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਗਿਆਨ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ—ਕਾਰਨ, ਪ੍ਰਭਾਵ, ਕਰਤਾ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੱਖ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਜੋ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਨਾ ਬਾਅਦ, ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਨਾਂਵ ਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੱਲੋਂ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਹੈ। ਜੋ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਿੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਰਾਜਸ ਗੁਣ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਚਾਨਣ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਰੂਪ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਵਿਸ਼ੇ, ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਦਲਾਵਾਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਪਸ਼ਟ ਤਰਕ ਨਾਲ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਣੇ ਸਰੀਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਨਹੀਂ; ਮਨ ਭੋਜਨ ਹੈ, ਬੁੱਧ ਸਤਵ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ? ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਚਲਚਲ ਹੋ ਜਾਣ, ਕੀ ਹਾਨੀ ਹੈ? ਜਿਵੇਂ ਬੱਦਲ, ਮੌਜੂਦ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਦ ਉਹ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਸਤਵ, ਰਾਜਸ, ਤਮਸ—ਮਨ ਦੇ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਦੇ ਕਾਰਨ—ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੰਗ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ, ਮੇਰੀ ਪੱਕੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਤੋਂ ਰਾਜਸ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।