ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ—ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਯ ਵੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਇਸ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਪਾਪ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੰਗਾ, ਗਯਾ, ਕਾਸ਼ੀ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਯਾਗ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜੁਬਾਨ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹੇ। ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ, ਤ੍ਰੈਵੇਦ, ਭਾਗਵਤ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹੀ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ, ਬਾਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ, ਤੁਲਸੀ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ—ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗਵਤ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਭੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਨਿੱਤ ਪਾਠ, ਹਰੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਦਵਾਰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਸਮੇਤ ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਕਿਸੇ ਵੈष੍ਣਵ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਕਪਟੀ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਦੇ ਭੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਚੱਖਿਆ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਾਪੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੀ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਖੀ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸਤਕਿਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਜੋਗ-ਧਨ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿਚ, ਅਸਮਰਥਤਾ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾਉਣਾ, ਆਚਾਰ ਸੰਭਾਲਣਾ ਅਤੇ ਦੀਖਿਆ ਲੈਣੀ—ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਹੋਣ, ਬਿਮਾਰੀ, ਆਯੁ ਦੀ ਘਟਣਾ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਜੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ, ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਯਜ੍ਯ, ਵਰਤ, ਤਪ ਅਤੇ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਇਹ ਜੋਗ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬੇਅੰਤ ਹੈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਸ਼ੌਨਕ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਹ ਕਥਾ ਤਾਂ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਚੰਗਿਆਈ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋਗ ਆਦਿ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਰਾਂ ਮੁੱਖ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ। ਉਦ੍ਧਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿਓ। ਹੁਣ ਭਿਆਨਕ ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਦੁਸਟ ਲੋਕ ਵਧਣਗੇ, ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਭੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ ਬੁਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ, ਭਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲਵੇਗੀ; ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਖਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਗਤ-ਵਤਸਲ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਨਾ ਜਾਓ; ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਵਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਗੁਣ ਅਤੇ ਚੇਤਨ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਭਗਤ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿਣਗੇ? ਨਿਰਾਕਾਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਔਖੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਕੁਝ ਸੋਚੋ।'" ਉਦ੍ਧਵ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਅਪਾਰ ਜੋਤ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਭਾਗਵਤ, ਜੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਹਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਰੂਪ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸੁਣਨ, ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਆਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਿਣੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਕਲਿਯੁਗ ਲਈ ਨਿਯਤ ਧਰਮ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਮ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ, ਗਰੀਬੀ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਭੀ ਵੈष੍ਣਵ ਮਾਇਆ ਛੱਡਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇਗਾ! ਇਸ ਲਈ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਜਦੋਂ ਨਾਗਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ—ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਸੁਣੋ। ਭਕਤੀ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਰ-ਬਾਰ 'ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਵਿੰਦ, ਹਰੇ, ਮੁਰਾਰੀ, ਨਾਥ' ਨਾਮ ਜਪ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਭਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।