ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸ ਦੀ ਉਤਸਵ ਭਰੀ ਘੜੀ ਆਈ, ਤਦ ਤੂੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਚਾਰਣ ਆਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾ-ਪਤੀ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਵਰਖਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਅਤਿ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਏ, ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਮਧੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਉੱਗ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਜਗਮਗਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ! ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ—even ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਕਰੜੀ ਸੀ—ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਗਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਲ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਡੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਆਚਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਕੇ, ਛਿੜਕਾਅ ਆਦਿ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੰਧੂਰ, ਕਫੂਰ, ਕੁੰਗੂ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੇ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਤਾੜਨਾ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਵਰਨਘਰਮਣ, ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ, ਪੌਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਦੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਪੜੇ, ਯਜਨੋਪਵੀਤ, ਗਹਣੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪ ਨਾਲ, ਭਗਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਆਚਮਨ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਗ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠਾ ਚੌਲ, ਘੀ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨ, ਚੌਲਾਂ ਦੇ ਲੱਡੂ, ਹੋਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਦਹੀਂ, ਸੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ—ਜੋ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਵੇ—ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤੈਲ ਮਲਣਾ, ਮਲਿਸ਼ ਕਰਨਾ, ਦਰਪਣ ਦੇਖਣਾ, ਦੰਦ ਮੰਜਨ, ਸਨਾਨ, ਭੋਜਨ, ਪੀਣ, ਗੀਤ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੇਵਾਵਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ 'ਤੇ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਹਵਨ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ, ਮੰਜਾ, ਲੱਕੜੀ ਅਤੇ ਵੇਦੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਗਾਉਣੀ ਅਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮਤ ਅਰਪਣੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ ਵਾਲੇ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਮਲ-ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਮੁਕੁਟ, ਕੜੇ, ਕਮਰਬੰਧ, ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਅਤੇ ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਲੱਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਅਰਪਣੀਆਂ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਪਾਏ; ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਘੀ ਦੀਆਂ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਭੋਗ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ; ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਜਪੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ। ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਉਚਿਟ ਭੋਗ ਦੇ ਬਚੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਨ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰੇ। ਗੀਤ, ਸਤੋਤ੍ਰ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੀਲਾ enact ਕਰੇ; ਮੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣੇ ਤੇ ਸੁਣਾਵੇ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ' ਆਖ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰੇ। ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਜੋੜ ਕੇ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਓ; ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ' ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ। ਜੋ ਭੋਗ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੇ ਪੂਜਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰਣੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭੋਗ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਰਮ ਚਾਨਣ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਕਰੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਵੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜੋ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਮਾਰਗਾਂ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ, ਭਗਤ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਪੱਕਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਵੇ; ਉੱਥੇ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਉਤਸਵਾਂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ ਬਣਾਵੇ। ਨਿੱਤ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵਾਂ ਲਈ ਖੇਤ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਕਰੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ। ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਜੀਵਿਕਾ ਲਈ, ਚੀਜ਼ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਗੋਬਰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਤਾ, ਤੱਤ ਅਤੇ ਸਮਰਥਕ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਫਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕ ਦਿਨ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਉਪਵਾਸੀ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਦਾਸ, ਜੋ ਇਕ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਤ ਸਮੇਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ ਦੀ ਲਕਿਰ ਲੰਘਣ ਕਾਰਨ, ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਗਵਾਲੇ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਉਹ ਚੀਕ ਪਏ—'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਰਾਮਾ!' ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਰੁਣ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਓਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਹਰਿ ਕੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਠੰਢਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਅੱਜ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਤੂੰ ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਹੈਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਇਆ ਜਾਂ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਅਣਜਾਣੀ ਅਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ। ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇਖਾ। ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਜਾ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪਰਤ ਆਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰਿਆਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ।