ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਚਾਰਸ਼ੀਲ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਗਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ! ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਆਦਿ ਕਾਰਣ! ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰਾਖਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ। ਇੰਦਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ। ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਇਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਦਾਸਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਨਾਮ ਰੱਖ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਤੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਆਏ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਲਿਨਤਾਵਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਵਰਖਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਧੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਫਸਲਾਂ ਅਤੇ ਜੜੀਆਂ ਬਿਨਾ ਵਾਧੂ ਉੱਗ ਆਈਆਂ। ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਜਮ ਗਏ। ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ! ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਹਰ ਜੀਵ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਠੋਰ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਡੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ, ਛਿੜਕਾਅ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਕੁਮ, ਅਗਰ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਜੇ ਸੰਭਵ ਹੋਵੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਗ੍ਰਹ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ੍ਵਰਨਘਰਮਣ ਸੁਕਤ, ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ, ਪੌਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਰਿਕਾਵਲੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਸਤ੍ਰ, ਯਜਨੋਪਵੀਤ, ਗਹਣੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਨਾਲ, ਭਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਜਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੈਰ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਆਦਿਕ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ, ਘਿਉ, ਤਲੀ ਹੋਈਆਂ ਪੂੜੀਆਂ, ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਦਹੀਂ, ਸੂਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੋਜਨ, ਜੇ ਮਿਲ ਸਕਣ, ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ 'ਤੇ ਤੇਲ ਲਾਉਣਾ, ਮਲਿਸ਼, ਦਰਪਣ, ਦੰਦ ਮੰਜਨ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਭੋਜਨ, ਪਾਨੀ, ਗੀਤ, ਨਾਚ ਆਦਿ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਯਮਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਏ ਹੋਮ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਪ੍ਰਜਲਿਤ ਕਰਨੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਵਿਛਾਉਣੀ, ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਰੱਖਣੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ-ਗਦਾ-ਪਦਮ ਵਾਲੀ, ਕੰਵਲ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੋੜ, ਬਾਂਹ-ਬਾਂਹੀਆਂ, ਕਮਰਬੰਦ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣਿ ਅਤੇ ਵਣਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਰੂਪ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਲੱਕੜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਣੀਆਂ। ਫਿਰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਹਾਇਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਦਾ ਸਮਰਨ ਕਰਨਾ। ਆਚਮਨ ਅਤੇ ਉਚਿਸ਼ਟ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਲਈ ਵੀ ਭੇਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭੇਟ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੀ। ਗੀਤ, ਵਡਿਆਈ, ਨਾਚ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਸੁਣਣ ਨਾਲ, ਭਗਤ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਪਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਛੋਟੇ ਸਾਰੇ ਸਤੁਤੀਆਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!' ਆਖ ਕੇ, ਸਾਸਟਾਂਗ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਾਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ ਉਹ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੇ ਪੂਜਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭੇਟ ਨੂੰ ਚਾਨਣ ਅੱਗੇ ਰੱਖਣਾ ਤੇ ਮੁੜ ਪਰਮ ਚਾਨਣ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦਿਕ ਜਾਂ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਕਰਮਾਂ, ਰਿਵਾਜਾਂ ਜਾਂ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੋਹੀਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚਾਹੀਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ ਬਣਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧਤ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਖੇਤ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰਾ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਤੇ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੀ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਸਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਗੋਬਰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੱਕ ਵਾਰ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗਿਆਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਇੱਕ ਦਾਸ ਅਸੁਰ ਨੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਦਰਬਾਰ 'ਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਗਵਾਲੇ, ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਰਾਮ!' ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਮਝ ਗਏ ਕਿ ਪਿਤਾ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।