ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: "ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰ। ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੁ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਿਭਾ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੰਭੀਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਸੁਰਭੀ ਗੋਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗੋਪਾਲ ਰੂਪਿ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਆਦਿ। ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਡਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਚੂਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ!" "ਸਾਡਾ ਸਰਵੋਚ ਦੈਵਤਾ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ, ਇੰਦ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ। ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੇ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਉੱਤਰਿਆ ਹੈਂ।" ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਏਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦੇ ਗਏ ਅਕਾਸ਼ ਗੰਗਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਵੀ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਹਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ।" ਤਦ ਟੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਤਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਭੁਤ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਅਤਿ ਆਨੰਦਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਧਾਰਾ ਛੱਡੀਆਂ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਧੁ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਅਨਾਜ ਤੇ ਜੜੀਆਂ ਬਿਨਾ ਬੀਜਣ ਦੇ ਉੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲੱਗੇ। ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ਜ, ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਦ ਸਭ ਜੀਵ—even ਜਿਹੜੇ ਕੁਦਰਤ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਸਨ—ਵੈਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦ੍ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਿਆ ਕਿ: "ਦੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਗੁਰੂਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ-ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸਾ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ, ਜਲ ਛਿੜਕਣ ਆਦਿ ਆਹੂਤੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਕੁੰਗੂ, ਅਗਰੂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਜਲ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਜੇ ਸਮਰੱਥ ਹੋਵੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਸਵਰਨਘਰਮਣ, ਮਹਾਪੁਰੁਸ਼ ਵਿਦਿਆ, ਪੌਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨੇ ਹਨ। ਕੱਪੜੇ, ਜਨੇਊ, ਗਹਣੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਲੇਪ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਜਾਉ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ। ਪੈਰ ਧੋਣ, ਆਚਮਨ, ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅਖੰਡ ਚੌਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਤੇ ਭੋਗ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ।" "ਗੁੜ-ਚਾਵਲ, ਘਿਉ, ਤਲੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨ, ਚਾਵਲ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ, ਮਿਠਾਈ, ਦਹੀਂ, ਸੁਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਣ, ਭੋਗ ਰੱਖੋ। ਮਲਿਸ਼, ਤੇਲ ਲਾਉਣ, ਦਰਪਣ, ਦੰਦ-ਮੰਜਨ, ਸਨਾਨ, ਭੋਜਨ, ਪਾਨੀ, ਗੀਤ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਆਦਿ ਰੋਜ਼ ਅਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।" "ਨਿਯਮਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਮ-ਕੁੰਡ, ਸਮੀਧ ਤੇ ਵੇਦਿਕ ਨਾਲ ਅੱਗ ਜਗਾਓ ਅਤੇ ਹੱਥੀਂ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰੋ। ਕੁਸ਼ਾ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਜਲ ਛਿੜਕੋ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਰੱਖੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰੋ।" "ਮੈਨੂੰ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਾਂਤ, ਕਮਲ-ਰੇਸ਼ਮ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮਕੁਟ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਕੜੇ, ਕਮਰਬੰਦ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ, ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਤੇ ਵਨਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।" "ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਲੱਕੜ ਦੇ ਭੋਗ ਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਭੋਗ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਧਰੋ। ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਘਿਉ ਦੀਆਂ ਹਿੱਸੇਦਾਰੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਮੁੱਖ ਭੋਗ ਘਿਉ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੋ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ; ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੋ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।" "ਆਚਮਨ ਤੇ ਉਚਿਸ਼ਟ ਦੇ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰੋ; ਮੂੰਹ ਸੁਗੰਧਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਆਦਿ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਪਣ ਕਰੋ। ਗਾਉ, ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ, ਨੱਚ, ਮੇਰੇ ਚਰਿਤ੍ਰ enact ਕਰ; ਮੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਤੇ ਸੁਣਾ, ਤੇ ਇਕ ਛਣਕ ਲਈ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾ।" "ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਤਾਂ, ਸਭ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!' ਅਰਦਾਸ ਕਰ ਅਤੇ ਸਾਸਟਾਂਗ ਦੰਡਵਤ ਕਰ।" "ਸਿਰ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਾਂਹਾਂ ਜੋੜ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕਰ: 'ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਫਾਂਸਾਂ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਹਾਂ।'" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੇ ਪੂਜਾ ਮੁਕਾਉਣੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਭੋਗ ਵਾਪਸ ਕਰ, ਫਿਰ ਪਰਮ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ।" "ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਵੀ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਭਰੋਸਾ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜ; ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਮਾਰਗਾਂ—ਵੇਦ ਅਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਅਨੁਸਾਰ—ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਦੋਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਹੋਈ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਪੱਕਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਵੇ; ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਬਣਾਏ।" "ਨਿੱਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਤੇ ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਧਾਰਾ ਲਈ, ਖੇਤ, ਦੁਕਾਨਾਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਮਾਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਤੀ ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਕੇਵਲ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਗੋ-ਮਲ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਰਤਾ, ਤੱਤ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਭਾਗੀਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡਾ ਫਲ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਗਿਆਰ੍ਹਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਹ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਗਏ।" "ਇਕ ਵਾਰੁਣ ਦਾ ਦਾਸ, ਜੋ ਅਸੁਰ ਸੀ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਲ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।