ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਬ ਹਰ ਇੱਕ ਤੱਤ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੇ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸੇਰਾ ਕੀਤਾ, ਪਾਣੀ ਨੇ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵੀਰੇ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਉੱਠ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਮੌਤ ਨੇ ਪਾਖਾਨਾ ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਵायु ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ, ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਨਸਾਂ ਅਤੇ ਰਕਤ ਵਿੱਚ, ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪੇਟ ਅਤੇ ਭੁੱਖ-ਪਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ ਨੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦਿਲ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ—ਇਹ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਅੰਗ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਰੂਪੀ ਜੀਵ ਉੱਠਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਅੰਦਰ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਖੇਤ ਦਾ ਗਿਆਤਾ ਹੈ, ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦਰਿਓਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ, ਵੈਰਾਗ, ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮ ਨੂੰ ਪਛਾਣੇ ਅਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ, ਤਾਂ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਲਜਜਤ ਸੀ, ਚੁਪ-ਚਾਪ ਆ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਤਾਜ ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਿਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲੇ: "ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਸ਼ੁੱਧ ਅਸਤਿਤਵ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਪਸਿਆਮਈ, ਰਾਗ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਧਾਰਾ ਤੈਨੂੰ ਬਾਂਧਦੀ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਲੋਭ ਆਦਿ ਕਾਰਣ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਪਰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਸੰਕੋਚ ਲਈ ਦੰਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸਮਾਂ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਦੰਡ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈਂ। ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਚੁਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਤਮਾਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਤੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਲਈ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਭੂਲ ਮਾਫ ਕਰ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਐਸੀਆਂ ਅਯੋਗ ਵਿਚਾਰਾਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਉਣ। ਤੇਰਾ ਅਵਤਾਰ, ਹੇ ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ; ਵਾਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਸਾਰਿਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਹੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਸ ਗੋਵਾਲ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਵਿਅਰਥ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸ਼੍ਰਯ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਆਤਮਾ ਹੈਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਇੰਦਰ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਗੰਭੀਰ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਮਘਵਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਯਜਨ ਤੋੜਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਨਾ ਹੋਵੇਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਧਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੰਡਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਜਾਂ繁ਤਾ ਛੀਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਜਾ, ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ, ਆਪਣੀ ਡਿਊਟੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਠੀਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ।" ਫਿਰ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ, ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੋਵਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬੋਲੀ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਹਾ ਯੋਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦਾ ਮੂਲ, ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਸੱਜਣ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਅਵਿਨਾਸੀ। ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਹੈਂ, ਇੰਦਰ ਨਹੀਂ; ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੂੰ ਵਿਅਸਤ ਹੈਂ। ਅਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਇਆ, ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਦੁਆਰਾ ਆਕਾਸ਼ੀ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਨ੍ਹਾਇਆ। ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ 'ਗੋਵਿੰਦਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ। ਤੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਆਏ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਸਤਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਿਰਲ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰਾ ਛੱਡੀ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨੇ ਮਧੂ ਵਗਾਇਆ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਬਿਨਾ ਖੇਤੀ ਦੇ ਉਗ ਆਏ, ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਉਗਲ ਦਿੱਤੇ। ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ੀ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ—even those cruel by nature—ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਵਿੰਦਾ—ਗਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੋਵਾਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ—ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੰਦਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਵਾਪਸ ਦੇਵ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ, ਆਦਰਯੁਕਤ ਰੀਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਡੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ, ਅਰਪਣ, ਛਿੜਕਣ ਆਦਿ ਨਾਲ। ਚੰਦਨ, ਕਪੂਰ, ਕੁਂਕੁਮ, ਅਗਰੁ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜੇ ਸੰਸਾਧਨ ਹੋਣ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਵਰਨਘਰਮਨ ਹਿਮਨ, ਮਹਾਪੁਰਸ਼ ਵਿਦਿਆ, ਪੌਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਹਿਮਨਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕਰਕੇ, ਰੀਤੀਆਂ ਨਿਭਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਸਤ੍ਰ, ਜਨੇਊ, ਗਹਨੇ, ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਲੇਪਾਂ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।