ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਘੜੀ ਸੀ। ਜਦੋ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਉੱਠੇ, ਉਹ ਉਸ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੇ। ਫਿਰ, ਹਰ ਇਕ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਉਸਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਨੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵਾਕ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਫਿਰ ਵਾਯੂ ਨੇ ਨੱਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਘੰਧ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਜਾਗ ਨ ਪਾਇਆ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਹਿਲਜਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੇ ਚਮੜੀ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਜਨਨੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਵੀਰਜ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਹਲਚਲ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੇ ਗੁਦਾ ਵਿੱਚ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵੀ ਉਹ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਅਡੋਲ ਹੀ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਵਿ਷्णੁ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਨਦੀਆਂ ਨੇ ਨਾਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਹੂ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤਿਸ਼ਨਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੁਝ ਨਤੀਜਾ ਨਾ ਨਿਕਲਿਆ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧੀ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਉੱਠਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਕੋਈ ਪਰਿਵਰਤਨ ਨਾ ਆਇਆ। ਪਰ ਜਦੋ ਅੰਦਰਲਾ ਸਾਕਸ਼ੀ, ਖੇਤ੍ਰਗ੍ਯ, ਚੇਤਨਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾਗ ਪਿਆ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਜਾਗਰਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਉੱਠਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਭਗਤੀ, ਵੈਰਾਗ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਰਖਦਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲੀ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਰਾਟ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ—ਜਦੋਂ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਉਠਾ ਕੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਮੋਹ-ਵਰਖ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰ, ਦੋਵੇਂ, ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਤੇ ਲਜਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਵਾ ਕੇ, ਜਿਸਦੇ ਮੁਕੁਟ ਦੀ ਚਮਕ ਸੂਰਜ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੀ ਤੇ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਕਾਰਨ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: “ਤੁਹਾਡਾ ਆਵਾਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਪ-ਮਈ ਤੇ ਰਜ-ਤਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਲਹਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਾਂਧ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਹੈ। ਫਿਰ ਲਾਲਚ ਆਦਿਕ ਦੇ ਕਾਰਣ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਫਿਰ ਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਦੁਸਟਾਂ ਦੀ ਰੋਕ ਲਈ ਦੰਡ ਵਰਤਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਅਚਾਰਯ, ਰਾਜਾ, ਅਜੈ ਤ੍ਰਿਕਾਲ ਹੋ, ਜੋ ਦੰਡ-ਧਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਹੋ। ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਜਿਹੜੇ, ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਸਟਾਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚੋਂ ਹੋਈ ਭੁੱਲ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿਓ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ; ਕਦੇ ਮੁੜ ਅਜਿਹੇ ਅਸੰਗਤ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਆਉਣ। ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਅਵਤਾਰ, ਹੇ ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ, ਸ਼ਕਤਿਸਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸੈਨਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਚਰਨ-ਸ਼ਰਨੀ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਹੇ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਹੇ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ, ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਯਾਮੀ, ਅਰੰਭਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਗਵਾਲ-ਗਾਂਵ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਤੇ ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਯਜਨਾ ਰੁਕ ਗਈ ਸੀ। ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ। ਤਦ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਹੇ ਮਘਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਯਜਨ ਤੋੜ ਕੇ ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੇਂ ਅਤੇ ਇੰਦਰਤਾ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਨਾ ਫਸੇਂ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਪਦਵੀ ਦਾ ਮੱਤ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸਦੀ ਵਿੱਥਾ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਖੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੇ ਲੱਗ ਜਾ, ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲ। ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਗੋਪਾਲ ਰੂਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਸਨੇ ਆਖਿਆ: “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਹੇ ਮਹਾਂਯੋਗੀ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਹੇ ਸਰਬ-ਮੂਲ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਸੱਚੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਨਹੀਂ। ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਹੋ। ਅਸੀਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਉੱਤਰੇ ਹੋ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਨੇ ਸਵਰਗ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਇਆ। ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ ਵੰਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਕਿਹਾ। ਤਦ ਟੁੰਬੁਰੂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ ਆਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਲਿਨਤਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵ-ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਾਚ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਭਰ ਗਏ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮਧੂ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖੇਤੀ ਦੇ ਉੱਗਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਰਤਨ ਨਿਕਲਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਜੀਵ—ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਵੀ ਸਨ—ਵੈਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ, ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਖ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਵੱਸ ਗਈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਡੁਰਗਾ, ਵਿਨਾਇਕ, ਵਿਆਸ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ, ਅਚਾਰਯ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਛਿੜਕਾਅ ਆਦਿ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।