ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਅੰਡੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਦਸ ਪਰਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਚਾਦਰ ਸੀ, ਇਸ ਅੰਡੇ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਨਹਿਰੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਅੰਡੇ ਵਿਚੋਂ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਉਭਰਿਆ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਲੈਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਅੰਡੇ ਨੂੰ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਵਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਅੱਗ ਜਨਮੀ। ਫਿਰ ਨੱਕ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਾਸ ਆਈ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਬਣੀ। ਸੁਗੰਧ ਤੋਂ ਹਵਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ ਬਣੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਜਨਮਿਆ। ਫਿਰ ਕੰਨ ਬਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਆਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਵਿਰਾਜ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਵਾਲ, ਰੋਮ ਆਦਿ ਨਿਕਲੇ; ਫਿਰ ਪੌਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਜਨਨ ਅੰਗ ਬਣਿਆ। ਬੀਜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਜਨਮਿਆ; ਪਿੱਛਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਖੁਲਿਆ। ਪਿੱਛੇ ਤੋਂ ਅਪਾਨ ਵਾਯੁ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਅਪਾਨ ਤੋਂ ਮੌਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭੈ ਹੈ। ਹੱਥ ਬਣੇ ਅਤੇ ਖੁਲੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤਾਕਤ ਆਈ, ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਇੰਦ੍ਰਾ। ਪੈਰ ਬਣੇ ਅਤੇ ਖੁਲੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲਣ ਆਈ, ਅਤੇ ਚਲਣ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੁ। ਨਸਾਂ ਖੁਲੀਆਂ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਖੂਨ ਭਰਿਆ; ਫਿਰ ਦਰਿਆ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਪੇਟ ਖੁਲਿਆ। ਫਿਰ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਸਮੁੰਦਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਦਿਲ ਚੀਰਿਆ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਮਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਮਨ ਤੋਂ ਚੰਦਮਾ ਜਨਮਿਆ; ਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਵਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ; ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ; ਚੇਤਨਾ ਤੋਂ ਅੰਤਰਯਾਮੀ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਮਹਾ-ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਉਠਾ ਨਾ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ, ਹਰ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ। ਅੱਗ ਨੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਵਾਣੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਮਹਾ-ਪੁਰਖ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਹਵਾ ਨੇ ਨੱਕ ਵਿਚ ਸੁਗੰਧ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਸੁਣਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਚਮੜੀ ਵਿਚ ਰੋਮ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਜਨਨ ਅੰਗ ਵਿਚ ਬੀਜ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਮੌਤ ਨੇ ਪਿੱਛੇ ਵਿਚ ਅਪਾਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਚਲਣ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਦਰਿਆ ਨੇ ਨਸਾਂ ਵਿਚ ਖੂਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਚੰਦਮਾ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮਨ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਬੁੱਧੀ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਅਹੰਕਾਰ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਉਠਿਆ। ਜਦ ਅੰਤਰਯਾਮੀ, ਖੇਤਰ-ਗਿਆਤਾ, ਦਿਲ ਵਿਚ ਚੇਤਨਾ ਵਜੋਂ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਮਹਾ-ਪੁਰਖ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਉਠ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਸੁੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਉਸਦੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਠ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨ ਯੋਗ ਵਿਚ ਲਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਅੰਤਰ-ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਚਾਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਉਠਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਰਭੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ ਮਿਲਣ ਆਏ। ਇੰਦ੍ਰਾ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਲ ਤੇ ਲਜਜਤ ਹੋ ਕੇ, ਚੁਪ-ਚਾਪ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰ ਛੁਹਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਮਕੁਟ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਸੀਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸੁਣਨ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬੋਲਿਆ। ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਨਿਵਾਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤਪੋਮਈ, ਰਾਗ ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਗੁਣਧਾਰਾਵਾਂ ਤੈਨੂੰ ਬਾਂਧਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ, ਲੋਭ ਆਦਿ ਕਾਰਣ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਪਰ, ਭਗਵਾਨ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਰੋਕ-ਥਾਮ ਲਈ ਦੰਡ ਵਰਤਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਅਧਿਆਪਕ, ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਅਤਿਅਤਿ ਸਮਾਂ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੰਡ ਦਾ ਸੂਤਰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲਿਆ। ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ, ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਗੁਆ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉੱਚ ਮਾਰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇਰੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ ਸੀ; ਐਸਾ ਅਯੋਗ ਵਿਚਾਰ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵੇ। ਤੇਰੀ ਆਵirbhਾਵਨਾ, ਅਧੋਕਸ਼ਜ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ, ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼, ਤੇ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਪੂਜਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਭਗਵਾਨ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਮਹਾ-ਆਤਮਾ; ਵਾਸੁਦੇਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਅਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਹੀ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਇਸ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੂਫਾਨ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਜਦ ਯਜਨ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਣ ਆ ਗਿਆ, ਪ੍ਰਭੂ, ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇ ਆਤਮਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਘਵਾਨ ਇੰਦ੍ਰਾ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਭਗਵਾਨ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਗੰਭੀਰ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਬੋਲਿਆ: ਮਘਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਯਜਨ ਤੋੜਿਆ ਤਾਂ ਕਿ ਤੇਰੀ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਾ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਿਚ ਮਸਤ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੰਡਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਮੈਂ, ਜਦ ਚਾਹਵਾਂ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਖੋ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਜਾ, ਸ਼ਕ੍ਰਾ; ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ। ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੋ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਸੁਰਭੀ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੋਪ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕੋਲ ਆਈ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮਹਾ-ਯੋਗੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਦਾ ਆਰੰਭ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ!