ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਧਰਮਕ ਲੋਕ ਦੁਸ਼ਟ ਲੁੱਟੇਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੰਦਪੁਤ੍ਰ ਨੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਲੁੱਟੇਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋਏ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਾਵਨ ਕਰਤਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰੇਮ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਿਪੱਤੀ ਨਾਲ ਹਾਰੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੇਠ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੈਤ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਨੰਦ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਾਂ, ਭਾਗ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਗਰਗਾਚਾਰਜ ਨੇ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਮੈਂ—ਨੰਦ—ਇਸ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਬਿਨਾ ਯਤਨ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਨੰਦ ਦੇ ਬਚਨ ਅਤੇ ਗਰਗ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨੰਦ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਹੈਰਾਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਇੰਦਰ ਦੇਵਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਆਉਣ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਂਹ, ਓਲੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਗੋਆਲੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਕੋ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਹੰਸਦਿਆਂ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਲਿਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ, ਅਤੇ ਗੋਆਲਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਛੱਬੀਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ, ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁਇਤਾ ਤੇ ਲੋਭ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਮੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸਦਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾਵਾਂ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ, ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ, ਗਾਉਂਦੇ ਜਾਂ ਮਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਤੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਸੰਤ ਨੇ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਉਸ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਬਾਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਅਨੰਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਅੱਗ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਠੰਡ, ਡਰ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਸਭ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਜੀਵ ਭਿਆਨਕ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ-ਉੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੰਤ-ਮਹਾਤਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ, ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਸਰਾ ਹਾਂ; ਧਰਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਧਨ ਹੈ; ਸੰਤ-ਮਹਾਤਮਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਡਰਦੇ ਹੋਇਆਂ ਲਈ ਪਨਾਹ ਹਨ। ਸੰਤ, ਚੜ੍ਹਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤੇ, ਸਾਕ, ਸੰਤ ਅਤੇ ਮੈਂ ਖੁਦ—all ਸੰਤ ਹੀ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਤਸੇਨ—ਭਾਵੇਂ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਉਰਵਸ਼ੀ ਸੀ—ਸਭ ਲੋਕਿਕ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ। ਨਰਮੀ ਤੇ ਕਰਕਸਤਾ, ਠੰਡ ਤੇ ਗਰਮੀ—ਇਹ ਛੂਹ ਦੀਆਂ ਗੁਣ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤ ਹਨ। ਚਲਣ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਅਤੇ ਧੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮਤਾ—ਇਹ ਵਾਯੂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਹਨ। ਵਾਯੂ ਦੇ ਸੁਖਸ਼ਮ ਤੱਤ ਤੋਂ ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਤੇਜ (ਅੱਗ) ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਅੱਖ ਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣੀ। ਪਦਾਰਥ ਹੋਣਾ, ਗੁਣ ਹੋਣਾ, ਵਿਅਕਤੀਗਤਤਾ—ਇਹ ਅੱਗ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਹਨ। ਉਜਿਆਲਾ, ਪਕਾਉਣਾ, ਤਪਿਸ਼, ਸਾੜਨਾ, ਠੰਡ ਦੂਰ ਕਰਨਾ, ਸੁਕਾਉਣਾ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤਰਸਾਉਣਾ—ਇਹ ਅੱਗ ਦੇ ਕਰਮ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਤੋਂ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸੁਧ ਸਵਾਦ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੀਭ ਸਵਾਦ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣੀ। ਕਸੈਲਾ, ਮਿੱਠਾ, ਕਰਵਾ, ਤਿੱਖਾ, ਖੱਟਾ—ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇਕੋ ਸਵਾਦ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਮੀ, ਠੋਸਤਾ, ਸੰਤੋਖ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ, ਪੋਸ਼ਣ, ਰਸ, ਤਪਿਸ਼ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ—ਇਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਰਮ ਹਨ। ਸੁਧ ਸਵਾਦ ਤੋਂ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੈਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸੁਧ ਗੰਧ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਨੱਕ ਗੰਧ ਦੇ ਪਛਾਣ ਦਾ ਅੰਗ ਬਣੀ। ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਇੱਕੋ ਗੰਧ—ਮਿੱਟੀ, ਸੜੀ ਹੋਈ, ਸੁਗੰਧੀ, ਮਧੁਰ, ਤੀਖੀ, ਖੱਟੀ ਆਦਿ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਨਿਵਾਸ, ਆਸਰਾ, ਵਿਅਕਤਤਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਸਥਾਨ—ਇਹ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲੱਛਣ ਹਨ। ਜਿਸ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਨਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਲਈ ਵਾਯੂ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹ ਛੂਹ ਹੈ। ਜਿਸ ਲਈ ਅੱਗ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗੁਣ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਖਣਾ; ਪਾਣੀ ਲਈ ਸਵਾਦ, ਧਰਤੀ ਲਈ ਗੰਧ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪਦਾਰਥ ਦੀ ਵਿਅਕਤਤਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਸੱਤ ਤੱਤ—ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ—ਕਾਲ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਅਚੇਤਨ ਅੰਡ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੋਂ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੁਰੁਸ਼ (ਵੀਰਾਟ) ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ, ਦੱਸ ਪਰਤਾਂ ਨਾਲ—ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਨਾਲ—ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰੋਂ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਸੁਵਰਨੀ ਅੰਡ ਤੋਂ ਉਭਰ ਕੇ, ਜਲ ਉੱਤੇ ਵਿਛਾਈ ਹੋਈ, ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਸਥਾਨ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਾਣੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਵਾਣੀ ਤੋਂ ਅੱਗ, ਫਿਰ ਨੱਕ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਹ ਆਇਆ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਇੰਦਰੀ। ਸੁੰਘਣ ਤੋਂ ਵਾਯੂ, ਫਿਰ ਅੱਖਾਂ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੰਦਰੀ, ਉਥੋਂ ਸੂਰਜ, ਫਿਰ ਕੰਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੰਦਰੀ, ਅਤੇ ਉਥੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਵੀਰਾਟ ਨੇ ਚਮੜੀ ਖੋਲ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਵਾਲ, ਲੋਮ ਆਦਿ ਆਏ; ਫਿਰ ਪੌਦੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਜਨਨ ਅੰਗ ਬਣਿਆ। ਵੀਰਜ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਮਲਦਵਾਰ ਬਣਿਆ ਤੇ ਖੁਲਿਆ। ਮਲਦਵਾਰ ਤੋਂ ਅਪਾਨ ਵਾਯੂ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੌਤ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਡਰ ਹੈ। ਹੱਥ ਬਣੇ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਕਤੀ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਇੰਦਰ। ਪੈਰ ਬਣੇ ਤੇ ਖੁਲ੍ਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲਣ, ਤੇ ਉਥੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਖੁਲੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਲਹੂ ਭਰਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦਰਿਆ ਬਣੇ ਅਤੇ ਪੇਟ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਜੋ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦਾ ਛੱਬੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।