ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰੰਜਨ, ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ-ਵਾਹਕ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੇਵਹੁ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਰੀ ਪੰਚਾਲ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਆਸੁਰੀ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਗਰਾਮਕ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਇਸ ਵਾਰ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ ਸੀ। ਫਿਰ ਪੱਛਮੀ ਹੀ ਦੂਜੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਅੰਧਾ ਅਤੇ ਅਵਮੀਸ਼ਾ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਵਿਸੂਚੀ ਦੇ ਸਾਥ ਹੋ ਕੇ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਮੋਹ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਵਾਸਨਾ ਦੇ ਵਸ਼, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀਉਂਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲੈਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਖਾਂਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਭੋਗ ਕਰਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਉਂਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਹੱਸਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਬੋਲਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ। ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦੀ, ਉਹ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਲੈਂਦੀ, ਉਹ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਘਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੰਘਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਛੂਹਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਛੂਹਦਾ। ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਠੱਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉਸਦਾ ਅਨੁਕਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਿਡੌਣਾ ਆਪਣੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਐਸੇ ਅਦਭੁਤ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਵਾਲੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਉਸਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਗਰਗ ਮুনি ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ: "ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦੈ! ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਧ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਪੁਤਨਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਪੀ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ। ਜਦ ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਣਾਵਰਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਗਿਆ।" "ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਸਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਓਖਲੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਹ ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਕਾਸੁਰ ਦੀ ਜਬਾਨ ਫਾੜ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਛਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ, ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ-ਖੇਡਦਿਆਂ ਕਪਿੱਠਾ ਦੇ ਫਲ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੇ।" "ਉਸਨੇ ਗਧਾ ਰੂਪ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਤਾਲਾ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਚੈਨ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਲੰਭਾਸੁਰ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਨੇ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਉਸਨੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼-ਰਹਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸੀ ਮੋਹ-ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਨੰਦ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰੇਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਬੈਠੇ? ਇੱਕ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਣਾ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਹਨ।" ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਗਵਾਲਿਆਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬੱਚਾ ਪਿਛਲੇ ਜੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲਾ ਰੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਆਖਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਇਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗੋਕੁਲ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾਊ, ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਏਗਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਡਾਕੂ ਹਾਵੀ ਹੋ ਗਏ, ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਕਦੇ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੇਠ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੀ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਲਈ, ਨੰਦ ਦਾ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਮਾਨ ਗੁਣਾਂ, ਭਾਗ, ਯਸ਼ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ। ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਦੱਸਿਆ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।" ਨੰਦ ਜੀ ਅਤੇ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਅਨੰਤ ਚਮਤਕਾਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਨੰਦ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਜਦ ਇੰਦਰ, ਯਜਨਾ ਰੁਕਣ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਮੀਂਹ, ਓਲੇ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਆਸ ਸੀ, ਹੱਸ ਕੇ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਉਖਾੜ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਖਿਡੌਣਾ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇੰਦਰ, ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ, ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਦੇ ਛੱਬੀਸਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੰਤ-ਜਨ, ਜੋ ਨਿਰਲੇਪ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮਦਰਸ਼ੀ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁੰਦਵਾਂ ਤੋਂ ਅਟੱਲ ਤੇ ਲਾਲਚ ਰਹਿਤ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਹੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।