ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا ਕਿ ਮੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮੌਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦੇ ਜੋਗ ਦੁਆਰਾ ਮੇਰੇ ਭੈ ਰਹਿਤ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਗਾੜ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਅਡੋਲ ਰੱਖਣ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਚ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ—ਦੋ ਅੱਗੇ, ਦੋ ਹੇਠਾਂ—ਹਰ ਇੱਕ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਅਾਪਾਰ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਦੋ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਜਿਵੇਂ ਜੁਗਨੂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਇਕੱਠੇ ਬਣੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਉਮਤਸਖਾ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੋ ਹੋਰ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਲਿਨੀ ਅਤੇ ਨਾਲਿਨੀ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਵਧੂਤਸਖਾ ਸੁਗੰਧਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮੁੱਖਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਵਾਂ ਹਨ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਰਸ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ, ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਰਾਜ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿਤ੍ਰਹੁ ਨਾਮਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣੀ ਪਾਂਚਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਦੇਵਹੁ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਪੁਰੰਜਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਪਾਂਚਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਸੁਰੀ ਨਾਮਕ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਮਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਨਾਮਕ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਲੋਭ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਾ ਤੇ ਅਵਮੀਸ਼ਾ ਨਾਮ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਚੁੱਪ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾ ਕੇ ਕਿਰਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਮੋਹ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਇੱਛਾ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਮਾਇਆ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਉਹ ਪਤੀ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਪੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਭੋਗ ਭੋਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੂੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੂੰਘਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਛੁਹੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਛੁਹੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਹੇ ਨਾ ਵੀ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਅਗਿਆਨੀ ਪਤੀ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਿਡੌਣਾ, ਆਪਣੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਗੋਵਾਲਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕੰਮ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਰਹੇ। ਉਹ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵਾਕਈ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਹਨ। ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਂਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਨੇ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਅੱਖਾਂ ਵੀ ਪੂਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਖੁਲੀਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦੀ ਛਾਤੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਖਿੱਚ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਸਭ ਦੀ ਜਿੰਦ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਪੈੜਾ ਹੇਠ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਚੱਕੀ ਨੂੰ ਲੱਤ ਮਾਰੀ, ਚੱਕਾ ਉਲਟ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਣਾਵਰਤ ਰਾਖਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕਰਣ ਕਰਕੇ ਓਖਲੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬਕਾਸੁਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਕਾਸੁਰ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਖਸ ਵੱਛੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੇਡਦਿਆਂ-ਖੇਡਦਿਆਂ ਕਪਿੱਥ ਫਲ ਵੀ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਗਧੇ ਰੂਪ ਰਾਖਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਤਾਲਾ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸੁੱਖ-ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਫਲ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਲੰਭ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਗਾਂਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਨਾਗ ਰਾਜਾ ਦਾ ਅਭਿਮਾਨ ਚੂਰ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਭ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸਾ ਪ੍ਰੇਮ ਹੈ ਜੋ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਨੰਦ ਜੀ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਐਸਾ ਸੁਭਾਵਿਕ ਪਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਣ ਵਰਗਾ ਕਰਤੱਬ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਹੈ। ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੋਵਾਲੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ, ਯਾਦਵ ਕੁਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਅਪਣਾਏ—ਸਫੈਦ, ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲਾ; ਹੁਣ ਉਹ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕਰਤੱਬਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਨਾਮ ਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਇਹ ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਗੋਕੁਲ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇਵੇਗਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲਵੋਗੇ।