ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਜੀਵਾਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹਵਾ ਵੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਫਿਰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਯੋਗੀ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਾੜ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲਗਾ ਕੇ ਰੱਖਣ। ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਉਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਦੋ ਅੱਗੇ, ਦੋ ਹੇਠਾਂ—ਹਰ ਇੱਕ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਅਹਾਰ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮਾਲਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੇ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਜੋ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਉਮਤਸਖਾ ਨਾਂ ਦਾ ਜੀਵ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਲਿਨੀ ਅਤੇ ਨਾਲਿਨੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਵਧੂਤਸਖਾ ਸੁਗੰਧਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮੁੱਖਿਆ ਨਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਸ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਪਾਸੇ ਪਿਤ੍ਰਹੁ ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਦੱਖਣੀ ਪਾਂਚਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇ ਦੇਵਹੁ ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਉੱਤਰੀ ਪਾਂਚਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਸੁਰੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਗ੍ਰਾਮਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਨਾਂ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਵੈਸ਼ਸਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ—ਅੰਧਾ ਅਤੇ ਅਵਮੀਸ਼ਾ—ਚੁੱਪਚਾਪ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮੋਹ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਇੱਛਾ ਵਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਜਦ ਉਹ ਮਦ ਪੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੜ੍ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੇਟਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਲ ਲੇਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਨਾਲ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਾਹੇ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਪਰ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਿਡੌਣਾ, ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਆਤਾ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੂਛਿਆ: "ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਵਾਕਈ ਅਦਭੁਤ ਹਨ! ਇਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਂਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਬੱਚਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਅੱਧ ਖੁੱਲੀਆਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਦੇ ਦੂਧ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਵੀ ਪੀ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਰਥ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਪਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਢਹਿ ਗਿਆ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋ ਕੇ, ਜਦ ਤ੍ਰਿਣਾਵਰਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਹਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਓਖਲੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰੁੱਖ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਬਕਾਸੁਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਵੱਛੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਕਪਿੱਥ ਫਲ ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਗਧਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤਾਲਾ ਦੇ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਪੱਕੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਤੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਸੱਪ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਝੀਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਸਨੀਕ ਉਸ ਨਾਲ ਐਸਾ ਅਟੁੱਟ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਛੱਡਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਨੰਦ ਜੀ, ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਇਹ ਜਨਮਜਾਤ ਪਿਆਰ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ? ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਚੁੱਕਣਾ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਵ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਹਨ।" ਫਿਰ ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਗੋਪਾਲੋ, ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਲਵੋ। ਇਸ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਰੰਗ ਧਾਰੇ ਹਨ—ਚਿੱਟਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲਾ; ਹੁਣ ਉਹ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਧਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਵਸੁਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕਰਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।