ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹਨ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਕਾਲ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪਾਂ ਵਾਂਗ, ਪੁੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਅਧਿਆਪਕ, ਸੁਹ੍ਰਦ ਅਤੇ ਪੂਜਨਯ ਦੇਵਤਾ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ, ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਧਨ ਹੋਵੇ, ਪਸ਼ੂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਘਰ—ਇਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ, ਅਨਨ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਡਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਮੇਰੇ—ਮੈਂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਮੌਤ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਯੋਗੀ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਦੀ ਯੋਗਾ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਨਿਰਭੈ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਲਗਾ ਕੇ ਭਗਤੀ ਕਰੇ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਸ਼ਰੀਰ ਇਕ ਨਗਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ—ਦੋ ਅੱਗੇ, ਦੋ ਹੇਠਾਂ; ਹਰ ਇੱਕ ਰਾਹੀਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਅਧਿਪਤੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਦਰਵਾਜੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਅਤੇ ਦੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜੋ ਦੋ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਜੁਗਨੂੰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਿਉਮਤਸਖਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਦੋ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ ਨਲਿਨੀ ਅਤੇ ਨਾਲਿਨੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਵਧੂਤਸਖਾ ਸੁਗੰਧਤ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮੁੱਖਿਆ ਨਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਨਾਵਾਂ ਹਨ; ਇਥੋਂ ਨਗਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਸ ਦੀ ਸਮਝ ਹੈ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿਤ੍ਰਹੁ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਪਾਂਚਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇਵਹੁ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰੀ ਪਾਂਚਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਸੁਰੀ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗ੍ਰਾਮਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਲੋਭ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਸਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਾ ਅਤੇ ਅਵਮੀਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਨਗਰ-ਦਰਵਾਜੇ ਚੁਪ ਅਤੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ-ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਭੁਲਾਵੇ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਇੱਛਾ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਮੋਹ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਫਸਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਪੀਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੰਘ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਲ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੈਠ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਚਾਹੇ ਮਨੋਂ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ, ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਿਡੌਣਾ, ਆਪਣੀ ਨਿਰਬਲਤਾ ਕਰਕੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਦ ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੀ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਜੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਵਾਕਈ ਅਚੰਭਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਫਿਰ ਇਹ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਕਮਲ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸਦੇ ਨੈਣ ਅਧ-ਖੁੱਲੇ, ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਇਸ ਨੇ ਪੂਤਨਾ ਰਾਖਸਣ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਵੀ ਖਿੱਚ ਲਈ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਸਭ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਇਹ ਥੱਲੇ ਲਿਆਂਦਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਇਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਲੱਤ ਨਾਲ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਇਕ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਤ੍ਰਿਣਾਵਰਤ ਰਾਖਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚੁੱਕ ਲਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਓਖਲੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਇਹ ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬਕਾਸੁਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਬਕਾਸੁਰ ਇਸਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਰਾਖਸ ਵੱਛਾ ਬਣ ਕੇ ਬੱਛਿਆਂ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਕਪਿੱਥਾ ਫਲ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਨੇ ਗਧੇ ਰੂਪ ਰਾਖਸ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਾਲਾ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸੁੱਖੀ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ। ਇਸ ਨੇ ਪ੍ਰਲੰਭਾਸੁਰ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਗਵਾਂ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਇਸ ਨੇ ਵੱਡੇ ਸਾਪ ਰਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ ਝੀਲ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਾਲ ਐਸੀ ਪ੍ਰੇਮ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜੋ ਛੱਡੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਨੰਦ ਜੀ, ਅਸਾਡੀਆਂ ਹਿਰਦਿਆਂ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਸਤੇ ਇਹ ਜਨਮਜਾਤ ਪ੍ਰੀਤ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਈ? ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਵੱਲੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਬਤ ਚੁੱਕਣਾ—ਇਹ ਕੰਮ ਕਿਸੇ ਆਮ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਸਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਨੰਦ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਗੋਪਾਂ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਇਸ ਬੱਚੇ ਬਾਰੇ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ੀ ਗਰਗ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।