ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਤਸੰਗ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵੇਦਾਂਤ, ਵੇਦ, ਮੰਤਰ, ਤੰਤ੍ਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ, ਦਸ ਤੇ ਸੱਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਸਰੋਵਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਆਦਿ ਜੰਗਲ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ। ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਤੱਤ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ ਆ ਗਏ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀਤਾ ਕਰਕੇ ਭ੍ਰਿਗੁ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਇਆ। ਇਸ ਸਭ ਵਿੱਚ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦীক্ষਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਚਾਰ ਕੁਮਾਰ—ਜੋ ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ—ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਏ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਵੈष੍ਣਵ, ਵੈਰਾਗੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਭ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਥਾਂ ਔਰਤਾਂ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜੈਕਾਰ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ, ਸਤਿਕਾਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ੇ ਅਤੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਗੂੰਜਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਰਗੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਉਹ ਸਭ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤਿ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਅੱਗੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਉਚਾਰੀ। ਫਿਰ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਪਾਵਨ ਕਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਣੀ ਤੇ ਸੇਵਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੀ ਜੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ—ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਹੇ ਪ੍ਰੇਮੀ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਵਾਣੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਹੋਰ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਲਾਭ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਕੇਵਲ ਭਾਗਵਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਨਿੱਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਜਾਂ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਤੱਕ ਲੋਕ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਨਾ ਤਾਂ ਗੰਗਾ, ਨਾ ਗਿਆ, ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ, ਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਾ ਪ੍ਰਯਾਗ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੋਚ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ।" "ਵੇਦ, ਵੇਦ ਮਾਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ, ਤ੍ਰੈਵੇਦ, ਭਾਗਵਤ ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤਰ, ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗ્નਿਹੋਤਰ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ, ਤੁਲਸੀ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ—ਇਹ ਸਭ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਨਿੱਤ ਭਾਗਵਤ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਹਰੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨਾ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।" "ਜਦ ਮੌਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੇ ਕੋਈ ਭੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਸੁਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਵੈष੍ਣਵ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਕਪਟੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼ ਸਮਾਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ।" "ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਇਥੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ, ਇਸ ਯੋਗ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ—ਹਰ ਸਮੇਂ ਸੁਣਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਹਰ ਵੇਲੇ, ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਅਸਮਰਥਤਾ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ, ਨਿਯਮ ਪਾਲਣਾ ਅਤੇ ਦীক্ষਾ ਲੈਣਾ ਅੱਜ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਨੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ, ਰੋਗ ਆਉਣ, ਆਯੁ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ।" "ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਯੋਗ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨਾ ਯਜਨਾਂ, ਵਰਤਾਂ, ਤਪ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈ। ਸੱਤ ਦਿਨ ਸੁਣਨਾ ਯੋਗ, ਧਿਆਨ, ਗਿਆਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸ਼ੌਨਕ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਕਥਾ ਵਾਕਈ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਹੋਰ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸਰਵੋਚ ਭਲੇ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ?" ਸੂਤ ਜੀ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਜਾਣ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ (ਉੱਨ੍ਹੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਗਤਾਂ) ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਉਦ੍ਧਵ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।