ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਭਜਦੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਮਹਾਤਮਾ, ਰਜੋਗੁਣ ਅਤੇ ਤਮੋਗੁਣ ਨੂੰ ਸਤੋਗੁਣ ਦੀ ਵਰਧੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤੋਗੁਣ ਤੋਂ ਵੀ ਉਪਰ ਉਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੰਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੀ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਆਤਮਾ ਹੋਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਨਾ ਤਾ ਬਾਹਰ ਵਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਅੰਦਰ ਵਲ—ਸਭ ਕੁਝ ਠਹਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਅੱਠ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲੱਖਪਤੀ ਲਛਮੀ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ; ਉਹ ਇਥੇ ਹੀ ਮੇਰੀ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਸਮੇਂ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪੁੱਤਰ, ਦੋਸਤ, ਅਧਿਆਪਕ, ਸੁਹਰਦ, ਜਾਂ ਪ੍ਰਿਯ ਠਾਕੁਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਪਰਲੋਕ, ਆਤਮਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਇਥੇ ਆਪਣਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਧਨ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਘਰ—ਉਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਸਿਰਫ ਮੈਨੂੰ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਨੂੰ, ਅਖੰਡ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਜੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਸੁਆਮੀ ਅਤੇ ਅਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਡਰ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਮੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਹਵਾ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਚੱਕਰ ਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜੋਗੀ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੇ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਗਲ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਰੱਖਣ। ਇਸ ਸਰੀਰ-ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉਪਰ, ਦੋ ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਦੋ ਹੇਠਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਰਸ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੰਜ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੱਖਣ ਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਤੇ ਦੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ, ਜਿਵੇਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਜੁਗਨੂ, ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਯੁਮਤਸਖਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੀ ਨਲੀਨੀ ਅਤੇ ਨਾਲਿਨੀ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਹੋਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਵਧੂਤਸਖਾ ਸੁਗੰਧਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਮੁੱਖਿਆ ਨਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਦੁਕਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨੌਕਾਵਾਂ ਹਨ; ਉਥੋਂ ਨਗਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਰਸਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ, ਅੰਦਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਿਤ੍ਰਹੁ ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਦੱਖਣੀ ਪੰਚਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਦੇਵਹੁ ਨਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਪੰਚਾਲਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀਆਂ ਸਮੇਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਆਸੁਰੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਗ੍ਰਾਮਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਵੈਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਧਾ ਅਤੇ ਅਵਮੀਸ਼ਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਚਤੁਰ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਵਿਸੂਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਮੋਹ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਮਦਿਰਾ ਪੀਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਉਹ ਗਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਗਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਉਹ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਉਹ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਛੂਹਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਠੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਅਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਖਿਡੌਣੇ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਦੋਂ ਗਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਚਮਤਕਾਰ ਦੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਗਰਗਾਚਾਰਯ ਜੀ ਦੇ ਬਚਨ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਹੈ! ਪਿੰਡ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟ ਆਂਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਿਰਫ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਇਹ ਬੱਚਾ, ਇਕ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਪਹਾੜ ਉਠਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਰਾਜਾ ਕੌਂਭ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਜੇ ਅਧ-ਖੁੱਲੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪੂਤਨਾ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਪੀਂਦੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਮਾਂ ਸਭ ਦੀ ਜਾਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਇਹ ਬੱਚਾ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਲੱਤ ਰਥ ਨੂੰ ਲੱਗੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਚੱਕਾ ਉਲਟ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਇਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਜਦ ਤ੍ਰਿਣਾਵਰਤ ਰਾਕਸ਼ਸ ਇਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਇਹ ਉਸ ਮੁਸੀਬਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਗਿਆ। ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮੱਖਣ ਚੋਰੀ ਕਰਣ ਕਰਕੇ ਥਣੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਵੱਛਿਆਂ ਨੂੰ ਚਰਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਕਾਸੁਰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਛੜਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਗਧਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਾਲਾ ਬਾਗ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਈ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਗਵਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੱਬ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਨੰਦ ਜੀ ਕੋਲ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।