ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ, ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜਿੱਥੇ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲੀ, ਉਸ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। hunger, thirst, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਆਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਵ੍ਰਜਵਾਸੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਪਹਾੜ ਉੱਠਾਏ ਦੇਖਦੇ ਰਹੇ, ਉਹਦੇ ਪੈਰ ਹਿਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਇੰਦਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਡਰ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਦਲ ਵਾਪਸ ਲਏ। ਜਦੋਂ ਅਸਮਾਨ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਤੇ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਰੁਕ ਗਈ, ਗੋਵਰਧਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉਠਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗੋਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਓ, ਡਰ ਛੱਡੋ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ; ਹਵਾ ਤੇ ਮੀਂਹ ਬੰਦ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਦਰਿਆ ਵੀ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ।" ਫਿਰ ਗੋਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂ, ਰਥ, ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ (auratਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ, ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ) ਨਾਲ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਬਾਹਰ ਆਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੀ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ‘ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ। ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ, ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਹर्ष ਭਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਅਖੰਡ ਚੌਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਯਸ਼ੋਦਾ, ਰੋਹਿਣੀ, ਨੰਦ ਤੇ ਰਾਮ (ਜੋ ਵਿਰਲੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ) ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਾ, ਸਿਧ, ਸਾਧ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਚਾਰਣ—ਸਭ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ੰਖ ਤੇ ਨਗਾਰੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਜੇ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਗੀਤ ਗਾਏ। ਫਿਰ, ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਗੋਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰੀ ਬਲਰਾਮ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਗਾਂਵ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ; ਗੋਪੀਆਂ ਉਸਦੇ ਅਦਭੁਤ ਕਾਰਜ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧੇ ਦਾ ਪਚੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਉੱਤਮ ਵੈਰਾਗੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ: "ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ, ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਅਸਕਤੀ, ਸਯੰਯਮ ਤੇ ਚੇਤਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਤਗੁਣ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਵੈਰਾਗ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਤਗੁਣ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਅਸਤਿਤਵ ਛੱਡ ਕੇ।" "ਜੋ ਆਤਮਾ ਹੋਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਤੇ ਗੁਣ-ਜਨਮਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਸਤ ਵਿੱਚ; ਉਹ ਨ ਆਗੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨ ਪਿੱਛੇ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅੱਠਵਾਂ ਸਰਵਭੌਮਤਵ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਵਡੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲਲਚਦੇ; ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" "ਮੇਰੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਸਮਾਂ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਆਤਮਾ, ਪੁੱਤਰ, ਮਿਤਰ, ਗੁਰੂ, ਉਪਕਾਰਕ ਤੇ ਪੂਜਣਯ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਸੰਸਾਰ, ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ, ਆਤਮਾ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ-ਕੁਝ ਇੱਥੇ ‘ਆਪਣਾ’ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਧਨ, ਪਸ਼ੂ, ਘਰ—" "ਉਹ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਮੇਰੇ ਵਿਚ—ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਆਦਿ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ—ਆਤਮਾ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਡਰ ਤੋਂ ਹੀ ਹਵਾ ਚਲਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਇੰਦਰ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੌਤ ਫਿਰਦੀ ਹੈ।" "ਯੋਗੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ, ਭਗਤੀ-ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਮੇਰੇ ਡਰ-ਰਹਿਤ ਚਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਭਲਾ ਇਹ ਹੀ ਹੈ: ਭਾਵ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ।" "ਉਪਰ ਸੱਤ ਦਰਵਾਜੇ ਹਨ, ਦੋ ਅੱਗੇ, ਦੋ ਹੇਠਾਂ; ਹਰ ਇੱਕ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਅਾਪਾਰ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਮਾਲਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਪੰਜ ਦਰਵਾਜੇ ਪੂਰਬ, ਇੱਕ ਦੱਖਣ, ਇੱਕ ਉੱਤਰ, ਦੋ ਪੱਛਮ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਜुगਨੂ, ਦੋ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜੇ ਇਕੱਠੇ ਬਣੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਦਿਉਮਤਸਖਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਨਲਿਨੀ ਤੇ ਨਾਲਿਨੀ, ਦੋ ਪੂਰਬੀ ਦਰਵਾਜੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅਵਧੂਤਸਖਾ ਸੁਗੰਧਤ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੁੱਖਿਆ ਦਰਵਾਜਾ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੁਆਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਦੱਖਣੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਪਿਤ੍ਰਹੂ ਨਾਂ, ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨਾ ਦੱਖਣੀ ਪੰਚਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ-ਵਾਹਕਾਂ ਨਾਲ।" "ਉੱਤਰੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਦੇਵਹੂ ਨਾਂ, ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨਾ ਉੱਤਰੀ ਪੰਚਾਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ-ਵਾਹਕਾਂ ਨਾਲ।" "ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਆਸੁਰੀ ਨਾਂ, ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨਾ ਗ੍ਰਾਮਕਾ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ।" "ਪੱਛਮੀ ਦਰਵਾਜਾ, ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਨਾਂ, ਰਾਹੀਂ ਪੁਰੰਜਨਾ ਵੈਸ਼ਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲਾਲਚ ਨਾਲ।" "ਅੰਧਾ ਤੇ ਅਵਮੀਸ਼ਾ, ਦੋ ਸ਼ਹਿਰੀ ਦਰਵਾਜੇ, ਚੁੱਪ ਤੇ ਨਿਪੁੰਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰਲੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸੂਚੀ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਭੁੱਲ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਆਨੰਦ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਇੱਛਾ-ਚਲਿਤ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਦਿਰੀ ਪੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰਸ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰੋਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹੱਸਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਦੌੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਹ ਸੁਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸੁੰਘਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਛੂਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਛੂਹਦਾ ਹੈ।" "ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਉਸਦੀ ਪਤਨੀ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਅਤੇ ਜੀਵ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਪੂਰਨ ਪਿਆਰ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।