ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤਮਈ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਸਭ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਗੀ, ਤਾਂ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਗਮ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੈਸ਼ਨਵਾਂ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਰਗੁ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਯਵਨ, ਗੌਤਮ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਦੇਵਲ, ਦੇਵਰਾਤ, ਰਾਮ, ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਕਲ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤ੍ਰਿ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾਦ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਯੋਗ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਛਾਇਆਸ਼ੁਕ, ਜਾਜਲੀ, ਜਹਨੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਗਲੇ ਪੰਥ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਤੇ ਘਰਵਾਲੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਥੇ ਵੇਦਾਂਤ, ਚਾਰੋ ਵੇਦ, ਮੰਤ੍ਰ, ਤੰਤਰ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਦਸ ਤੇ ਸੱਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਅਤੇ ਛੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਪਾਵਨ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਸਰੋਵਰ, ਤੀਰਥ, ਚਾਰੋ ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਆਦਿ ਜੰਗਲ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਦਾਨਵ ਆਦਿ ਵੀ ਆ ਗਏ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਕਾਰਨ, ਭਰਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਉਥੇ ਲਿਆਇਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠੇ ਕੁਮਾਰਾਂ, ਜੋ ਸਭ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਸਤਿਕਾਰ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਵੈਸ਼ਨਵ, ਵੈਰਾਗੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਭ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤੇ; ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੇਦ-ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਜੈਕਾਰਾਂ, ਆਦਰ ਭਰੇ ਨਾਅਰੇ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਗੂੰਜੀ; ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਤੇ ਫੁੱਲ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰ੍ਹਾਏ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਕੇ, ਅਨੇਕਾ ਦੇਵਤਾ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਰਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਉਪਸਥਿਤਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਛਾਉਂਦੇ ਸਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਫ਼ ਸਾਫ਼ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੇ ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸਦਾ ਸੇਵਣਯੋਗ ਹੈ, ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੀ ਜੀ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸੰਵਾਦ ਰੂਪ ਹੈ—ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।" "ਪਿਆਰੇ! ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਗੂੰਜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਉਲਝਾ ਦੇਣ; ਕੇਵਲ ਭਾਗਵਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗਰਜਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਘਰ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੀਰਥ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਵਸਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨ, ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜ੍ਨ ਵੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।" "ਸੰਨਿਆਸੀਆਂ! ਜਦ ਤੱਕ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਪਾਪ ਇਸ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਨਾ ਗੰਗਾ, ਨਾ ਗਿਆ, ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ, ਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਾ ਪ੍ਰਯਾਗ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।" "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ। ਵੇਦ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ, ਤ੍ਰੈਵੇਦ, ਭਾਗਵਤ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਕਾਮਧੇਨੂ ਗਾਂ, ਤੇ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤੀਥ—ਇਹ ਸਭ ਤਤਵ ਸਮਾਨ ਹਨ। ਤੁਲਸੀ, ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਰੋਜ਼ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਪਾਠ, ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਭੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਨਵ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਛਲ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੇਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਭਾਗ ਵੀ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਲਾਸ਼ ਸਮਾਨ, ਪਾਪੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ।" "ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਦੁਲਭ ਹੈ; ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ! ਇਸ ਯੋਗ ਰੂਪ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਇਸਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੋਈ ਦਿਨ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ।" "ਸਦਾ ਸੁਣਨਾ ਉਚਿਤ ਹੈ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਨਾਲ; ਪਰ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਅਸਮਰਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਵਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ, ਨਿਯਮ ਪਾਲਣਾ, ਤੇ ਦীক্ষਾ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪਾ ਲਿਆ।" "ਮਨ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਨਾ ਆਉਣ, ਰੋਗ, ਆਯੁ ਦੇ ਘਟਣ, ਤੇ ਕਲੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਜੋ ਫਲ ਤਪ, ਯੋਗ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਫਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਅਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸੱਤ ਦਿਨ ਦੀ ਭਾਗਵਤ ਕਥਾ ਯਜ੍ਨ, ਵਰਤ, ਤਪ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਦਾ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪਾਵਨ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਤੀਰਥ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਦਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮ ਲੱਛ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।