ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਹੋਰ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਵੈਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਅੱਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਹਵਨ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਦਾਨ ਭੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ—ਜਿਵੇਂ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਂਭਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਚੁੱਕਰਾਂ ਜਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜੌਆਂ ਖਵਾਏ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਭੀ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਸੁਗੰਧ ਲਾ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅੱਗੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ, ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰੋ। ਇਹ ਯਜ੍ਞ ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜੋ ਆਪ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਨੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਸਹੀ ਮੰਨ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸੀਸਾਂ ਦਿਵਾਈਆਂ, ਪਹਾੜ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਵਰਤੀ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਦਿੱਤੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਜੌਆਂ ਦਿੱਤੇ, ਤਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਬੈਲ-ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਥਾਂ 'ਚ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸੀਸਾਂ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਪਹਾੜ ਹਾਂ," ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਵੇਖੋ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ।" ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪ੍ਰੇਰਣ ਨਾਲ, ਗੋਪ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਪਹਾੜ, ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ, ਦਸਮੇ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਚੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: "ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਆਤਮਾ ਹਾਂ, ਪਛਾਣ ਲਏਂ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਮੈਤਰੇਯਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪਿਲਦੇਵ ਨੇ ਜਦੋ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੌਨ ਵਰਤ ਲਿਆ, ਕੇਵਲ ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਿਆ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਨਾ ਅੱਗ ਰੱਖਦੇ, ਨਾ ਘਰ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਆਭਾਸ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਉਹ ਖੁਦ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਇਕਾਗ੍ਰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੁਇਤਾ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਟਿਕੇ, ਮਨ ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਥੇ ਉਹ ਇਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਸਮਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਤ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਰੂਪ—ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਗਣ, ਮਾਲਾ, ਪਾਜੇਬ, ਕਮਰਬੰਦ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਉੱਤਮ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਰਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ—ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਗਰਦਨ 'ਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ, ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੋਢੀਆਂ, ਕਦੇ ਨਾ ਮਿਟਣ ਵਾਲੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਰਮਲ ਪਾਰਸ ਵਾਂਗ ਇਲਾਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੇਖਾਵਾਂ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੇ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਦੇ ਭਵਰ ਵਿਚ ਖਿੱਚਿਆ ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਤਾਂਬਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਰਬੰਦ ਪਹਿਨੇ, ਕਾਲੀਆਂ ਕਮਰਾਂ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਗ੍ਹਾਂ, ਘੁੱਟਣ ਤੇ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਸੁਡੌਲ ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਖ ਰੋਸ਼ਨੀ ਫੈਲਾ ਰਹੇ, ਅੰਦਰਲੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੇ। "ਹੇ ਅਚਾਰਯਾ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦਿਖਾਓ, ਜੋ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹਨ।" ਇਹ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਵਲੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਨਿਰਭੈਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਭਗਤਾਂ ਵਲੋਂ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਅਤਿ ਦੁਲਭ ਹੈਂ; ਸਵੈ-ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਵੀ ਉਸ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਘੱਟ ਹੈ ਜੋ ਨਿਰਭਿਕ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਜਿੱਥੇ ਮੌਤ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੇ ਟੇਢ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇ। ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਭੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਅੱਧੀ ਪਲ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਸਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਿੱਤਰ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਵਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰੋਂ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਬਾਹਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵੱਲ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਭਗਤੀ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਤੇਰਾ ਮਾਰਗ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਰੋਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਤ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ। ਤੂੰ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਿਆ, ਚਲਾਇਆ ਤੇ ਮੁੜ ਸਮੇਟ ਲਿਆ, ਪਰ ਖੁਦ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ; ਭਿੰਨਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਮਨ ਦੀ ਚੰਜਲਤਾ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪ-ਨਿਰਭਰ ਮੰਨਦੇ ਹਾਂ। ਯੋਗੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਜੀਵਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਦ ਤੇ ਤੰਤ੍ਰ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਹੀ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸੀ ਤੋਂ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਫਰਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਮਹੱਤੱਤੱਤ, ਆਕਾਸ਼, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ, ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਕੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਮਾਧੁਰਤਾ ਵਾਂਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਰਥ ਹੈਂ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਪੰਜ ਤੱਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਟਕਲ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਤੇ ਤੂੰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈਂ।