ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਸਥਾਨ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ, ਤੇ ਉਹ ਸਥਾਨ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਤੇ ਬੈਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨਰਮ ਤੇ ਨਵੀਂ ਰੇਤ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਥਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਨਿਰਜਨ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਥਾਂ ਤੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਓਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਰਸ ਲੈ ਸਕਣ। ਜਦ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਤਟ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਮਾਨਵ ਲੋਕ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ—ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ। ਸਭ ਲੋਕ, ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਦੌੜੇ ਆਏ; ਪਰ ਵੈष्णਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਭ੍ਰਿਗੁ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਯਵਨ, ਗੌਤਮ, ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲਾ, ਦੇਵਰਾਤ, ਰਾਮ, ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਕਲ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾਦਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ। ਯੋਗ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਛਾਯਾਸ਼ੁਕ, ਜਾਜਲੀ, ਜਹਨੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਵੇਦਾਂਤ, ਵੇਦ, ਮੰਤਰ, ਤੰਤਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ, ਦਸ ਤੇ ਸੱਤ ਪੁਰਾਣ, ਛੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਝੀਲ, ਤੀਰਥ, ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਆਦਿ ਜੰਗਲ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਦਾਨਵ ਵੀ ਆਏ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀਤਾ ਕਰਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ। ਨਾਰਦ ਦੁਆਰਾ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਵੈष्णਵ, ਵੈਰਾਗੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤੇ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਔਰਤਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜੈਕਾਰ ਦੇ ਨਾਅਰੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਚੀਕਾਂ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਠੀ; ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਛੱਡ ਹੋਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਹੀ ਹਰੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ, ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਹ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁਕ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੈ—ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਸੁਣੋ। ਪਿਆਰੇ, ਜਦ ਤਕ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਾਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਇਕੋ ਭਾਗਵਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਘਰ, ਜਿੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਵੀ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸੋਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ। ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਪਾਪ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਭਾਗਵਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ। ਨਾ ਗੰਗਾ, ਨਾ ਗਯਾ, ਨਾ ਕਾਸ਼ੀ, ਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਾ ਪ੍ਰਯਾਗ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਉੱਚਾ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੋ। ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ, ਤ੍ਰੈਵੇਦ, ਭਾਗਵਤ, ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰ—ਇਹ ਸਭ। ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਏ, ਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਤੀਥੀ—ਤੁਲਸੀ, ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ, ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਵਿਦਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਰੋਜ਼ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਰੋਜ਼ ਪਾਠ, ਹਰੀ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਾ, ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਗਾਏ ਦੀ ਸੇਵਾ—ਇਹ ਸਭ ਬਰਾਬਰ ਹਨ। ਮਰਨ ਵੇਲੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈष्णਵ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਜਨਮ ਤੋਂ, ਧੋਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਰਸ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਗਧੇ ਵਾਂਗ ਜੀਊਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵੀ ਵਿਅਰਥ। ਜੋ ਜੀਉਂਦੇ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ, ਪਾਪੀ ਕਰਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸ਼ੁਕ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਵੀ ਅਨੁਭਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਜਾਨਵਰ-ਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਭਾਰ ਹੈ; ਇੰਝ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸਭਾ ਦੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕਥਾ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਇਸ ਯੋਗ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ; ਦਿਨ ਦੀ ਕੋਈ ਪਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ।