ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੀਵਾਤਮਾ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਖ, ਦੁੱਖ, ਡਰ ਤੇ ਨਿਰਭਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋਵੇ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਤਾ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਨੇ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਸ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ, ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਸਭ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਉੱਚਾ ਜਨਮ ਪਾਏ ਜਾਂ ਨੀਵਾ, ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਮਿਤਰ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ—ਇਸ ਸਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਹੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਭਗਤੀ ਕਰੇ; ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਿਕਾ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸ ਲਈ ਅਸਲ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਾਹ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਵਫਾਦਾਰ ਨਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਰ-ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਯਾ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ, ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ। ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰ, ਗੋ-ਪਾਲਨ, ਵਿਆਜ ਤੇ ਸੰਗੀਤ—ਇਹ ਚਾਰ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ, ਪਰ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਸੱਤਵ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ—ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਰਜ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਵਿਭਿੰਨ ਸੰਸਾਰ ਉਪਜਦਾ ਹੈ। ਰਜ ਤੋਂ ਹੀ ਬੱਦਲ ਹਰ ਥਾਂ ਵਰਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸੀ ਨਾਲ ਜੀਵ ਪਲਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ, ਨਾ ਪਿੰਡ, ਨਾ ਘਰ; ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲਾਂ, ਵਣਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਆਓ, ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰੀਏ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਜੋ ਸਮੱਗਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਯਜਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ। ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਬਣਾਏ ਜਾਣ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਲਾਂ, ਖੀਰਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਵਿਅੰਜਨ; ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਤਲਿਆ ਹੋਇਆ ਆਟਾ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪਦਾਰਥ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਹਵਨ ਕਰਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੁਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਣ। ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਘੋੜੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਚੁਤ੍ਰ ਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ; ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੌ ਦਿਤੀ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਭੇਟ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ। ਸਭ ਸਜ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਸੁਗੰਧ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਅੱਗੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੋ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ; ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਯਜਨ ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਦਬਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਨੰਦ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਆਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲਏ ਤੇ ਉਹੀ ਸਮੱਗਰੀ ਪਹਾੜ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ। ਸਭ ਦਾਨ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਕਰਕੇ, ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਪੂਰਵਕ ਜੌ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਜੋ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਸਵਾਰ ਹੋਈਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਨੇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਲੈ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਗੋਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਮੈਂ ਹੀ ਪਹਾੜ ਹਾਂ," ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ, ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਆਪੇ ਆਪ ਨੂੰ, ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਵੇਖੋ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੱਤੀ।" ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਸਾਡੀ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਸਮੇਤ, ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਪਹਾੜ, ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਆ ਗਏ। (ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾ ਅੱਧਾ ਦਸਵਾਂ ਸਕੰਧ, ਚੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।) ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੇ ਚੇਤਨ, ਸਵੈ-ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਆਤਮਾ ਨੂੰ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣ ਲਵੇਂ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਤੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਤਮਕ ਗਿਆਨ ਦਿਆਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਡਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਉਂ ਕਪਿਲ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਕਰਕੇ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ—ਨਾ ਅੱਗ ਨਾਲ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਥਾਂ ਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿਸਦਾ ਹੈ ਪਰ ਆਪ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੁਅਤਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੋਂ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸਥਿਰ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਇਕ ਲਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸ਼ਾਂਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ। ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਰਵ-ਜਾਣਨਹਾਰ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣਿਆ ਤੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹਰ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਇੱਛਾ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਸਮ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਗਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਤਾਜ, ਕੰਗਣ, ਹਾਰ, ਪਾਇਲ ਤੇ ਕਰਧਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ; ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ, ਕਮਲ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਗਰਦਨ ਉੱਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮੋਢੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਅਟੱਲ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਨਿਰਮਲ ਚਿਦਾਂਤ ਮਣੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜੀਲਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੇ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਅਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਹੀ ਉਸਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਤੇ ਨਿਕਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲਾ ਵਿਅਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਰਧਨੀ ਪਹਿਨੇ, ਉਸਦੇ ਕਾਲੇ ਕੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਉਸਦੇ ਰਾਨਾਂ, ਘੁਟਣਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸੁਡੌਲ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਨੌਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਅੰਦਰਲੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਅੰਧਕਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ; ਹੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦਿਖਾਓ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਹਨ।