ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਅਸীম ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਣਗੇ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਲਕੁਲ ਨਿਰਲੇਪ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਵੇਂ ਦੁਸ਼ਟ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਡੋਲਦਾ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸੁਖ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਹੈ; ਦੋਸਤ, ਨਿਰਪੱਖ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭ੍ਰਮ ਹਨ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਰੋਕੋ; ਇਹੀ ਯੋਗ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਉਚਾਰੀ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜਪਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੁਵਿਧਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਕ ਦਿਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਬਲਰਾਮ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਯਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਨੰਦਾ ਆਦਿ ਵੱਡਿਆਂ ਕੋਲ ਬੜੀ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਸ਼ੋਰ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਸ ਲਈ ਹੈ, ਕਿਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਯਗ ਕਿਸ ਵਲੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" "ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਬਹੁਤ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਛੁਪਾਉਂਦੇ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੋਸਤ, ਨਿਰਪੱਖ, ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ, ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਅਤੇ ਵੈਰਭਾਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਮਿੱਤਰ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।" "ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਜਾਣ-ਅਣਜਾਣ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨੀ ਲਈ, ਕਰਮ ਸਫਲਤਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਗਿਆਨੀ ਲਈ ਨਹੀਂ।" "ਤਾਂ, ਇਹ ਰਿਵਾਇਤੀ ਕਰਮ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਜਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ ਰਿਵਾਜ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਪਸ਼ਟ ਦੱਸੋ।" ਨੰਦਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੰਦ੍ਰ ਦੇਵਤਾ ਮੀਂਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹਨ; ਬੱਦਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਉਹ ਮੀਂਹ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਮਗਰੀਆਂ ਨਾਲ ਯਗ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।" "ਉਸ ਯਗ ਤੋਂ ਜੋ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਲਕੜਾਂ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖੀ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੀਂਹ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਧਰਮ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੀੜੀ ਦਰ ਪੀੜੀ ਚਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ, ਲੋਭ, ਡਰ ਜਾਂ ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਵਲ ਗੁੱਸਾ ਉਤਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੀਵ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੰਮਦਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਰਦਾ ਹੈ; ਸੁਖ, ਦੁੱਖ, ਡਰ, ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਕਰਤਾ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦਾ।" "ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ—ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਜੀਵ, ਉੱਚ ਜਾਂ ਨੀਵਾਂ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਛੱਡਦਾ ਹੈ; ਦੋਸਤ, ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਨਿਰਪੱਖ—ਕਰਮ ਹੀ ਅਸਲ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੁਆਰਾ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ, ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸੁਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਰ-ਪੁਰਸ਼ ਤੋਂ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਵੈਸ਼ ਵਪਾਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਦੁਵਾਰਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ; ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮ-ਰੋਜ਼ੀ ਹੈ।" "ਖੇਤੀ, ਵਪਾਰ, ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸੁਧੀ ਤੇ ਸੰਗੀਤ—ਇਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਹਨ; ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ।" "ਸੱਤ, ਰਜ, ਅਤੇ ਤਮ—ਇਹ ਪਾਲਣ, ਉਤਪੱਤੀ, ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ; ਰਜ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਰਜ ਤੋਂ ਉਤਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਦਲ ਹਰ ਥਾਂ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਵ ਵਿਕਸਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਇੰਦ੍ਰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?" "ਅਸੀਂ ਨਾ ਕੋਈ ਸ਼ਹਿਰ, ਨਾ ਪਿੰਡ, ਨਾ ਘਰ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਲਕੜਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਲਈ ਯਗ ਹੋਵੇ; ਇੰਦ੍ਰ ਲਈ ਜੋ ਸਮਗਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਯਗ ਲਈ ਵਰਤੋ।" "ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਕਵਾਨ—ਸੂਪ, ਖੀਰ, ਕੇਕ, ਪਕੌੜੇ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੇ ਪਦਾਰਥ—ਤਿਆਰ ਕਰੋ।" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਵੋ।" "ਘੋੜੇ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਛੂਤਾਂ, ਅਤੇ ਪਤਿਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਚਿਤ ਦਾਨ ਦਿਓ; ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੌ ਦੇ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਭੋਗ ਲਗਾਓ।" "ਸਜ-ਧਜ ਕੇ, ਖਾ-ਪੀ ਕੇ, ਇਤਰ ਲਾ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਗ, ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰੋ।" "ਇਹ ਮੇਰੀ ਰਾਏ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ; ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕਰੋ। ਇਹ ਯਗ ਗਾਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਨਿਵਾਉਣ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦਾ ਆਦਿ ਨੇ ਇਹ ਸਹੀ ਮੰਨਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰਾ ਯਗ ਕਰਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਲਈ ਬੁਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਸਮਗਰੀ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ। ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ, ਜੌ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਔਰਤਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਜੋ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰ ਗਾ ਰਹੀਆਂ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਲੈ ਰਹੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ, ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਹਾਂ," ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭੋਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਹ, ਵ੍ਰਜਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਵਾਂਗ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਹਾ, "ਦੇਖੋ, ਇਹ ਪਹਾੜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।