ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਉਮੀਦਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਏ, ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੰਸਦਿਆਂ ਮੁਖ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੋਲੇ, “ਆਪ ਜੀ ਸੌਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਹੋ! ਬੈਠੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ, ਸਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਹੈ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਗੇ ਕਿਹਾ, “ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਅ ਹੈ, ਨਿਰਕਾਰਣ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭक्ति ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ, ਬੁੱਧੀ, ਮਨ, ਆਤਮਾ, ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ, ਧਨ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਿਅ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਿਅ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਵੱਲ ਜਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮਹਾਂਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਝ ਕਰੜਾ ਨਾ ਬੋਲੋ! ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਵਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸਬੰਧੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਸੀ ਵਾਲੀ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਆਏ ਹਾਂ।” ਉਹ ਆਗੇ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, “ਹੁਣ ਨਾ ਪਤੀ, ਨਾ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ, ਨਾ ਬੱਚੇ, ਨਾ ਭਰਾ, ਨਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਮਨ-ਵਿਜੇਤਾ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਪਏ ਹਾਂ, ਸਾਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦਿਓ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ فرمایا, “ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੋਸ ਨਾ ਰੱਖਣ; ਇ’en ਤੱਕ ਕਿ ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜੁੜ ਗਏ ਹੋ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਮੋਹ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਵਾਪਸ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੁਣ ਈਰਖਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਔਰਤ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ।” ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ, ਉਸੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਚੌਗੁਣ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਖਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ, ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਬੇਨਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਲਈ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਖੌਲ ਉਡਾਇਆ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਭਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਉਸ ਭਕਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਛਤਾਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਅਸੀਂ ਜਨਮ, ਤ੍ਰੈ-ਵਿਦਿਆ, ਵ੍ਰਤ, ਵੱਡੀ ਵਿਦਿਆ, ਵੰਸ਼, ਤੇ ਯਜਨ-ਕੌਸ਼ਲ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿੰਡੇ ਹੋਏ ਹਾਂ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ-ਗੁਰੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਵੀ ‘ਘਰ’ ਦੇ ਮੌਤ-ਬੰਨ੍ਹੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ, ਨਾ ਗੁਰੂ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿਣ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਆਤਮ-ਚਿੰਤਨ, ਨਾ ਸ਼ੁਚਿਤਾ, ਨਾ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ refinement ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਡੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਲਈ ਭਕਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ।” ਉਹ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, “ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਲੇ ਲਈ ਭਟਕ ਗਏ, ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਪਟੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ, ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲਾ ਜਾਦੂ ਹੀ ਹੈ। ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ, ਕਰਮ, ਯਜਨ, ਯਜਕ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤਾ, ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ। ਉਹ, ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸਟਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਯਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਹੈ, ਪਰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਕਿੰਨੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ, ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਐਸੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਭਕਤੀ ਜਾਗੀ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਅਦੁੱਤੀ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਟਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਅਸਲਤਾ ਨਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਉਣ-ਦੇਖਭਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਪਰ ਅਟੱਲ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਰੱਖੀ, ਭਾਵੇਂ ਕੰਸ ਦੇ ਡਰ ਵਿਚ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ, “ਜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੀ? ਗਿਆਨੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ ਸਿਰਫ ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇ?” “ਜੇ ਕਰਮ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੀ? ਕਰਮ ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖ ਤਾਂ ਚੇਤਨ ਸੁਪਰਣ ਹੈ; ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੀਏ? ਕਰਮ ਤਾਂ ਮੂਲ ਨਹੀਂ।” “ਜੇ ਸਮਾਂ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੀ? ਸਮਾਂ ਆਤਮਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰਮੀ ਅੱਗ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਠੰਡ ਬਰਫ ਦੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੀਏ? ਦਵੈਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਨਹੀਂ।” “ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਸਤੂ ਲਈ, ਪਰਮ-ਆਤਮਾ ਲਈ ਦਵੈਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਜਾਗਰੂਕ ਮਨੁੱਖ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।” “ਇਸ ਪਰਮ-ਭਕਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਅਮਲ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਬੇਅੰਤ ਤੇ ਅਤੀ-ਗੰਭੀਰ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਵੈਰਾਗੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਨਿਸ਼ਕਾਮ, ਥਕਾਵਟ ਰਹਿਤ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ, ਬੁਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣ-ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ, ਉਹ ਸਾਧੂ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਬੋਲਿਆ।” “ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ ਆਤਮਾ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਦੋਸਤ, ਨਿਰਪੱਖ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਨ—all ਸੰਸਾਰੀ ਮੂੜਤਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਿਅ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਾ ਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰ; ਇਹ ਹੀ ਯੋਗ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।” “ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਸਥਿਤ ਸਾਧੂ ਦੀ ਗੀਤ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦਵੈਤਾਂ ਤੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਪ੍ਰਭੂ, ਬਲਰਾਮ ਦੇ ਸਾਥ, ਉਥੇ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗੋਪ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੰਦਾ ਆਦਿ ਵੱਡਿਆਂ ਕੋਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ।