ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਅਚ੍ਯੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ) ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣੀ, ਉਹ ਸਤਤ ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹੀਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਗੋਪੀਆਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਪਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਭਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉੱਤਮ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ‘ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਕ ਨ ਸਕੀਆਂ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਇਕ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੋਪਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਦਲੀ ਵਰਗਾ ਕਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਪਹਿਨਾਵਾ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਮੋਰ ਪੰਖ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਨਚਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਪਹਿਨਿਆ, ਮੋਤੀਆਂ ਦਾ ਫੁੱਲ ਮੋਢੇ ‘ਤੇ, ਇਕ ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦਾ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਲਿਲੀ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਲਟਾਂ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਸ ‘ਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉਹ ਸੁਣਨੀਆਂ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਪੂਰਨ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲੰਬਾ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਵੈ-ਸਰੂਪ ਦੇਖਣ ਆਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਭਾਗ ਵਾਲੀਆਂ! ਬੈਠੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ, ਸਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਸਹੀ ਹੈ। ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਵਿਅਥਾ-ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ, ਬੁੱਧੀ, ਮਨ, ਆਤਮਾ, ਪਤਨੀਆਂ, ਬੱਚੇ, ਧਨ ਆਦਿ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁਚ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਹੁਣ, ਹੇ ਦੋ-ਵਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ! ਤੁਸੀਂ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵਲ ਜਾਓ; ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਘਰ-ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ।" ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇੰਝ ਕਠੋਰ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਤੁਲਸੀ-ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਆਈਆਂ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ ਤਾਂ ਪਤੀ, ਮਾਪੇ, ਬੱਚੇ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ, ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਣਗਾ। ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁ-ਵਿਜੈਤਾ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਆ ਪਈਆਂ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਦਿਓ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੁੱਸਣ ਨਾ; ਹੁਣ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡੀ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਈ ਹੋ। ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਰੀਰਕ ਸੰਬੰਧ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਸਨੇਹ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੋਗੀ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਵਾਪਸ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੁਣ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।" ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਜਫ਼ੀ ਪਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਕਰਮ-ਬੱਧ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ। ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ, ਉਹੀ ਭੋਜਨ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਗਾਂ, ਗੋਪਾਂ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ, ਬਚਨ ਤੇ ਕਰਤਬਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਪਛਤਾਇਆ, ਜਿਹੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਕੀਤੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਅਦਭੁਤ ਭਕਤੀ ਦੇਖੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਭਕਤੀ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ। "ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਤ੍ਰੈ-ਵਿਦਿਆ, ਵ੍ਰਤ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ, ਵੰਸ਼, ਤੇ ਯਜਨ-ਕਲਾ—all ਨਿਕੰਮੇ ਹਨ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੰਦਰੀ-ਗ੍ਰਾਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਰਹੀਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ।" "ਇਹ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਘਰ ਦੀ ਮੌਤ-ਮੂਲ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ-ਗੁਰੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।" "ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾ ਦੋ-ਵਾਰੀ ਦੀ ਦীক্ষਾ, ਨਾ ਗੁਰੂ-ਵਾਸ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ, ਨਾ ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਨਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਅਸੀਂ refinement ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਡੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਲਈ ਭਕਤੀ ਅਟੱਲ ਨਹੀਂ।" "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਮੋਹਿਤ ਤੇ ਘਰ-ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਉਹ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।" "ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਗਿਆ-ਬੱਧ ਹਾਂ, ਨੂੰ, ਉਸ ਤੋਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ, ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਕਿਉਂ ਹੋਵੇ? ਇਹ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ।" "ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛੁਹਟ ਲਈ, ਹੋਰ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਹੈ।" "ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ, ਮੰਤਰ, ਕਰਮ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ, ਯਜਕ, ਯਜਨ, ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।" "ਉਹ, ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।" "ਵਾਹ! ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਐਸੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਹਰਿ ਲਈ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।" "ਹੇ ਅਚਲ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ! ਨਮਸਕਾਰ। ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਚਲ ਇੱਛਾ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਰਹੀ, ਭਾਵੇਂ ਕਾਂਸ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਸਨ।" "ਜੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਕਿਸ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੀਏ?" "ਜੇ ਕਰਮ ਖੁਸ਼ੀ-ਦੁੱਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਕਰਮ, ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਰੀਰ ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਅਕਤੀ ਚੇਤਨ ਸੁਪਰਨਾ ਹੈ; ਕਿਸ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੀਏ? ਕਰਮ ਮੂਲ ਨਹੀਂ।" "ਜੇ ਸਮਾਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ ਲਈ ਕੀ ਮਤਲਬ? ਸਮਾਂ, ਆਤਮਾ ਵਰਗਾ ਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤਾਪ, ਅੱਗ ਦਾ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਠੰਢ, ਬਰਫ ਦਾ; ਕਿਸ ‘ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੀਏ? ਦਵੈਤ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ, ਕਿਸੇ ਲਈ, ਦਵੈਤ ਉੱਤਮ-ਆਤਮਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਹੈ; ਜਾਗਰੂਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਉੱਤਮ ਭਕਤੀ ‘ਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਅਮਲ ਕੀਤੀ, ਮੈਂ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਅਸীম ਤੇ ਅਤਿਅਪਾਰ ਅੰਧਕਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਵਾਂਗਾ।