ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਉਹ ਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਭਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗਾਏ ਗਏ ਕਥਾ-ਸਰਿਤਾ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਲਈ ਹੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜਨਮਾਂ ਦੀ ਸੰਚਿਤ ਸੁਭਾਗ ਦੀ ਵਧੀਕ ਹੋਣ ਨਾਲ ਸਤਸੰਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਵੇਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਆਈ ਭ੍ਰਮ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੀਜਾ ਅਧਿਆਇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸਨਕਾਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੋਂ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਗਤ ਦਾ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਪੌਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਗਿਆਨ-ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਭਾਵਨਾ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸ ਯਜਨ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ।" ਨਾਰਦ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਯਜਨ ਮੈਂ ਕਿਥੇ ਕਰਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਥਾਂ ਦੱਸੋ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹ ਲੋਕ ਬਿਆਨ ਕਰਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਕਿੰਨੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਉੱਥੇ ਕਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਮਰ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕਸ਼ੀਲ ਹੋ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ 'ਆਨੰਦ' ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਹੈ।" "ਇਹ ਥਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੈ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਉੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਨਰਮ ਨਵੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਸੁੰਦਰ, ਨਿਰਜਨ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦਾ।" "ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਬੁੱਢਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚਾਰਦੇ ਹੋ, ਉੱਥੇ ਭਗਤੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਿੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਥਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਇਹ ਤ੍ਰੈਯਾ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਮਾਰਾਂ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਜਾ ਪਹੁੰਚੇ, ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਲਈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਮਾਨਵ ਲੋਕ, ਦੇਵ ਲੋਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਲਚਲ ਮਚ ਗਈ।" "ਸਭ ਲੋਕ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਣ ਲਈ ਉੱਥੇ ਦੌੜੇ, ਪਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।" "ਭ੍ਰਿਗੁ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਵਨ, ਗੌਤਮ, ਮੈਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲਾ, ਦੇਵਰਾਤ, ਰਾਮ, ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਾਕਲ, ਮ੍ਰਕੰਡੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲਾਦਾ—" "ਯੋਗ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਪਰਾਸ਼ਰ, ਛਾਯਾ-ਸ਼ੁਕ, ਜਾਜਲੀ, ਜਹਨੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਚੇਲਿਆਂ ਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆ ਗਏ।" "ਵੈਦਾਂਤ, ਵੇਦ, ਮੰਤ੍ਰ, ਤੰਤ੍ਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਰੂਪ, ਦਸ ਤੇ ਸੱਤ ਪੁਰਾਣੇ, ਅਤੇ ਛੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।" "ਉੱਥੇ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਦਿ ਝੀਲਾਂ, ਤੀਰਥ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੰਡਕ ਆਦਿ ਜੰਗਲ ਵੀ ਆ ਗਏ।" "ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਆਏ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ; ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀਤਾ ਕਰਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ ਲਿਆਇਆ।" "ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦীক্ষਾ ਦਿੱਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ; ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।" "ਵੈਸ਼ਣਵ, ਵੈਰਾਗੀ, ਸੰਨਿਆਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ।" "ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਵਤਾਗਣ; ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਵੇਦ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਤੀਰਥ, ਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਸਤੀਆਂ।" "ਵਿਜੈ ਦੇ ਨਾਅਰੇ, ਆਦਰ ਦੀਆਂ ਉਲਾਹਣਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨ ਉਠੀ; ਭੁਣੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।" "ਆਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂ, ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਭ ਉੱਤੇ ਇੱਛਾ-ਪੂਰਨ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ।" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ ਕਥਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਣਯ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਣਯ; ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੀ ਜੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਭਾਜਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਦਾ ਸੰਵਾਦ ਹੈ—ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣੋ।" "ਪਿਆਰੇ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤਕ ਇੱਕ ਪਲ ਵੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ।" "ਕਈ ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜੇ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਭਟਕਾਵਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਭਾਗਵਤ ਸ਼ਾਸਤਰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੜਗੜਾ ਕੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਘਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਅਤੇ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਵੀ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਸੌਲਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।" "ਹੇ ਤਪਸਵੀਓ, ਪਾਪ ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਲੋਕ ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ।" "ਨਾ ਗੰਗਾ, ਨਾ ਗਯਾ, ਨਾ ਕਾਸੀ, ਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰ, ਨਾ ਪ੍ਰਯਾਗ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਕਥਾ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।" "ਰੋਜ਼ ਆਪਣੇ ਮੁਖੋਂ, ਭਾਗਵਤ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਰਵੋਤਮ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।" "ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ, ਤ੍ਰੈਵੇਦ, ਭਾਗਵਤ, ਅਤੇ ਬਾਰਾਂ ਅੱਖਰੀ ਮੰਤ੍ਰ—" "ਬਾਰਾਂ ਰੂਪ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ, ਕਾਮਧੇਨੂ, ਤੇ ਬਾਰਵੀਂ ਤिथि—" "ਤੁਲਸੀ, ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ, ਤੇ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼—ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਭਾਗਵਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" "ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ ਭਾਗਵਤ ਦਾ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤਸੰਗ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਰਸ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।