ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਖਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਜਾਓ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਉਣ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿਓ। ਉਹ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭੋਜਨ ਦੇਣਗੀਆਂ।" ਗੋਪ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਪਤਨੀਆਂ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਸਜੀਆਂ-ਸਵਾਰੀਆਂ ਬੈਠੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ! ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਇੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ, ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ, ਗਾਂਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ, ਗਾਂਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਭੁੱਖੇ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਸੰਗਤੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ।" ਜਦੋਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਚੂਤ ਆਏ ਹਨ, ਉਹ ਜੋ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਉਹ ਸਭ ਚੰਗਾ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ, ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲ ਦੌੜੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਦੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਦੌੜਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਭਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈਆਂ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਇਕ ਵਾਟਿਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲੇ, ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮੋਰ ਪੰਖ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਨਚਣ ਵਾਲੇ ਵਾਂਗ ਲੱਭਦੇ, ਮੋਤੀਆ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ, ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਲਿਲੀ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਗਲਾਂ ਉੱਤੇ ਲੱਟਾਂ, ਅਤੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਅੰਤਰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਅਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ, ਹੋਰ ਸਭ ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਆਈਆਂ। ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ! ਬੈਠੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ, ਸਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ।" "ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਸਲ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਨਿਰਕਾਰਣ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਜੀਵਨ, ਬੁੱਧੀ, ਮਨ, ਆਤਮਾ, ਪਤਨੀ, ਬੱਚੇ, ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਪਿਆਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ?" "ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ! ਤੁਸੀਂ ਯਜਨਾ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾਓ। ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਘਰ-ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ।" ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਇਹ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਨਾ ਬੋਲੋ! ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਸੀ-ਮੁਕਤ ਧੂੜ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ ਆਈਆਂ ਹਾਂ।" "ਹੁਣ, ਸਾਡੇ ਪਤੀ, ਮਾਪੇ, ਬੱਚੇ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ—ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦੇ ਜੈਤ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਆ ਗਈਆਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਪਿਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਨ੍ਹਾ ਜਗਤ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹੋ।" "ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਨਾਤੀ-ਵਾਤੀ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਮਮਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਤੁਸੀਂ ਜੇ ਮਨ ਮੈਨੂੰ ਲਾ ਲੋ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੋਗੀਆਂ।" ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਯਜਨਾ-ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੁਣ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ।" ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਰੋਕਿਆ, ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਲਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਗਈ। ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ, ਉਸ ਭੋਜਨ ਨਾਲ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਖਵਾਏ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਭੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਗਾਂਆਂ, ਗੋਪਾਂ, ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਭਾ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਗਤੀ ਦੇਖੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਉਹ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਤ੍ਰੈ-ਵਿਦਿਆ, ਵਰਤ, ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ, ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਯਜਨ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ—all ਬੇਕਾਰ ਹਨ, ਜੇ ਅਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵੰਜੀਏ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਤਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਭਲੇ ਲਈ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।" "ਇਹ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਦੇਖੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਲਈ 'ਘਰ' ਨਾਮਕ ਮੌਤ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੇ ਨਾ ਦੂਜਾ-ਜਨਮ, ਨਾ ਗੁਰੂ-ਵਾਸ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਆਤਮ-ਵਿਚਾਰ, ਨਾ ਸ਼ੁਧਤਾ, ਨਾ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।" "ਫਿਰ ਵੀ, ਅਸੀਂ refinement ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਸਾਡੀ ਭਗਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲਈ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ।" "ਸੱਚਮੁੱਚ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਭਟਕ ਰਹੇ ਸੀ ਅਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਰਾਹੀਂ ਸਾਨੂੰ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾਰਗ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।" "ਅਸੀਂ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਆਗਿਆ-ਵਸ਼ ਹਾਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਸਭ ਵਰਦਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸਿਰਫ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ।" "ਲਕਸ਼ਮੀ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਲਈ, ਹੋਰ ਸਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਹੈ।" "ਸਥਾਨ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤੂਆਂ, ਮੰਤਰ, ਕਰਮ, ਯਾਜਕ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ, ਯਜਨ-ਕਰਤਾ, ਯਜਨ, ਅਤੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।" "ਉਹ, ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ—ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ, ਪਰ ਮੋਹ-ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।" "ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਲਈ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਜਾਗੀ ਹੈ।" "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ! ਤੁਹਾਡੀ ਅਕਲ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹਾਂ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ, ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼, ਆਪਣੇ ਹੀ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਟਕ ਰਹੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਅਪਰਾਧ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਉਣ-ਦੇਖੀ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਅਫ਼ਸੋਸ ਕਰਦੇ, ਪਰ ਕਮਸ ਦੇ ਡਰ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅਚੂਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅਟਲ ਰਹੇ।" "ਜੇ ਗ੍ਰਹਿ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਤਲਬ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਗਿਆਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗ੍ਰਹਿ, ਹੋਰ ਗ੍ਰਹਿ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕੌਣ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪਛਤਾਵਾ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।