ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਭੂਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਿਆ, “ਹੇ ਰਾਮ, ਹੇ ਬਲਵਾਨ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਨੂੰ ਭੂਖ ਬਹੁਤ ਸਤਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਅਰਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਰਮ ਦਯਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਲਈ ਸਨੇਹ ਭਰੇ ਬਚਨ ਉਚਾਰਣ ਲਗੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਅੰਗੀਰਸ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਲੈ ਕੇ, ਪਕਾ ਹੋਇਆ ਚੌਲ ਮੰਗੋ।” ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ, ਬੜੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀਓ, ਸੁਣੋ! ਅਸੀਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਗੋਪ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਨਕਾਰੋ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੂਖੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਭੋਜਨ ਮੰਗਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਕਾ ਚੌਲ ਦੇ ਦੋ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, “ਹੇ ਉਤਮ ਲੋਕੋ, ਜਦ ਤੱਕ ਪਸ਼ੁ ਯਜਨ ਜਾਂ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਯਜਨ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਤਦ ਤੱਕ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ—even for one who is consecrated.” ਪਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਲੋਭੀ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ, ਜਗਾ, ਸਮਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮਗਰੀ, ਮੰਤ੍ਰ, ਵਿਧੀ, ਪੂਜਾ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤਾ, ਯਜਕ, ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ ਹਨ। ਉਹ Supreme Brahman, Adhokshaja, ਨੂੰ, ਜੋ ਖੁਦ ਸਤਿ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਹੈ, ਮਾਨਵ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਸਵੰਤ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ, ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਨਾ ਤਾਂ “ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੋ” ਕਿਹਾ, ਨਾ ਹੀ “ਨਾ ਦੇਵੋ” ਕਿਹਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਹੱਸ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਹੁਣ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਰਾਮ ਅਤੇ ਮੈਂ ਆਏ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜੋ ਮਨ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਗੀਆਂ।” ਗੋਪਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਜੀ-ਸਵਾਰੀ ਬੈਠੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਤਮਸਤਕ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਹੋਏ, ਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਉਹ, ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ, ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਆਇਆ ਹੈ, ਭੂਖਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੋ।” ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਅਚ੍ਯੁਤ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਉਤਮ ਭੋਜਨ, ਬਰਤਨ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਵੱਲ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਾਂਗ ਓਹਲੇ-ਓਹਲੇ ਚਲ ਪਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਭਰਾ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਤਮ ਯਸ਼ ਰੂਪ ਆਸ ਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਨੇ ਸਹਾਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਇਕ ਬਾਗ ਵਿਚ, ਜੋ ਨਵੇਂ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਟਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ, ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਬਦਲੀ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ, ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਮੋਰ ਪੰਖ, ਨਚਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਸਤ੍ਰ-ਭੂਸ਼ਾ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕੰਧੇ ਤੇ ਕਮਲ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਕਮਲ ਘੁੰਮਾਉਂਦੇ, ਕੰਨ ਵਿਚ ਲਿਲੀ, ਗਲਾਂ ਤੇ ਵਾਲਾਂ, ਅਤੇ ਮੁਖ ਤੇ ਹਾਸਾ ਵਿਖਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨੀਆਂ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਲਿਆ, ਮਨ ਹੀ ਮਨ, ਲੰਮਾ embrace ਕੀਤਾ, ਅਤੇ, ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਆਸਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ। ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਹੇ ਉਤਮ ਭਾਗ ਵਾਲੀਆਂ! ਬੈਠੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ, ਸਾਨੂੰ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਚਿਤ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਚਮੁਚ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ, ਨਿਰਹੇਤੂ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ, ਬੁੱਧੀ, ਮਨ, ਆਤਮਾ, ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰੇ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਸਚਮੁਚ ਪਿਆਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?” ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ, ਤੁਸੀਂ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਜਾਓ, ਹੇ ਦੁਜਜਨੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ! ਤੁਹਾਡੇ ਪਤੀ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹਨ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੀ ਆਪਣਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕਰਨਗੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਜਿਹੀ ਕਠੋਰ ਗੱਲ ਨਾ ਕਹੋ! ਆਪਣੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਵੈਦਿਕ ਵਾਅਦਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਤੁਲਸੀ-ਧੂੜ ਲੈਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ।” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੁਣ, ਨਾ ਤਾਂ ਪਤੀ, ਨਾ ਮਾਪੇ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਭਰਾ, ਨਾ ਦੋਸਤ, ਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸਾਨੂੰ ਮੰਨਣਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ‘ਤੇ ਆ ਗਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਇਹੀ ਆਸਰਾ ਦੇ।” ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਾਡੇ ਪਤੀ, ਮਾਪੇ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਣ; ਇੱਥੇ ਤਕ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕ, ਦੇਵਤੇ, ਜੀਵ, ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਏ ਹੋ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਰੀਰਕ ਸਾਂਝ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਮਮਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ; ਜਦ ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ‘ਤੇ ਟਿਕ ਜਾਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਵਾਪਸ ਗਈਆਂ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, ਹੁਣ ਵੈਰ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, embrace ਕੀਤਾ, ਅਤੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ। ਪ੍ਰਭੂ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੇ, ਉਹੀ ਭੋਜਨ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਖਵਾਇਆ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਖਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ, ਗਾਂ, ਗੋਪਾਂ, ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਬਚਨਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਕੀਤੀ ਅਰਜ਼ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤ ਤੇ ਪਛਤਾਵਾ ਕੀਤਾ, ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਨੁੱਖ-ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਾਣਿਆ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਲੱਖਣ ਭਗਤੀ ਦੇਖੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਘਾਟ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਮੰਨਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਤਮ-ਪਛਾਤਾ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਡਾ ਜਨਮ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਵ੍ਰਤ, ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਹੋਣਾ, ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਕਰਮ-ਕੁਸ਼ਲਤਾ—all are useless if we are turned away from the Lord beyond sense perception.” ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਭਟਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲ ਭਲੇ ਲਈ ਭਟਕ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।