ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਇਹੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੀਆਂ ਕਿ ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਬਣਨ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਠ ਕੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਫੜ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹਰੇਕ ਦਿਨ ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਨਦੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ, ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਉਤਾਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਉੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਿਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨੋਭਾਵਨਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸਖਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਸਕਣ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਕਦੰਬ ਦੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਸਖਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਮਜ਼ਾਕੀਅਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਆਓ ਕੁੜਿਓ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਜਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਈ ਹੋ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਸਖੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਆਓ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਾ ਆਓ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਇਹ ਚੇੜ-ਛਾੜ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਲਜਜਤ ਨਾਲ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਮੁਸਕੁਰਾਈਆਂ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਈਆਂ। ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਫਿਰ ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਗਲ ਤੱਕ ਡੁੱਬੀਆਂ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਨੰਦਲਾਲ, ਸਾਡੀ ਲਾਜ ਰੱਖੋ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਜੋਗ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇਵੋ, ਅਸੀਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ।" ਉਹ ਫਿਰ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਹੇ ਸ਼੍ਯਾਮਸੁੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਖੋਗੇ, ਕਰਾਂਗੀਆਂ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵਸਤ੍ਰ ਦੇਵੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।" ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋਗੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਹੱਸਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਲੈਣ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਠੰਢ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਦੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਲਾਜ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਕਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਨੰਗੀਆਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਅਪਰਾਧ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਪਾ ਲਓ।" ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਕਿ ਨੰਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਦ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੇੜ-ਛਾੜ ਹੋਈ, ਲਜਜਤ ਆਈ, ਤੇ ਖੇਡ-ਮਜ਼ਾਕ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਾ ਹੋਈਆਂ, ਉਲਟ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਨਜ਼ਰਾਂ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਦਾਮੋਦਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਭਾਵ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲਿਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੈ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਮੋਹ ਜਾਂ ਵਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਭੁੰਨੀਆਂ ਜਾਂ ਉਬਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਾਲਾਂ ਮੁੜ ਅੰਕੂਰ ਨਹੀਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਜਾਓ, ਆਪਣਾ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ। ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਵੋਗੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸੀ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਔਖਾ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਵ੍ਰਜ ਨੂੰ ਚਲ ਪਈਆਂ।" ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸਖਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮ (ਬਲਰਾਮ) ਦੇ ਨਾਲ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਗਾਈਆਂ ਚਰਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦਿਨ ਦੇ ਤਪਦੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਜਦ ਉਹ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਵ੍ਰਜ ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਸਤੋਕਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਅੰਸ਼ੁ, ਸ੍ਰੀਦਾਮ, ਸੁਬਲ, ਅਰਜੁਨ, ਵਿਸ਼ਾਲ, ਰਿਸ਼ਭ, ਤੇਜਸਵੀ, ਦੇਵਪ੍ਰਸਥ, ਵਰੂਥਪ—ਇਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ, ਮੀਂਹ, ਧੁੱਪ ਤੇ ਠੰਢ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਵਾਕਈ ਧੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵਾਪਸ ਕਰਦੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭੀ ਉਹੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ, ਛਾਂ, ਜੜਾਂ, ਛਾਲ, ਲੱਕੜ, ਸੁਗੰਧੀ ਰੇਸ਼, ਰਸ, ਰਾਖ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਇਸ ਜਨਮ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸਫਲਤਾ ਏਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਦੌਲਤ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਵੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ, ਗੁੱਛਿਆਂ, ਫਲਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ, ਗਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਚਾ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪਾਣੀ ਪਿਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤਰੋਤਾਜ਼ਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਉਪਵਨ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਈਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਚਰਦੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਤੇ ਰਾਮ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਭੁੱਖ ਲੱਗਣ ਤੇ, ਗਵਾਲੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਆਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, "ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਜੀਵ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਮੌਤ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਹੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਮੋਹ।" "ਜਿਵੇਂ ਬੰਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਪਨਾ ਜਾਂ ਮੋਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਬੰਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨ—ਵਸਤੂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਦੀ ਵੰਡ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ।" "ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜੀਵ ਸਦਾ ਉਪਜਦੇ ਤੇ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਦੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸੱਭ ਅਣਜਾਣ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲੋਆਂ, ਨਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਜਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਇਹ ਲੀਲਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਚੇੜ-ਛਾੜ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੱਚਾਈਆਂ ਵਜੋਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ।