ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਯਗ ਅਗਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਚਿਰਕਾਲ ਤੋਂ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਿਹਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬਚਨਾਂ ਕਾਰਨ ਉਹ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਲੰਮੇ, ਕਮਲ-ਨੈਤਰ, ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਯੋਗ ਅਲੋੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਹਰਣ, ਸੂਰ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ, ਬਲਦ, ਭੈਂਸਾਂ, ਹਾਥੀ, ਗਊਆਂ ਦੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ, ਬਾਂਦਰ, ਨੀਵਲੇ ਅਤੇ ਸੱਪ ਆਦਿ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਗੇ ਵਧ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯਥੋਚਿਤ ਆਦਰ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਧਰਮਾਤਮਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਦੌਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਅੱਗ, ਇੰਦਰ, ਵਾਯੂ, ਯਮ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ—ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਵਿਜੈ ਰਥ 'ਤੇ, ਜੋ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਕੜਕਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਰਥ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਗੋਲ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਸੀਮਾਂ ਨੂੰ ਲੁਟੇਰੇ ਤੋੜ ਦੇਣਗੇ। ਅਧਰਮ, ਲਾਲਚੀ ਅਤੇ ਬੇਲਾਗ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਾਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਅਰਾਮ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਲੁਟੇਰਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਆਏ ਹੋ? ਆਓ, ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ, ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਰਣ ਕਰੀਏ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਛੰਦਾਂ (ਗਾਇਤਰੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਪੰਕਤੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ, ਅਤਿਛੰਦਸ, ਅਤਿਅਸ਼ਟੀ, ਅਤਿਜਗਤ, ਅਤੇ ਵਿਰਾਟ) ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਛੰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਥਾਪਿਤ, ਦਰਸਾਉਂਦੇ, ਵੱਖਰੇ ਅਤੇ ਨਿਰਸਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਿਰਸਿਤ ਕਰਕੇ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਸਲੀ ਭੇਤ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਸਿਵਾਏ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਆਪਣੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਵਾਪਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਸਿਆਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਨੰਦ ਬਾਬਾ ਦੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਜੁਆਨ ਕੁੜੀਆਂ ਕਾਤਯਾਨੀ ਦੇ ਵਰਤ ਲਈ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ, ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਕਾਲਿੰਦੀ (ਯਮੁਨਾ) ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਰੇਤ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਚੰਦਨ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ—ਚਾਹੇ ਵੱਡੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ, ਅੰਕੂਰ, ਫਲ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੇ ਨਾਲ—ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੀਆਂ: “ਹੇ ਕਾਤਯਾਨੀ, ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀ, ਮਹਾ-ਯੋਗਿਨੀ, ਸਰਵੋਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੇਵੀ, ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਸਾਡਾ ਪਤੀ ਬਣਾ ਦੇ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕੁੜੀਆਂ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਭਦਰਕਾਲੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਾਂਗ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ। ਹਰ ਸਵੇਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਫੜਕੇ, ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦੀਆਂ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਤੇ ਗਾਉਂਦੀਆਂ। ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਖਿਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਥੇ ਆ ਗਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ। ਉਹਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਚੁੱਕੇ, ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਤੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਮਜ਼ਾਕੀਅਤ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, “ਆਓ ਕੁੜਿਓ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੱਪੜਾ ਲੈ ਜਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮਜ਼ਾਕ ਨਹੀਂ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਨੋਬਲ ਨਾਲ ਥੱਕ ਗਈਆਂ ਹੋ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਇਹ ਮੁੰਡੇ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲਿਓ, ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਆਓ, ਸਾਰੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਨਾ ਆਓ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਮਜ਼ਾਕ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਲਾਜ ਨਾਲ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੱਕਣ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਉਣ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਆਉਣ। ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਗਲਿਆਂ ਤੱਕ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਕੰਬਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਹੇ ਨੰਦਨੰਦਨ, ਸਾਡੀ ਲਾਜ ਰੱਖੋ; ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਗੌਰਵ ਹੋ। ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇਵੋ, ਅਸੀਂ ਕੰਬ ਰਹੀਆਂ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼ਿਆਮਸੁੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਦਾਸੀਆਂ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਖੋਗੇ, ਕਰਾਂਗੀਆਂ; ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਕੱਪੜੇ ਦੇਵੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਰਾਜਾ ਕੋਲ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।” ਭਗਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੀਆਂ ਸੇਵਕਾਵਾਂ ਹੋ ਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਲੈਣ।” ਤਾਂ ਸਭ ਕੁੜੀਆਂ, ਠੰਡ ਕਾਰਨ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਢੱਕਦੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸਹਾਇ ਦੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਨੰਗੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ, ਇਹ ਵਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਉਲਟ ਹੈ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾਓ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਲੈ ਕੇ ਪਾ ਲਵੋ।” ਭਗਵਾਨ ਅਚੂਤ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਸਮਝ ਗਈਆਂ ਕਿ ਨੰਗੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਸਮ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਮੰਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੰਝ ਨਿਵਾਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਕੀ ਨੰਦਨ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਵਾਪਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲਾਜ ਲਈ ਖੇਡ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਪਰ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਲਟ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਭਰੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਈਆਂ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲਾਜ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਹਿਲਦੀਆਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਦਾਮੋਦਰ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਪਿਆਰ-ਪੂਰਵਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ।