ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਧਰਤੀ ’ਤੇ, ਨੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਆਪਣੀ ਅਦਭੁਤ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿਚ, ਵਾਝ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਜਦ ਜੰਗਲ ਦੇ ਹਿਰਣ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਨੂੰ ਤੱਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਅਦਾਵਾਂ ਤੇ ਚਾਲ, ਜੋ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਾਝ ਦੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ, ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਕਾਸ਼ੀ ਰਥਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਢਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਪੜੇ ਢਿਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀਆਂ ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਉਚੇ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਾਝ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਖੜੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਦੁੱਧ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਜੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਗਲੇ ਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ, ਸੋਹਣੇ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵਾਝ ਦੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਵਾਝ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਾਝ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਖ਼ਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛਾਂ ਵਜੋਂ ਫੈਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਧੁੱਪ ਤੋਂ ਬਚਾ ਸਕਣ। ਪੁਲਿੰਦਾ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਪਈ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੂੰ ਘੱਟ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ, ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਢਲਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਝ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਖ਼ਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿਚ ਢਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਥੇ, ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਇਕਵੀਂਵੇਂ ਚੈਪਟਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੂਹਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ-ਸਿੱਧੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸੁਆਦ ਦੇ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਮਾਨਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੇਕਲੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁਖ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਹੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਲੋਕ, ਸਮਝ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਵਿਅਰਥ ਫਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਕਾਮੀ, ਦਇਆਯੋਗ ਤੇ ਲਾਲਚੀ ਹਨ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਹੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਵੱਲ ਖਿੱਚੇ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਪ ਤੇ ਯਜਾਂ ਤੋਂ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਗੁੱਝ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੇ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਹਿੰਸਾ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਜਨ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਨਿਰਦਈ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬਲੀ ਦੇ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਪਾਰੀ, ਅਸਲੀ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਅਸਥਿਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿਚ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਸੁਖ ਭੋਗਾਂਗੇ," ਤੇ ਜਦ ਉਹ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਧਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਚਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਵੈਦ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਝ ਵਚਨ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਗੁੱਝ ਬਾਤਾਂ ਪਸੰਦ ਹਨ। ਧੁਨ-ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਅਥਾਹ, ਡੂੰਘਾ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਇਹ ਮੈ, ਅਨੰਤ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਅੰਤਹੀਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਧੁਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀਆਂ ਵਿਚ ਧਾਗਾ। ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਜਾਲ ਬੁਣਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਧੁਨ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਪਰਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਛੰਦਾਂ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਰਸਤੇ ਵਾਲਾ, ਓਮ ਤੋਂ, ਜੋ ਅੱਖਰ, ਸਵਰ, ਉੱਤਾਰ, ਤੇ ਗੂੰਜ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਤੇ ਅੰਤਹੀਨ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਖੁਦ ਹੀ ਰਚਦਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਛੰਦਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਵਧਾ ਕੇ। ਗਾਯਤਰੀ, ਉਸ਼ਣਿਕ, ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ, ਬ੍ਰਹਤੀ, ਪੰਕਤੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ, ਜਗਤੀ, ਅਤਿਛੰਦਸ, ਅਤਿਆਸ਼ਟੀ, ਅਤਿਜਗਤ, ਤੇ ਵਿਰਾਟ — ਇਹ ਛੰਦ ਹਨ। ਇਹ ਕੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਸਿਵਾ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਤੇ ਨਕਾਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੈਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ, ਧੁਨ ਤੇ ਆਧਾਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਆਖਰ ਝੂਠ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਕੇ, ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਹਿਰਣ, ਸੂਅਰ, ਜੰਗਲੀ ਕੁੱਤੇ, ਬਲਦ, ਭੈਂਸ, ਹਾਥੀ, ਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪੂੰਛਾਂ, ਬਾਂਦਰ, ਨੇਵਲੇ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਵਿਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਨ ਦੀ ਅੱਗ ਜਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਿਗਾਹ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਬੋਲ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਲੰਬਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ-ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਜਟਾਵਾਂ, ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਤਪਸਵੀ ਲਈ ਯੋਗ ਅਸਫ਼ਾਈ, ਤੇ ਸਿੰਗਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਯੋਗ ਵਤਨ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਯੋਗ ਦਾਨ ਲਈ, ਸੁ-ਸੰਯਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਨਿਸ਼ਚਿਤ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਘੁੰਮਣਾ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਬੁਰਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਲਈ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ।