ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਪਤਝੜ ਦੇ ਸੁਹਾਵਨੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਚ੍ਯੁਤ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਆਪਣੇ ਗਵਾਲ-ਮਿਤਰਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਖ਼ਤ ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਧੁ-ਮਧੁਰ ਵਾਜਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਗਵਾਲ-ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ—ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਓਝਲ, ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਵਾਜਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਾਂਛੀ ਦੀ ਪੂੰਛ ਦਾ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ 'ਤੇ ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੌਂਠਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਨਾਲ ਬਾਂਸਰੀ ਦੇ ਸੁਰ ਭਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਵਾਲ-ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਖਿੜ ਗਿਆ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ, ਰਾਜਨ, ਉਸ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਬਾਂਸਰੀ ਦੇ ਸੁਣਨ ਤੇ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਹੇਲਿਓ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਤਾਂ ਇਹ ਹੈ—ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਵਾਲ-ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਦੇ, ਬਾਂਸਰੀ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮੁੱਖ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਦੇਖਣਾ।" ਅੰਬ ਦੇ ਨੰਵੇਂ ਟਣ, ਕੋਮਲ ਪੱਤੇ, ਪਾਂਛੀ ਦੀ ਪੂੰਛ, ਕਮਲ ਤੇ ਕਵਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵਸਤ੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ, ਗਵਾਲ-ਮੰਡਲੀ ਵਿਚ, ਮਾਹਰ ਨਰਤਕਾਂ ਵਾਂਗ, ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਹੇਲਿਓ, ਇਹ ਬਾਂਸਰੀ ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੌਂਠਾਂ ਦੀ ਮਧੁਰਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੋਪੀਆਂ ਵੀ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਦਰਿਆ, ਉਸ ਮਿਠਾਸ ਦੇ ਬਚੇ-ਖੁਚੇ ਰਸ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕੰਪਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਹੇਲੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਥੇ ਪਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦਾ ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਚੁਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਦਾ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਿਰਨ ਵੀ ਬੜੇ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਨੰਦਨੰਦਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਮਿਠੀ, ਇਕੱਲੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ 'ਤੇ, ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਪਾਗਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਡਿੱਗਦੀਆਂ, ਹੋਸ਼ ਗਵਾ ਬੈਠੀਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂਵਾਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਉਚੇ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਹੌਂਠਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਮਿਠੀ ਧੁਨ ਪੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੱਠੇ, ਦੁੱਧ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ। ਮਾਂ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ। ਸੁੰਦਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਸਾਰਾ ਹੋਰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਰਿਆ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ 'ਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਿਆਰ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਰਾਮ ਤੇ ਗਵਾਲ-ਮਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਰਖ਼ਤ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉਚੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਛਾਂ ਵਜੋਂ, ਆਪਣੇ ਮਿਤਰ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਲਈ। ਪੁਲਿੰਦਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਉਹ ਲਾਲ ਰੰਗ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਗਾਇਕ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਲੱਗ ਕੇ, ਘਾਹ 'ਤੇ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਰੰਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉੱਠੇ ਪਿਆਰ ਦੇ ਦਰਦ ਨੂੰ ਠੰਡਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖੋ, ਹਰੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗਵਾਲ-ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬਾਂਸਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿਠੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਦੀ ਹੈ। ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਰਖ਼ਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਹੈਰਾਨੀ 'ਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ 'ਚ ਘੁੰਮਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਸ 'ਚ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਇਕੀਵਾਂ ਚੈਪਟਰ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਂ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧੌਣੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ-ਕਾਮ ਫਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸੁਆਦ ਦੇਣ ਲਈ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਨ ਲਗਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਹਿਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਉਸੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੈ ਜਾਵੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ, ਸਮਝ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਫਲ-ਕਾਮ ਫਲ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵੈਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੋ ਲਾਲਚੀ, ਦਯਨੀਆ, ਤੇ ਮੋਹ-ਮਗਨ ਹਨ, ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ 'ਤੇ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਅੱਗ 'ਤੇ ਉੱਡਦੇ ਮੱਖੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਪਜਿਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਭਜਨਾਂ ਤੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਮੇਰੀ ਵਾਕ-ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੋ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ 'ਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹਿੰਸਾ ਦੀ ਲਗਨ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਜਨ ਵੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਨਹੀਂ। ਦਰਅਸਲ, ਜੋ ਨਿਰਦਈ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਲਿਆਏ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਪਾਰੀ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਅਸਲ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਭਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਸਲੀਤ-ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਣਨ 'ਚ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠਾ ਹੈ। ਜੋ ਰਜ, ਸਤ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ 'ਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹਾਂ, ਨਹੀਂ ਪੂਜਦੇ। ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ 'ਚ ਆਨੰਦ ਲਾਵਾਂਗੇ," ਤੇ ਜਦ ਇਹ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਫੇਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਧਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਵਾਕਾਂ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਵੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਵੈਦ, ਆਪਣੀ ਤਿੰਨ ਭਾਗੀ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮ, ਆਤਮਾ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਿਸ਼ੀ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਵਚਨ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਧੁਨ-ਬ੍ਰਹਮ ਸਮਝਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ, ਇੰਦਰੀਆਂ, ਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਬੇਅੰਤ, ਅਥਾਹ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗਹਿਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਮੇਰੇ, ਅਨੰਤ ਦੇ, ਬੇਅੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਆਰਾ ਫੈਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਇਹ ਧੁਨ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡ 'ਚ ਧਾਗਾ ਵਾਂਗ, ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਲ-ਕੰਟਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਤੋਂ, ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ, ਜਾਲ ਬਾਹਰ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ, ਧੁਨ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਰਾਹੀਂ ਸਪਰਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ, ਪ੍ਰਭੂ, ਛੰਦਾਂ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਓਮ ਤੋਂ, ਜਿਸ 'ਚ ਵਿਅੰਜਨ, ਸਵਰ, ਉਚਾਰਣ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਹਨ, ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਆਪ, ਵੱਡੀ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਵਾਕ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਤੇ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਛੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰ-ਚਾਰ ਅੱਖਰ ਵਧਦੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਪਕ ਵਾਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਸਲਤਾ, ਸ੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ 'ਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।