ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੀ ਵਟਾਂਦਰਾ ਹੋਈ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ; ਪਰ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ, ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤਮ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਮ੍ਰਿਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ, ਕੌਣ ਕੌਣ ਗਲਾਸ ਹੈ, ਕੌਣ ਮਹਾ-ਮਣੀ ਹੈ? ਬ੍ਰਹਮਰਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹੱਸਿਆ। ਉਸ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਨ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿੱਚ ਤਰਾਜੂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ। ਜੋ ਹੋਰ ਗ੍ਰੰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਛੋਟੇ ਹਨ; ਪਰ ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਗੰਭੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚੇ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੀ ਸਰੂਪ ਮੰਨਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਦਇਆਲੂ ਸਨਕਾਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਹ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਕਰਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਸਦਾ ਚਲਦਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਨੇਹ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਥੇ ਉਹ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿਸ਼ ਲੈ ਕੇ, ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸੰਗਤ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੇਰਾ ਚਿਹਰਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਹੁਣ ਤੂੰ ਖਾਲੀ ਦਿਲ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣਾ ਧਨ ਗਵਾ ਬੈਠਿਆ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਤਾ ਇੱਕ ਅਸਕਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਫਿੱਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਸਾਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਿਆ, ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਪੁਸ਼ਕਰ, ਪ੍ਰਯਾਗ, ਕਾਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵੀ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਹਰਿਕਸ਼ੇਤਰ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ, ਸ਼੍ਰੀਰੰਗ, ਸੇਤੁਬੰਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਗਿਆ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਚਲਿਆ। ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਅੱਜਕਲ ਧਰਤੀ ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੇ ਪਾਪੀ ਸਾਥੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਸੱਚ, ਤਪ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਦਇਆ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਬਦਕਿਸਮਤ ਜੀਵ ਸਿਰਫ ਪੇਟ ਭਰਣ ਲਈ ਜੀਵਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਮੰਦ, ਮਤ-ਹੀਨ, ਦੁਖੀ ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਪਖੰਡ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਵੀ ਘਰ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਘਰ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਲੇ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਧੀਆਂ ਲਾਲਚ ਵੱਸ ਵੇਚੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਵਿਵਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਰੋਕ ਲਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਵੀ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ; ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਸਿਧ, ਨਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ; ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਆਤਮਕ ਅਭਿਆਸ ਸੁੱਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਭੜਕ ਹੈ, ਦੁਜੀ ਜਾਤਿ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਖੁਲ੍ਹੇ, ਕਲਿ-ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਾਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਿਆ; ਮੈਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਵੇਖੀ—ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿਓ: ਉੱਥੇ ਇਕ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਥੱਕਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ, ਦੋ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਮਰਦ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਹੋਸ਼ ਰਹਿਤ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਹੇ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਰਾਖਾ ਲੱਭਣ ਲਈ ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਚ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਔਰਤਾਂ ਪੱਖਾ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀਆਂ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਿ ਦੂਰੋਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਨੇੜੇ ਗਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉਠੀ, ਉਲਝੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ one, ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਧੂ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਮਿਲੇਗੀ; ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਭਾਗਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਸੰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਇਹ ਦੋ ਕੌਣ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ ਔਰਤਾਂ ਹਨ? ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ। ਕੁੜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ; ਇਹ ਦੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਹਨ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ, ਜੋ ਹੁਣ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ, ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਹੇਠ, ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ; ਪਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਹੁਣ, ਹੇ ਤਪ-ਧਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਕਥਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਸੁਣਣ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੇਗੀ। ਮੈਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀ, ਕਰਣਾਟਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਥਾਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਗੁਰਜਰ ਵਿੱਚ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਨਾਸਤਿਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਈ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇ। ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਈ, ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਦੋ ਪੁੱਤ ਥਕਾਵਟ ਨਾਲ ਲੇਟੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਇੰਨੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਏ? ਇਹ ਉਲਟ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦਕਿ ਅਸੀਂ ਤਿੰਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ ਹਾਂ? ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮਾਂ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪੁੱਤ ਨੌਜਵਾਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਸ਼ਚਰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਦੱਸੋ, ਹੇ ਯੋਗ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇੱਥੇ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?