ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਵੀਂ ਚਮਕ ਆ ਗਈ। ਗਾਂਵਾਂ, ਜੰਗਲਾਂ, ਪੰਛੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਬੂਟਿਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਵਿਕਾਸ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਕਿਰਿਆ-ਕਲਾਪਾਂ ਨਾਲ ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਦੇ ਉੱਗਣ ਨਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਖਿੜ ਉਠੇ, ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸੁੱਕ ਗਏ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਪੱਕੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਲਹਿਰੀ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ। ਵਪਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਮੌਸਮ ਦੇ ਬੰਨ੍ਹ ਹਟਣ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਅਤੇ ਲੋਕ ਬਣਾਏ। ਜਿਹੜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ, "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਾਰ! ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡ ਰਚੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ।" ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਜੀਵ ਰਚੇ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ, ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਅੰਗ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਕੀ ਸੀ? ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸਮਪੱਤਾ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਸੁੱਚਾ ਤੇ ਕਮਲ ਮਹਿਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਅਚ੍ਯੁਤ, ਗੋਆਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਫੁੱਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਮਧਮਧਾ ਕਰਦੇ ਭੰਵਰੇ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਗੋਵਿੰਦ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਮ ਜਾਗਦਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਤੋਂ ਲੁਕ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਿਰਤ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੋਰਪੰਖ ਸਜਾਏ, ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ, ਕੰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਹੋਠਾਂ ਉੱਤੇ ਵਾਂਸਲੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਚਰਨ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮੋਹਣੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਆਖਦੀਆਂ, "ਮਿੱਤਰੋ! ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵਾਂਸਲੀ ਨਾਲ ਮੁਖ ਸਜਾਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ।" ਕੱਚੇ ਆਮ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ, ਕੋਮਲ ਪੱਤੇ, ਮੋਰਪੰਖ, ਕਮਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪਹਿਨਾਵੇ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਗੋਆਲੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੋਪੀਆਂ ਆਖਦੀਆਂ, "ਇਹ ਵਾਂਸਲੀ ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਕਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਦਰੱਖ਼ਤ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਮਿੱਤਰੋ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਥੇ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਮੂੜ੍ਹ ਹਰਣੀਆਂ ਵੀ ਧਨਵੰਤ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ-ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵੇਖਦੀਆਂ ਤੇ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੀਆਂ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਗੂੜ੍ਹੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀਆਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਗਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਕੰਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਰਹੇ ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪੀਂਦੀਆਂ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਖੜੀਆਂ ਨੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਛੜੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਲੈ ਕੇ ਠਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ ਜਿਵੇਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਗਲੇ ਲਾ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।" "ਮਾਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਧਨਵੰਤ ਸੰਤ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਹਿਣੀਆਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ।" "ਦਰਿਆ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੰਦੇ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੋਆਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਰੱਖ਼ਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਡਾਲੀਆਂ ਚੁੱਕਦੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛਾਂ ਵਾਂਗ ਵਿਛਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਪੁਲਿੰਦਨੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਸੀ ਤੇ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਗਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ-ਵੇਦਨਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ।" "ਇਹ ਪਹਾੜ ਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ 'ਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਗੋਆਲੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਹਿਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਰੱਖ਼ਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਦੇ ਇਕੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ; ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਧੌਂਕਣ ਵਾਲਾ ਭੱਠਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਲੈ ਲੈਣ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ, ਮਾਨਵ ਆਪਣੀ ਮੱਤ ਨੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੱਤ ਭਟਕ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਫੁੱਲਦਾਰ ਫਲਾਂ (ਭੋਗਾਂ) ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵੇਦ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜੋ ਕਾਮੀ, ਲੋਭੀ, ਤੇ ਦਇਆਯੋਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਫੁੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਲ ਵਧਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। "ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਸੰਗ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧੁੰਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਮੇਰੀ ਪਰੋਕਸ਼ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਨਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਜੇ ਉਹ ਇੰਦਰੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਆਸਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਵੀ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ, ਜੋ ਨਿਰਦਈ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਭੂਤਾਂ ਲਈ, ਹਿੰਸਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲੀ ਧਨ ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਧਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਅਸਥਿਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਸੁਹਾਵਣਾ ਪਰ ਸੱਚ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਰਜ, ਸਤ, ਜਾਂ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।