ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਉਲਝਣਾਂ ਅਤੇ ਹਲਚਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਹਲਚਲ ਰੁਕ ਜਾਣ 'ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ 'ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਧੁੱਪ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੇਹ-ਅਭਿਮਾਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਸਮਾਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਾਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸਤਵਗੁਣੀ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਕੰਡ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਤੇ ਗਰਮ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਏ ਸਨ, ਉਹ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਭੁਲਾ ਸਕੀਆਂ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂਵਾਂ, ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਾਥੀ ਪਾ ਕੇ ਖਿੜ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਕਮਲ ਖਿੜ ਗਏ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲੇ ਕੁਵਰਾਂ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਦੇ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਯ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੋਰਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਏ ਗਏ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਧਰਤੀ ਪੱਕੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੇ ਕਲਿਆਂ ਕਰਕੇ। ਵਣਿਕ, ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਪਾਤਰ ਵਰਖਾ ਰੁਕਣ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਸਰੀਰਕ ਕਿਰਿਆ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਵਸਾਈ; ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਾਣੀ-ਪਤਿ ਦੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰੀ। "ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸ੍ਰਿਜਣਹਾਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਯਜਨ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਆਓ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ," ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਹਰਿ ਕੇਸ਼, ਜੋ ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ—ਇਹ ਹੈ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਚੁਤ ਆਪਣੇ ਗੋਪਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਵਾ-ਠੰਡੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਭਗਵਾਨ ਮਧੂ-ਪਤੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਜਾਗਰੂਕ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਅਣਹੋਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਧੁਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਰਤਬ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਆਗੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੋਰ ਪੰਖ ਲਗਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਰਤਕ ਦੀ ਵਾਂਗ, ਕੰਨਿਕਾਰ ਫੁੱਲ ਕੰਨਾਂ 'ਚ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਵੰਸਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਭਰ ਕੇ, ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਛਾਪਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਸਖੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਨਹੀਂ—ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵੰਸਲੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚਿਹਰੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਦੇਖਣ ਤੋਂ।" ਆਮ, ਨਰਮ ਪੱਤੇ, ਮੋਰ ਪੰਖ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਕੁਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਾਈ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਨਰਤਕਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ। "ਇਹ ਵੰਸਲੀ ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਹੇ ਸਖੀਆਂ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈ, ਨਦੀਆਂ ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਿੱਠਾਸ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕੰਪਦੇ ਹਨ, ਰੁੱਖ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਵ੍ਰਿੰਦੇਵਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ; ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ 'ਤੇ ਸਭ ਜੀਵ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਾਧਾਰਣ-ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਵਸਤ੍ਰਾਂ 'ਚ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਵੰਸਲੀ ਸੁਣਦੇ, ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਲਣ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਨਿੱਜੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ 'ਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਮਨ ਉਲਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲੁੰਬ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਹੋਸ਼ ਗੁਆ ਬੈਠਦੀਆਂ।" "ਗਾਂਵਾਂ, ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਖੜੇ ਕਰ ਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੱਝੇ ਮੂੰਹ 'ਚ ਦੁੱਧ ਰੱਖ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ ਆ ਜਾਂਦੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦਿਲ 'ਚ ਲਗਾ ਲੈਂਦੀਆਂ।" "ਮਾਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਸਾਧੂ ਹਨ; ਸੋਹਣੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਸੁਣਦੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਭੁਲਾ ਜਾਂਦੇ।" "ਨਦੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ 'ਤੇ ਚੱਕਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸ ਦਬ ਜਾਂਦੀ, ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਗਲੇ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ, ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ।" "ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚਰਦੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਰੁੱਖ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੁੱਲਦਾਰ ਟਾਹਣੀਆਂ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ, ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਪਾ ਕੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਦਿੰਦੇ।" "ਪੁਲਿੰਦਨੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵੱਡੇ ਗਾਇਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਲਾਲੀ ਨਾਲ ਰੰਗੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਦੀ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸੀ ਤੇ ਘਾਸ 'ਤੇ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਹ ਲਾਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ 'ਤੇ ਲਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜਾਗੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ।" "ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖੋ, ਹਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛੁਹਾਵਟ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਝਿੱਲਾਂ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਰਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ; ਚਲ ਰਹੇ ਜੀਵ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਰੁੱਖ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਧਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੈਰਾਨੀ ਵਿੱਚ ਢਲ ਜਾਂਦੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿੰਦੇਵਨ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਵਿਹਾਰਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਹਿਲੇ ਅੱਧੇ ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੀ ਇਕੀਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਪਾਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਚਰਚਿਤ ਅਧਿਆਇ ਹੈ, ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਉੱਚਾ; ਸਰੀਰ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ, ਬਲੋ ਦੇ ਵਾਂਗ ਸਿਰਫ ਸਾਂਸ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ-ਕਰਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਸੁਆਦ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਉਹ ਲੈਣ। ਜਨਮ ਤੋਂ, ਮਾਨਵ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਭਲੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁਖ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਸੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ, ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਕੁਝ ਲੋਕ, ਜੋ ਸਮਝ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹਨ, ਫੁੱਲ-ਫਲ ਵਾਲੇ ਫਲ-ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।