ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਰੁੱਤ ਬਦਲਣ ਲੱਗੀ। ਪੌਦਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸੁੱਕਾ ਪਨ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਗੈਰ-ਆਤਮਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ "ਮੈਂ" ਅਤੇ "ਮੇਰਾ" ਵਾਲੀ ਭਾਵਨਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮਹਾਨ ਜ্ঞানਵਾਨ ਸਾਰੀਆਂ ਹਲਚਲਾਂ ਰੁਕਣ ਉਪਰੰਤ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤਾਂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਸ਼ਰਦ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈ ਰਹੀ ਤਪਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਬਿਲਕੁਲ ਵੈਸੇ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਅਭਿਮਾਨ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ ਦਿੱਸਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਤੋਗੁਣੀ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦੀ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਮੰਡਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਲੋਕ ਬਨ ਦੀ ਠੰਡੀ ਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੀੜਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਏ ਸਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਉਦਾਸ ਰਹੀਆਂ। ਗਾਂ, ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਜੋੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਖੋਜੇ ਜਾਂਦੇ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਫਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਕਮਲ ਖਿੜਦੇ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਿੜਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੁਮੁਦਨੀਆਂ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਡਕੈਤਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਪੱਕੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਕਰਕੇ। ਵਪਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਜੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਲੋਕ ਬਣਾਏ; ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉਸ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। "ਹਾਏ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ! ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਅਦਭੁਤ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਆਉਂ, ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ।" ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹ੍ਰੀਕੇਸ਼ ਨੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਇੱਛਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ, ਅਜਨਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤਾ—ਮਤਲਬ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਨਿਰਮਲ ਸੀ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਗੋਪ-ਮਿਤਰਾਂ ਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਠੰਢੇ ਹੋਏ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਦਰੱਖਤ ਫੁੱਲ ਰਹੇ, ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੀ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਚਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਮੁਰਲੀ ਵਜਾਈ। ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਹ ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਸਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਾਮਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬੇਚੈਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਮੋਰ ਪੰਖ ਸਜਾਏ, ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕੰਨਾਂ 'ਚ ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮੁਰਲੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਭਰ ਕੇ, ਗੋਪ-ਮਿਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀਆਂ ਪੈਰੀਆਂ ਦੀ ਛਾਪ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਮੋਹਕ ਧੁਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ ਸੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਖੀਓ, ਅਸੀਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਚਰਦਿਆਂ, ਮੁਰਲੀ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਸੋਹਣੇ ਕੀਤੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ।" ਆਮ, ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ, ਕਮਲ ਤੇ ਕੁਮੁਦ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ, ਦੋਵੇਂ ਭਰਾ ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਨਰਤਕਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। "ਸਖੀਓ, ਇਸ ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਹੈ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇਛਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਹੈ। ਦਰਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕੰਬਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦਰੱਖਤ ਵਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਹੰਝੂ ਵਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਸਖੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨ-ਜਲ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਗੋਵਿੰਦਾ ਮੁਰਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਾਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਕਿੰਨੇ ਧੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਹਿਰਣ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਤੇ ਚਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਇਕਾਂਤ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ 'ਚੋਂ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲੁੜਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਢਿੱਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਗਾਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਦਾ ਰਸ ਪੀਂਦੀਆਂ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਛੜੇ, ਦੁੱਧ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੰਮ ਰਹੀਆਂ ਹੋਣ।" "ਮਾਂ, ਇਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਧੰਨ ਸੰਤ ਹਨ; ਸੋਹਣੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਮੁਰਲੀ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਦਰਿਆ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾਉਂਦੇ, ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਰਾਮ ਤੇ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਚਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁਰਲੀ ਵਜਾਉਂਦਾ, ਦਰੱਖਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ, ਆਪਣੀ ਛਾਂ ਪਸਾਰ ਕੇ ਉਸ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਛਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਪੁਲਿੰਦਾ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਉਹ ਲਾਲੀ ਲਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਗਾਇਕ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਘਾਸ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਇਹ ਪਹਾੜ ਦੇਖੋ, ਜੋ ਹਰੀ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ; ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨ-ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਢਲਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ, ਨਰਮ ਘਾਹ ਤੇ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਂ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਰਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ; ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਦਰੱਖਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਕੰਬਦੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਕ੍ਰੀੜਾ-ਰਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸਵੇਂ ਸਕੰਧ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧੇ ਦੇ ਇਕਵੀਂ ਚੈਪਟਰ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਰਮਹੰਸਾਂ ਲਈ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਉੱਚੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ; ਉਹ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰ ਲਈ ਜੀਉਂਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਧੌਂਕਣ ਵਾਲਾ ਹਵਾ ਲੈਂਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਫਲ-ਭੋਗ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਰਵੋਤਮ ਭਲਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਕਰਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦਵਾਈ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਕਰਕੇ ਪਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ, ਜੀਵਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਹਿੱਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੋਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਹਨੇਰੀਆਂ ਵਿਚਾਲੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?