ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਪਾਸੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਥਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਵੰਡਦੇ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਨਜ਼ਦੀਕ, ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀਆਂ ਗਾਵਾਂ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਵਾਛਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਣ ਭਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇਖੀ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਧ ਗਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰੁੱਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਇਥੇ ਹੀ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਪਤਝੜ ਆ ਗਿਆ—ਸਾਫ਼ ਅਸਮਾਨ, ਸੁਚੱਜਾ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕੰਵਲੇ ਖਿੜੇ, ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਡਿੱਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਉਹ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸੰਭਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਤਝੜ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੱਦਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਲ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਗੰਦਗੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤੀ ਆਸਕਤਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਧਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰੀ ਵਸਤਾਂ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਉਹ ਨਿਰਮਲ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸਵੀ ਜੋ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਪਾਣੀ ਰੋਕ ਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਜੀਵ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਟਾਈ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੀ ਘਟਾਈ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵ autumn ਦੀ ਧੁਪ ਦਾ ਤਾਪ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਕੁਦਰਤੀ ਪੌਦੇ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਪਾੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ "ਮੈਂ" ਅਤੇ "ਮੇਰਾ" ਦੇ ਭਾਵ ਛੱਡਦੇ ਹਨ। ਪਤਝੜ ਆਉਣ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਸਮੂਹ ਚਲਚਲਾਵਟ ਰੁਕਣ 'ਤੇ ਅਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਪੱਟੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਗਿਆਨ-ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ autumn ਦੀ ਧੁਪ ਦਾ ਤਾਪ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕੁੰਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ-ਮੋਹ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਤਾਰੇ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਵਾਨ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪਛਾਣਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਚਕ੍ਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਠੰਡੀ-ਗਰਮ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁਖ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਪਰ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਏ, ਉਹ ਦੁਖ-ਰਹਿਤ ਨਾ ਹੋ ਸਕੀਆਂ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ, ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਪੌਦੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਹੇ ਜਾਂਦੇ, ਫਲ-ਫੂਲ ਲੈ ਕੇ ਖਿੜਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਫਲ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੰਵਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਪਰ ਰਾਤ-ਖਿੜਦੇ ਕਵਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭੈ, ਪਰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਚਮਕਦੀ, ਪੱਕੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਹਰਿ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼। ਵਪਾਰੀ, ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ-ਪੁਰਸ਼ ਸਮੇਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਦੀ ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜੋ ਅਤਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਇਆ; ਪੁਰਾਣੇ ਜੀਵਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ। "ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਕਰਤੱਬ ਕਿੰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਯਗ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਆਓ ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ।" ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਤਪਸਵੀਆਂ ਦੇ ਤਪਸਵੀ, ਚਾਹੀਦੇ ਜੀਵ ਰਚੇ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਕੀ ਸੀ? ਧਿਆਨ-ਯੋਗ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਵਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲੀ ਸੀ, ਅਚਯੁਤ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਹਵਾ-ਠੰਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਥੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਭੀੜ-ਪਤੀ ਬਣ ਕੇ, ਦਾਖਲ ਹੋਏ। ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਨਾ ਰੱਖ ਸਕੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੋਰ ਪੰਖ ਲਾਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਾਚਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੰਨੀਕਾਰ ਫੁੱਲ ਕੰਨ 'ਤੇ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਵੰਸਲੀ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗੋਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸੁਹਾਵਣਾ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਦੇ। ਰਾਜਾ, ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਕਹਿ ਰਹੀਆਂ: "ਸਹੇਲੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਨਹੀਂ—ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ, ਜਿਹੜੇ ਗਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵੰਸਲੀ ਨਾਲ ਚਿਹਰੇ ਸਜਾਏ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ।" ਮੈਂਗੋ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ, ਨਰਮ ਪੱਤਿਆਂ, ਮੋਰ ਪੰਖਾਂ, ਕੰਵਲੇ ਤੇ ਕਵਲ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੰਗਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗੋਪਾਲਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਮਾਹਰ ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ, ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ। "ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੈ ਇਹ ਵੰਸਲੀ, ਸਹੇਲੀਆਂ, ਜੋ ਕੇਵਲ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤਾਂ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈ। ਨਦੀਆਂ, ਇਸ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਕੰਪਦਾ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ।" "ਸਹੇਲੀਆਂ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਪੈਰ-ਪਾਣੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਵੰਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਦੇ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।" "ਧਨਵੰਤ ਹਨ ਇਹ ਮੂਰਖ ਹਿਰਣ ਵੀ, ਜਿਹੜੇ ਨੰਦਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਅਜਬ ਪੋਸ਼ਾਕ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ-ਮਰਦ ਨਾਲ, ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦੇ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਰੀ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਇਕਾਂਤ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ-ਮੋਹ ਨਾਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਲੁੜਕ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਕਪੜੇ ਢੀਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਗਾਵਾਂ, ਆਪਣੇ ਕੰਨ ਉਠਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਵੰਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਸੁਣਦੀਆਂ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਖੜੀਆਂ, ਵਾਛਾ ਮੂੰਹ 'ਚ ਦੁੱਧ ਰੱਖ ਕੇ ਰੁਕ ਗਈਆਂ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਅੰਸੂ, ਗੋਵਿੰਦਾ ਨੂੰ ਤੱਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਨ-ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਰਹੀਆਂ। "ਮਾਂ, ਇਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਧਨਵੰਤ ਤਪਸਵੀ ਹਨ; ਸੁੰਦਰ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਡਾਲੀਆਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਵੰਸਲੀ ਸੁਣਦੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦੇ।" ਨਦੀਆਂ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਕੰਵਲੇ ਭੇਟ ਕਰਦੀਆਂ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੇਰੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਜੰਗਲ, ਗਾਵਾਂ, ਗੋਪਾਲ, ਪੰਛੀ, ਹਿਰਣ, ਨਦੀਆਂ, ਤੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਸਭ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।