ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਭਾਵੁਕ ਮੌਸਮ ਸੀ। ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੁਲਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਣ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਭਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚਲਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਕੇ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਣ ਪਿਆਰ ਦੀ ਨਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਖਦੇ ਕਿ ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਮਧੁ ਟਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਹਾੜਾਂ ਕੋਲ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਧਾਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਦੇ-ਕਦੇ, ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਖੋਖਾਂ ਜਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜੜਾਂ, ਕੁੰਨੀਆਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਥਰ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਲਿਆਏ ਹੋਏ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਖਾਂਦੇ, ਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਕੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ। ਗਾਵਾਂ, ਬਛੜੇ ਤੇ ਸਾਂਡ, ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮੁੰਦ ਕੇ ਆਰਾਮ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਥਣਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਵੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਦਿਸਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ, ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ—ਆਸਮਾਨ ਨਿਰਮਲ, ਪਾਣੀਆਂ ਸੁੱਚੇ, ਤੇ ਹੌਲੀ ਹਵਾ ਵਹਿੰਦੀ। ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਖਿੜੇ, ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਖੁਦ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੁੱਤ ਨੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬੱਦਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਗੰਦਗੀ, ਤੇ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਮੈਲ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਤੋਂ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਸੰਪਤੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਾਨਣ ਨਾਲ ਚਮਕ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਵੈਰਾਗੀ ਤਪੱਸਵੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ, ਪਰ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭਲਾਈ ਵਾਪਸ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਜੀਵ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਉਹੀ ਜੀਵ, ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਦ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਕਾਰੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਬੂਟੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਚਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਵਾਲੀ ਮੰਨਤਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ। ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਰਦ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤਪੱਸਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਣਵਾਯੂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸ਼ਰਦ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕੁੰਦ ਨੇ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਦੇਹਿਕ ਮੋਹ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸ਼ਰਦ ਵਿੱਚ ਆਸਮਾਨ ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਤਾਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸਤੋਗੁਣੀ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਅਖੰਡ ਚਕ੍ਰ ਵਾਲਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਠੰਢੀ-ਗਰਮ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਏ ਸਨ, ਉਹ ਅਜੇ ਵੀ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਸ਼ਰਦ ਵਿੱਚ ਗਾਵਾਂ, ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੂਟੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਚਾਹੇ ਜਾਂਦੇ, ਖਿੜਦੇ-ਫਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਮਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਗਣ ਨਾਲ ਖਿੜਦੇ, ਪਰ ਰਾਤ-ਵਿਕਾਸ ਲਿਲੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭੈ, ਪਰ ਡਾਕੂਆਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ। ਪਿੰਡਾਂ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਉਹਾਰ, ਖੁਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਰਸ ਭਰੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਕਾਰਨ। ਵਪਾਰੀ, ਤਪੱਸਵੀ ਤੇ ਰਾਜੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਜੀਵ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਤੋਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ, ਜੋ ਆਪ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਗਰ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਬਣਾਈ। ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—"ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਕਰਤਾ! ਕਿੰਨਾ ਵਧੀਆ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਆਓ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ।" ਤਪ, ਗਿਆਨ, ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਜੋ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਬਣਾਏ। ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ, ਅਜਨਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਦਿੱਤੇ—ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਨਿਰਮਲ ਸੀ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਿਆਪਕ, ਅਚੂਤ, ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਗਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਠੰਢੀ ਹਵਾ ਵਾਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ। ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਭੌਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਦਰਿਆ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲੰਦ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਥੇ ਭੌਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਹ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਲੁਕਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ ਵਰਣਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਪਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਉਲਝ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕੀਆਂ। ਮੋਰ ਪੰਖ ਪਹਿਨੇ, ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ ਸਮਰਾਟ ਵਰਗਾ ਸਰੀਰ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਣਿਕਾਰ ਫੁੱਲ, ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪੀਲਾ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਵਾਂਸਲੀ ਦੇ ਛੇਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਭਰਦੇ, ਗਵਾਲ-ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ, ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸਖੀਓ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਦੋਨੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗਾਵਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਵਾਂਸਲੀ ਨਾਲ ਸਜੇ ਚਿਹਰੇ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖੀਏ।" ਆਮ, ਕੋਮਲ ਪੱਤੇ, ਮੋਰ ਪੰਖ, ਕਮਲ ਤੇ ਕਵਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗਵਾਲਾਂ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ ਵਧੀਆ ਨਰਤਕਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। "ਕਿੰਨੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਇਹ ਵਾਂਸਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਦਰਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਬਚੀ ਮਿੱਠਾਸ ਚੱਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਕੰਬਦੇ, ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾਉਂਦੇ।" "ਹੇ ਸਖੀ, ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇੱਥੇ ਵਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਵਾਂਸਲੀ ਵਜਾਉਂਦੇ, ਮਸਤ ਮੋਰ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ।" "ਇਹ ਸਧਾਰਣ ਦਿਲ ਵਾਲੇ ਹਿਰਣ ਵੀ ਧੰਨ ਹਨ, ਜੋ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸੋਹਣੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ, ਆਪਣੇ ਕਾਲੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਸੁਣਦੇ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਨਿਗਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ।" "ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਦਾਓਂ ਤੇ ਚਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਨਿੱਜੀ ਧੁਨ ਸੁਣਕੇ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਢਲਕ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਖਿਸਕ ਜਾਂਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ, ਜੰਗਲ, ਪੰਛੀ, ਜਲ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਵਾਂਸਲੀ, ਉਸ ਦੀ ਮੋਹਕਤਾ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।