ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਵਨ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਾਲ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਭੰਡਾਰਾ ਭੇਜ ਕੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਕਪਟਵਾਦੀਆਂ ਦੇ ਝੂਠੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਕਾਰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਬਾਦਲ ਹਵਾ ਨਾਲ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਦਵਿ-ਜਨ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਖਜੂਰ ਅਤੇ ਜਾਮੁਨ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਮੌਜ-ਮਸਤ ਹੋਣ ਲਈ। ਗਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਥਣ ਭਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬੁਲਾਵੇ 'ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਹੋਏ ਥਣ ਲੈ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਈਆਂ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਸੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਲੁਭਾਏ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ, ਜਦ ਮੀਂਹ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਖੋਹ ਜਾਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜੜਾਂ, ਕੁੰਡੀ ਅਤੇ ਫਲ ਖਾਂਦੇ। ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਅਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਥਰ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਲਿਆਏ ਹੋਏ ਦਹੀਂ-ਚਾਵਲ ਖਾਂਦੇ, ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਸਾਂਝਾ ਕਰਦੇ। ਘਾਸ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਗਾਂ, ਬਲਦ ਅਤੇ ਬੱਚੇ, ਥਣਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਪਰ ਚਰਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਰੁੱਤ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਬਣੀ। ਇਉਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵ੍ਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਪਤਝੜ ਆ ਗਿਆ—ਸਾਫ ਅਸਮਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਹਲਕੀ ਹਵਾ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਖਿੜਨ ਨਾਲ, ਪਾਣੀ ਆਪਣੀ ਮੂਲ ਅਵਸਥਾ 'ਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨਾਲ ਮੁੜ ਸਧਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਤਝੜ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਦਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮਲ, ਤੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਗੰਦਗੀ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਭਗਤੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਤੋਂ ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਮਕਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਹਾੜਾਂ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਪਾਣੀ ਛੱਡਦੇ, ਤੇ ਕਦੇ ਰੱਖ ਲੈਂਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੰਦੇ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਜੀਵ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੂਰਖ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਘੱਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਡੂੰਘੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਧੂਪ ਦਾ ਤਾਪ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਲੋਭੀ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਪੌਦੇ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸੁੱਕਾ ਪਾੜ੍ਹ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ 'ਮੈਂ' ਤੇ 'ਮੇਰਾ' ਦੇ ਭਾਵ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਤਝੜ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦ ਸਾਰੀਆਂ ਚਲਚਲਾਹਟਾਂ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਿਸਾਨ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੇ ਖੇਤਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਖਿੱਚਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਪਤਝੜ ਦੀ ਧੂਪ ਦੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੁਕੁੰਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹ-ਭਾਵ ਦੀ ਪੀੜਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਅਸਮਾਨ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿਸਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਵਾਨ ਮਨ ਬ੍ਰਹਮਨਾਦ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅਖੰਡ ਚਮਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੀ ਹਵਾ, ਜੋ ਠੰਡੀ ਤੇ ਗਰਮ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ, ਪਰ ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਏ, ਉਹ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕੀਆਂ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਗਾਂ, ਹਿਰਣ, ਪੰਛੀ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਪੌਦੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਖਿਲਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਫਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ, ਪਰ ਰਾਤ-ਖਿੜਦੇ ਕੁੰਵਰ ਫੁੱਲ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭੈ, ਪਰ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ। ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ, ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਖੁਸ਼, ਤੇ ਧਰਤੀ ਪੱਕੀ ਫਸਲ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਹਰੀ ਦੀ ਕਲਾ ਕਰਕੇ। ਵਪਾਰੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਿਕਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਜੀਵ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮੀਂਹ ਰੁੱਤ ਦੀ ਰੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਲੋਕ ਰਚਦਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਰਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਉਸ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ। "ਹੈ ਜਗਤ-ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਾ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਕਿੰਨਾ ਉੱਤਮ ਹੈ! ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ, ਆਓ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੀਏ।" ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਨਾਲ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਜੀਵ ਰਚਦੇ। ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ, ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ—ਉਹ ਕੀ ਹੈ? ਧਿਆਨ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਵਾਧੂਤਾ, ਤਪ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ, ਇਹ ਸਭ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ, ਅਚੁਤ, ਗਵਾਲ-ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਗਾਂ ਨਾਲ, ਹਵਾ-ਠੰਡੀ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਰੁੱਖ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਤੇ ਝੀਲਾਂ-ਨਦੀਆਂ ਪੰਛਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ, ਮਧੁ-ਸੁਤ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ) ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਬਾਂਸਰੀ ਵਜਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਜਦ ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਜਗਾਉਂਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਬਤਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦੀਆਂ, ਪਰ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਉਲਝ ਗਿਆ, ਤੇ ਕਥਾ ਆਗੇ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੀਆਂ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਮੋਰ ਪੰਖ ਪਹਿਨੇ, ਨਰਤਕਾ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕੰਨਿਕਾਰਾ ਫੁੱਲ ਕੰਨ 'ਚ, ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਦੇ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੋਠਾਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਦੇ, ਗਵਾਲ-ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਿੰਦਾ-ਵਨ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਆਪਣੀ ਪੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤੇ ਗੀਤ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ ਧੁਨ, ਜੋ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸੁਣੀ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਪੀਆਂ ਕਹਿੰਦੀਆਂ: "ਹੈ ਸਖੀਓ, ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਨਹੀਂ—ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤ, ਗਾਂ ਚਰਾਉਂਦੇ, ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਮੂੰਹ ਤੇ ਬਾਂਸਰੀ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ।" ਕੰਨ-ਕੰਨ 'ਚ ਆਮ ਦੀਆਂ ਲਤਾਂ, ਨਰਮ ਪੱਤੀਆਂ, ਮੋਰ ਪੰਖ, ਕਮਲ ਤੇ ਕੁੰਵਰ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਦੋਵੇਂ ਗਵਾਲ-ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਨਰਤਕਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ। "ਕਿੰਨੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ ਬਾਂਸਰੀ ਦੀ, ਸਖੀਓ, ਜੋ ਦਾਮੋਦਰ ਦੇ ਹੋਠਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਚੱਖਦੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਦੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਰਸ ਨੂੰ ਚੱਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਕੰਪਦਾ ਤੇ ਰੁੱਖ ਵੱਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਅੰਸੂ ਵਗਾ ਦਿੰਦੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਪਾਵਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰਾਮ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਰੁੱਤਾਂ, ਜੰਗਲ, ਜੀਵ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।