ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਇਸ ਦਾ ਚਲਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਉਹ ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਅਦਬ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਕੋਈ ਵਿਲੱਖਣ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਜ-ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਮਕਟ ਨਾਲ ਸਜਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, “ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਅੱਜ ਤਕ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਫਿਰ ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਵਿਅਕਤੀਕਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।” ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮਧੁਚਯੁਦਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਨਾਲ, ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, “ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਮਕਸਦ ਕੇਵਲ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੁਭਾਵਤਾ ਹੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ, “ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਿਆਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਾਫ਼-ਧਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ।” ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਸ਼ੁਕਦੇਵ, ਅਚਾਨਕ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਲੇਪ, ਬਿਨਾ ਉਮੀਦਾਂ ਦੇ, ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿਹਨੀਆਂ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਵਿਚ ਰਾਜੀ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਤੇ ਵਿਅੰਗੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨੇ। ਉਹ ਸੋਲਾਂਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸੀ, ਉਹਦੇ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਜੰਘਾਂ, ਬਾਂਹਾਂ, ਮੋਢੇ, ਗਲ, ਤੇ ਗਲ੍ਹਾ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ; ਉਹਦੇ ਅੰਗ ਸੁਭਾਵਿਕ, ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ, ਕੰਨ ਉੱਚੀਆਂ ਨੱਕ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰ, ਭੌਂਵਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਗਲ਼ਾ ਸਾਂਪ ਦੇ ਖੋਲ ਨਾਲ। ਉਹਦੇ ਕੰਧੇ ਛੁਪੇ ਹੋਏ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ, ਨਾਭੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦੀ, ਪੇਟ ਰੇਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਹੌਲੀ ਗੋਲ; ਨੰਗਾ, ਵਾਲ਼ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਫੈਲਿਆ, ਬਾਂਹਾਂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਥੱਲੇ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰਗਾ। ਉਹਦੀ ਰੰਗਤ ਗੂੜ੍ਹੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ, ਅੰਗ auspicious ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖਿੱਚ ਲੈਣ ਵਾਲਾ। ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੋਂ ਉਠੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਛੁਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤਾ (ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ) ਨੇ ਆਏ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਅਣਜਾਣ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚੰਨ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਗਤ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਅਟਲ ਸੀ; ਉਹ ਮਸਤਕ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰਪੂਰਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਕਹਿੰਦਾ, “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਸੇਵਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ; ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਹੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਜਾਂ ਆਸਨ ਦੇਣ ਆਦਿ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?” “ਤੁਸੀਂ, ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼।” “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰੀਤਮ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਤਾ-ਪੱਖੀ ਮਾਸੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ।” “ਵਰਨਾਂ, ਅਸੀਂ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਮਾਨਵ, ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਅਨਿਰੂਪ ਵਿਚ ਮਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪੂਰਨ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਸਦੇ ਹੋ?” “ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਉੱਚੇ ਆਚਾਰਯ, ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮਰਨ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” “ਕੀ ਸੁਣਨਾ, ਪੜ੍ਹਨਾ, ਕਰਨਾ, ਯਾਦ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਆਦਰਯੋਗ? ਜਾਂ, ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ।” “ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਘਰ-ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਬੁਧਿਮਾਨ, ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ, “ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ—ਆਜ਼ਾਦੀ ਆਦਿ; ਸੁਖ ਦੁਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਦੁਖ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਬੰਨ੍ਹ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।” “ਮੂਰਖ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਵੇਦ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਾਵਾ ਗਲਤ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਸਤਵ ਗੁਣ ਦਾ ਉਤਥਾਨ ਹੀ ਸਵਰਗ ਹੈ।” “ਨਰਕ ਹਨ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ; ਦੋਸਤ, ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇ ਆਪ, ਇਕ ਹਨ। ਘਰ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਤਾ ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਹੈ।” “ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੈ ਜੋ ਰਾਜੀ ਨਹੀਂ; ਹਾਲਤਮੰਦ ਉਹ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਅਟਕਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਅਟਕਣ ਉਲਟ ਹੈ।” “ਉਧਵਾ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਕੀ? ਗੁਣ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣਾ ਆਪੇ ਵਿਚ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ) ਦੀਆਂ ਅਸਧਾਰਣ ਕਰਤੂਤਾਂ ਸੁਣਾਈਆਂ—ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ ਤੇ ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗੋਪ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰਾਮ ਨੂੰ ਵ੍ਰਜ ਵਿਚ ਆਏ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨਣ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ ਮੌਸਮ ਬਦਲਿਆ, ਤੇ ਬਰਸਾਤ ਆਈ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਸੀ। ਅਸਮਾਨ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ, ਹੌਲੀ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਝਲਕਿਆ ਹੋਇਆ—ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ। ਜਦੋ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਅਠ ਮਹੀਨੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਖਿੱਚਿਆ ਪਾਣੀ ਛੱਡਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ, ਜੀਵਨ-ਦਾਇਕ ਮੀਂਹ ਵਗਾ ਰਹੇ, ਜਿਵੇਂ ਦਇਆ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੁੱਕੀ ਤੇ ਜਲ ਗਈ ਸੀ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਰੀਰ, ਇੱਛਤ ਫਲ ਮਿਲਣ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ, ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਜੁਗਨੂ ਚਮਕਦੇ, ਗ੍ਰਹ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿਚ, ਪਾਪ ਕਰਕੇ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਵੇਦ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਿੱਬੀਏ, ਜੋ ਚੁੱਪ ਸਨ, ਰੌਲਾ ਪਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੱਕ ਕੇ ਰਸਤੇ ਭੁੱਲ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਮੁੜ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਆਜ਼ਾਦ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਧਨ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਤਾਕਤ। ਧਰਤੀ ਹਰੀ ਘਾਹ ਤੇ ਲਾਲ ਇੰਦਰਗੋਪ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਖੁੰਭਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾਲ, ਮਰਦਾਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਵਾਂਗ। ਖੇਤ, ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦੇ, ਪਰ ਅਹੰਕਾਰੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੇ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਮਹੱਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਸਭ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਜੀਵ, ਨਵੀਂ ਬਰਸਾਤ ਨਾਲ ਤਾਜ਼ਾ ਹੋ ਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਏ—ਜਿਵੇਂ ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ।