ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਰਾਜ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹਨ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਈ, ਜੋ ਦੁਜਾ-ਜਨ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਜੁੜਾਅ ਤੇ ਲਗਾਵ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਣ। ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਮਰਨ, ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ ਹੋਵੇ; ਪਰ ਇਸ ਸਮੇਂ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਓ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭक्ति ਤੇ ਲਗਾਵ ਮੁੜ ਆਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ noble ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਸਦਾ ਮਿਤ੍ਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਤਰ ਵੱਲ ਮੁਹ ਕਰਕੇ, ਕੂਸ਼ਾ ਘਾਸ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ, ਪੂਰਬੀ ਕਿਨਾਰੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ, ਤਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਰਸਾਏ, ਅਤੇ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਨੀਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਕਿ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜ-ਮੁਕੁਟ ਨਾਲ ਸਜੀ ਗੱਦੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਫਿਰ ਇਹ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਭਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚੇਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਰਾਗ-ਦੁਖ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ, ਮਧੁਚੁਦਾ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ) ਦੇ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤ੍ਰੁਟੀ ਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਰਮ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸ਼ੁਕ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਰੂਪ-ਕਲਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਹੀ ਮਕਸਦ ਹੈ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਤਵ ਕਿਹੜਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਵਡਿਆਈ ਯੋਗ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਬਿਨਾ ਉਮੀਦ wandering ਕਰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਲਿਆ-ਚਲਿਆ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਅਤੇ ਮਸਖਰਾ-ਜਸੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹ ਸोल੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਬਾਜੂ, ਮੋਢੇ, ਗੱਲ੍ਹ, ਅਤੇ ਗਲ੍ਹੀ ਮਰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਲਕੜੀਆਂ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ, ਕੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਠੀ ਨੱਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਭਰਵਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਤੇ ਗਲ੍ਹੀ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹੰਢੀਆਂ ਛੁਪੀਆਂ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ, ਨਾਭੀ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਘੁਮਾਵਦਾਰ, ਪੇਟ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਨਰਮ ਤੇ ਗੋਲ। ਨੰਗੇ, ਵਾਲ ਮੁੰਹ 'ਤੇ ਫੈਲ, ਬਾਜੂ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਝੁਕੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਾਂਗ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਸਦਾ ਤਾਜ਼ਾ, ਅੰਗ auspicious ਚਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਨਾਤੀ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲੁਕਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਵਾਸਤੇ ਉਠ ਕੇ ਮਿਲੇ। ਵਿਸ਼ਨੂਰਾਤ (ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ) ਨੇ ਆਏ ਮਹਾਨ ਅਤਿਥੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਮਾਂ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਬੇ-ਸਮਝ ਔਰਤਾਂ ਤੇ ਬੱਚੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠਾਇਆ। ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ—ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ—ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤਾਰੇ, ਗ੍ਰਹ, ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਬੈਠੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਨਮਾਂ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ-ਭਰੇ ਸ਼ਬਦ ਅਰਪਣ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਿਆ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ, ਆਮ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ, ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ।” “ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਹੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਪੈਰ ਧੋਣ ਜਾਂ ਚੌਕੀ ਆਦਿ ਦੇਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?” “ਤੁਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਰਾਖਸ਼ਸ।” “ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ—ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ—ਮੈਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਲਾਗ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਨਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦੇ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਪਰਿਪੂਰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ?” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਉਚੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ—ਮੌਤ ਨੇੜੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” “ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਕੀ ਸੁਣਨਾ, ਜਾਪਣਾ, ਕਰਨਾ, ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪੂਜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਹਰ? ਜਾਂ, ਇਹਦੇ ਉਲਟ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਥੀਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਕੱਢਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਨਰਮ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਆਜ਼ਾਦੀ ਆਦਿ ਹਨ; ਖੁਸ਼ੀ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਦੁਖ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।” “ਮੂਰਖ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ; ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਵੇਦ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਗਲਤ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਦਾ ਉਤਥਾਨ ਸਵਰਗ ਹੈ।” “ਨਰਕ ਹਨੇਰਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ; ਦੋਸਤ, ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇ ਆਤਮਾ ਇੱਕ ਹਨ। ਘਰ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਤਾ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚਾ ਧਨਵਾਨ ਉਹੀ ਹੈ।” “ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ; ਦਇਆਲੂ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਅਟੁੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਮੀ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਉਲਟ ਹੈ।” “ਹੇ ਉਧਵ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਣ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ 'ਤੇ ਹੋਰ ਕਿਉਂ ਵਧਾਈਏ? ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣਾ ਆਪ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।” ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਾਏ—ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਵਾਲ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਵ੍ਰਜਾ ਆਏ, ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੰਨਿਆ। ਫਿਰ, ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆਇਆ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਿਸ਼ਾ ਚਮਕ ਉਠੀ, ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਗੱਜ-ਗੂੰਜ ਰਹੀ। ਅਸਮਾਨ, ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਲੇ ਬੱਦਲਾਂ ਨਾਲ, ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਗੱਜਦੇ ਗਰਜ ਨਾਲ, ਹੌਲ-ਹੌਲ ਚਮਕਦਾ, ਝਲ-ਮਲ ਹੋਇਆ—ਜਿਵੇਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮ। ਜਦ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੱਤ-ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਚੁੱਕਿਆ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ। ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ, ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਹਿਲਦੇ, ਜੀਵਨ-ਦਾਇਕ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਏ, ਜਿਵੇਂ ਦਇਆ ਆਪ। ਧਰਤੀ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਮੀਂਹ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਈ, ਜਿਵੇਂ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਫਲ ਮਿਲਣ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਜੁਗਨੂ ਚਮਕਦੇ, ਗ੍ਰਹ ਨਹੀਂ—ਜਿਵੇਂ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਪ ਕਾਰਨ, ਵੇਦ heretics ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਵੈਰਾਗ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਗਮਨ, ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਰਾਮ ਦੇ ਅਨੋਖੇ ਕਰਤਬ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਤਮਕ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।