ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ’ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਨੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਉਣ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਲੇ ਲੋਕ ਆਪ ਹੀ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਯਵਨ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅਤੇ ਅੰਗਿਰਾ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਾਧੀਪੁਤ੍ਰ, ਰਾਮ, ਉਤਥਯ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਦ, ਅਤੇ ਏਧਮਵਾਹ ਵੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਮੈਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਪਿੱਪਲਾਦ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਔਰਵ, ਕਵਸ਼, ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਅਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਨਾਰਦ ਵੀ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਵੀ ਪਹੁੰਚੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਸਭ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਨ ਪੂਰਨ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਜਾ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਸੀਂ ਵਾਕਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਏ। ਰਾਜਵੰਸ਼, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ—ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਫ਼ਸੋਸਯੋਗ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵਾਰ ਵਾਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਲ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੁਆਰਾ ਵਿਰਾਗ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਗਾਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਹ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੋ, ਜਦ ਤਕ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਮਾਤਾ ਵੀ ਇਥੇ ਵੱਸਦੀ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਭਾਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਨਾਲ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਓ। ਮੇਰੀ ਦੁਬਾਰਾ ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਨਮ ਲਵੇਂ, ਸਦਾ ਭਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ (ਗੰਗਾ) ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ, ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਰਾਜਾ ਲੋਕ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਜੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਉੱਚੇ-ਉੱਚੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਾਂ ਆਸ਼ਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸਿੰਘਾਸਨ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਤਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤਕ ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ; ਫਿਰ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਭਗਤ, ਰਾਗ ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੁ ਮਧੁਚੁਦਨ ਸਮੇਤ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸਾਰੇ ਇੱਥੋਂ-ਉੱਥੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ, ਇਕੱਲਾ ਪਰਮ-ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੀ ਸਾਡਾ ਲਕੜ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਤਵ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਜੋ ਵੀ ਇੱਥੇ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਆਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਦਰਨੀਯ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਲੇਪ, ਕਿਸੇ ਉਮੀਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਕੜ-ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਸਤ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਨਕਲੀ ਬੇਪਰਵਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਵਾਨ, ਕੋਮਲ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਜੰਘਾਂ, ਬਾਂਹਾਂ, ਮੋਢੇ, ਗਲ, ਅਤੇ ਗਲ਼੍ਹੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਨੱਕਾਂ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਭੰਵਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਸਮਾਨ ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ, ਨਾਭੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ, ਪੇਟ ਨਰਮ ਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵਸਤ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਵਾਲ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਛਪੇ ਹੋਏ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਕਾਲੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੇ, ਸਦਾ ਤਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ, ਮੋਹਕ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਅਗਿਆਤ ਰੱਖਣ ਕਰਕੇ, ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤ (ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ) ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਆਏ ਮਹਾਨ ਅਤਿਥੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਅਣਜਾਣ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਸਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ। ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਆਮ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸੇਵਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਆਏ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਘਰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣਾ, ਛੂਹਣਾ, ਪੈਰ ਧੋਣਾ ਜਾਂ ਆਸਨ ਆਦਿ ਦੇਣਾ ਤਾਂ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦੇਵੇਗਾ! ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਨਰ, ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸੀ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਅਵ੍ਯਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਮੈਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਸੁਣਨਾ, ਉਚਾਰਨਾ, ਕਰਨਾ, ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪੂਜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਹਰ? ਜਾਂ, ਜੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵੱਟਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਮਲ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ—ਸਵੈਤੰਤਰਤਾ ਆਦਿ; ਸੁਖ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ ਹੈ। ਦੁੱਖ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਮਾਰਗ ਵੇਦ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਗਲਤ ਰਸਤਾ ਹੈ; ਸਤ੍ਵਗੁਣ ਦਾ ਉਤਥਾਨ ਸਵਰਗ ਹੈ। ਨਰਕ ਹਨ—ਅੰਧਕਾਰ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ; ਦੋਸਤ, ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਆਪ ਇਕੋ ਹਨ। ਘਰ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੀ ਅਸਲ ਧਨ ਹੈ। ਉਹੀ ਗਰੀਬ ਹੈ ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਬੇਚਾਰਾ ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਿਆ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਅਸੰਗ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਆਮੀ ਹੈ; ਜੋ ਮੋਹੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਉਲਟ। ਹੇ ਉਧਵ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਠੀਕ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਗੁਣ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਚਰਚਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਦੋਸ਼ ਵੇਖਣਾ ਆਪ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ) ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਕੀਤੇ—ਕਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਬੁਝਾਈ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਲੰਭਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਗਵਾਲੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮ, ਜੋ ਵਰਜਾ ਆਏ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹਨ।