ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਫਿਰ, ਪਰੀਖਿਤ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਨੂੰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਰਥਕਤਾ ਤੋਲ ਕੇ, ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਯ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ, ਮੌਤ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਕੌਣ ਐਸਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕਰੇ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪਰੀਖਿਤ ਨੇ ਨਿਸਚਯ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪਦ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਦਾ ਵਰਤ ਲਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕੇਵਲ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਸੀ। ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਏ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਧਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਆਏ: ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਯਵਨ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਾ; ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਤਥਯ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਦ, ਅਤੇ ਏਧਮਵਾਹ। ਮੇਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਪਿਪਲਾਦ; ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਔਰਵ, ਕਵਸ਼, ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਦਵੈਪਾਇਨ ਅਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਨਾਰਦ ਵੀ ਆਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ, ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਥੇ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਦਰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਸਭ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ਼ ਮਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸਚਯ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅਸੀਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਜਾ-ਵੰਸ਼, ਜੇਕਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੂਰੀ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਹੈ।” “ਮੇਰੇ ਲਈ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਫਸਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਿਆਂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵੈਰਾਗ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਜਲਦੀ ਹੀ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ, ਤੇ ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੇ। ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਜਾਂ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਦੁਆਰਾ ਮੌਤ ਆਵੇ, ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਓ।” “ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਨਮ ਲਵਾਂ, ਉੱਥੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਰਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਪੂਰੇ ਨਿਸਚਯ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ (ਗੰਗਾ) ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਰਾਜਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ, ਅਤੇ ਵੱਜੇ ਵੱਜੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਰਾਜਾ ਜੋ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਉੱਚੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਭਗਤ, ਜੋ ਰਾਜ-ਤਖ਼ਤ ਤੇ ਰਾਜ-ਮੁਕੁਟ ਪਾ ਕੇ ਬੈਠਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।” “ਅਸੀਂ ਸਭ ਇਥੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਦੇਹ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ। ਫਿਰ ਇਹ ਪਰਮ ਭਗਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪਰਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।” ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਰੀਖਿਤ, ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਮਧੁਚੁਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਤਿਕਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਇਹ ਸਾਰੇ ਇਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਕੇਵਲ ਉੱਚਤ ਮੰਗਲ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸੁਭਾਵਕਤਾ ਹੀ ਸੱਚੀ ਲਕੜ ਹੈ।” “ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਵ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਜੋ ਜੋ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਦਰਨੀਯ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੇਹਕਲਾ ਪਛਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਮਖੌਲੀਆ ਜਿਹਾ ਵੇਸ਼ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਲਾਂਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਰਾਣ, ਬਾਂਹ, ਮੋਢੇ, ਅਤੇ ਗਲ ਗੋਡੇ ਬਹੁਤ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲੰਬੀਆਂ, ਕੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਕੀ ਨੱਕ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਭੌਂਹਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਤੇ ਗਲ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ, ਨਾਭੀ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ, ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਲਕੀਰਾਂ ਤੇ ਹੌਲੀ ਗੋਲਾਈ ਸੀ। ਉਹ ਨੰਗੇ ਸਨ, ਵਾਲਾਂ ਨੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਬਾਂਹ ਲੰਬੀਆਂ ਤੇ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੰਗਤ ਗੂੜ੍ਹੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਰਿਸ਼ੀ, ਜਦੋਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਛੁਪੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤ (ਪਰੀਖਿਤ) ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤਿਥੀ ਦਾ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਅਣਜਾਣ ਬੱਚੇ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਉੱਚੇ ਆਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਐਸਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤਾਰਿਆਂ, ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤਮਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਟੁੱਟ ਸੀ। ਉਹ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਆਦਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਿੱਠੇ ਸਬਦਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ। ਪਰੀਖਿਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ, ਆਮ ਖ਼ਤਰੀ, ਸੇਵਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਅਤਿਥੀ ਵਜੋਂ ਆ ਕੇ, ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਘਰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ, ਛੂਹਣ, ਚਰਨ ਧੋਣ ਜਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸਨ ਦੇਣ ਆਦਿ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?” “ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਰੱਖਸਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” “ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਮੰਨ ਕੇ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਿਆ।” “ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਲੋਕ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਿਵੇਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਉਹ ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ?” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿਧੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਜਦ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” “ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਉਚਾਰੀ, ਕੀਤੀ, ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਮਾਹਰ? ਜਾਂ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।” “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗ੍ਰਹਸਥਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਵੱਟਣ ਵੇਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ।” ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇੰਝ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ, ਬਾਦਰਾਯਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਣ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ—ਸਵੈਤੰਤਰਤਾ ਆਦਿ; ਆਨੰਦ, ਸੁਖ-ਦੁ:ਖ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੁ:ਖ ਤਾਂ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਬੰਦਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।” “ਮੂਰਖ ਆਪ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਜੋੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਰਾਹ ਵੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੀ ਉਲਝਣ ਗਲਤ ਰਾਹ ਹੈ; ਸਤ੍ਵ ਗੁਣ ਦਾ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੀ ਸਵਰਗ ਹੈ।” “ਨਰਕ ਹਨ—ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ; ਮਿੱਤਰ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਆਪ—ਇਹ ਸਭ ਇੱਕ ਹਨ। ਘਰ ਸਰੀਰ ਹੈ; ਮਨੁੱਖਤਾ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਕੋਲ ਇਹ ਦੌਲਤ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਧਨੀ ਹੈ।” “ਉਹ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ; ਤਰਸਯੋਗ ਉਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਨਾ ਇਸ ਦਾ ਉਲਟ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰੀਖਿਤ ਦੀ ਵੈਰਾਗੀ ਨਿਸਚਯ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਆਗਮਨ ਨਾਲ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਲੱਗੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੱਚਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।