ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰੀ ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ فرمایا ਕਿ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ—ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ? ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਜਾ (ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ) ਆਪਣੇ ਕਰਤੂਤ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ, “ਹਾਏ, ਮੈਂ ਇਕ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਗੁਪਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ।” ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਅਦਬ ਨਾ ਕਰਨ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਅਣਹੋਣੀ—ਜੋ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ—ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣੀ ਹੈ। ਚੰਗਾ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਾਂ।” ਉਹ ਅੱਗੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, “ਅੱਜ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਰਾਜ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ। ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ, ਜੋ ਬੇਨਸੀਬ ਹਾਂ, ਮੁੜ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਗਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੰਦ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਰੱਖਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਂ ਦੇ ਸੱਪ ਰਾਹੀਂ ਆਵੇਗੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਕਸ਼ਕ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਸ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਰਾਗ ਦਿਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਿਆ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਉਹ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਨਦੀ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਜਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕੌਣ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ (ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ) ਨੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰ ਲਿਆ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁਪਦ (ਗੰਗਾ) ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਏ। ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਭਾਣੇ ਆਏ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਅਜੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਯਵਨ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਾ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਾਧੀ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਤਥਯ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਦ, ਏਧਮਵਾਹ, ਮੈਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਪਿੱਪਲਾਦ, ਮੈਤਰੇਯ, ਔਰਵ, ਕਵਸ਼, ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਦ੍ਵੈਪਾਇਨ (ਵਿਆਸ), ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਆਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਭ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਹੈ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਅਸੀਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਕਿਰਪਾਲੂ ਸੁਭਾਵ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਾ ਦੀ ਵੰਸ਼, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਧੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਨਿੰਦਣੀ ਕੰਮ ਹੈ।” “ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਮਨ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਰਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੱਤੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੋਹ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਡਰ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।” “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹੋ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਮਨ ਲਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ। ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਕਸ਼ਕ ਸੱਪ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਹੋ ਜਾਵੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਓ।” “ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਕਿ ਮੁੜ ਮੁੜ ਅਨੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਲਗਨ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵੱਲ ਵੀ ਜੋ ਉਸਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਨਮ ਲਵਾਂ, ਉਥੇ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਮਿੱਤਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹੇ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਹਰ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬੀ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ (ਗੰਗਾ) ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਕੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: “ਇਸਦਾ ਆਚਰਨ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੋਭਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉੱਚੇ-ਉੱਚਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੈ।” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਤਾਂ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਿ ਜੋ ਲੋਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਰਾਜ ਮਾਲਾ, ਤਖਤ-ਤਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।” “ਅਸੀਂ ਸਭ ਇੱਥੇ ਰਹਾਂਗੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਫਿਰ ਇਹ ਪਰਮ ਭਗਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੋਹ ਜਾਂ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਕੇ, ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਮਧੁਚੁਦਨ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਉੱਤਮ ਕਰਤਬ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, “ਜਿਵੇਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੈਦਿਕ ਗਿਆਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋ। ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ, ਪਰਮ ਹਿਤ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਕਸਦ ਨਹੀਂ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ-ਰੀਤ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।” ਇਸ ਵੇਲੇ, ਵਿਅਾਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਆਦਰਨੀਯ ਸੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਲੇਪ, ਨਿਰਾਸਕਤ ਵੰਡ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਕੜਾਂ-ਜਿਹੇ ਕੱਪੜੇ, ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਮਸਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਕਰਨੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਜਵਾਨ, ਕੋਮਲ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਜੰਘਾਂ, ਬਾਂਹਾਂ, ਮੋਢੇ, ਗਲੜੀਆਂ; ਸੁੰਦਰ ਅੰਗ, ਵੱਡੀਆਂ, ਲੰਬੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ ਤੇ ਕੰਨ ਇਕੋ ਉਚਾਈ ਦੇ, ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ, ਗਲੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਸ਼ੰਖ ਵਾਂਗ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਲਾਵੇ ਛੁਪੇ ਹੋਏ, ਛਾਤੀ ਚੌੜੀ ਤੇ ਉੱਚੀ, ਨਾਭੀ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾਰ, ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਲਾਈਨਾਂ, ਮਰਦਾਨਾ ਅਕਾਰ; ਨੰਗੇ ਸਰੀਰ ਤੇ ਵਾਲ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਵਿਖਰਿਆ, ਲੰਬੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਟਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੰਗ ਗੂੜ੍ਹਾ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਦੀ ਸੋਭਾ ਸਦਾ ਤਾਜ਼ਾ, ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਮਧੁਰ ਮੁਸਕਾਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸਲਤਾ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਵਿਸ਼ਨੁਰਾਤ (ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ) ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾਨ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਅਣਜਾਣ ਔਰਤਾਂ-ਬੱਚੇ ਹਟ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਆਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸਭਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਨ ਚਾਰਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸੀ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: “ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਮਹਿਮਾਨ ਬਣਕੇ ਸਾਡੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।” “ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਹੀ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਵੋ, ਛੂਹੋ, ਚਰਨ ਧੋਵੋ ਜਾਂ ਆਸਨ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?” “ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੈਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।” “ਮੈਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜੋ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਾਮੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।” “ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅਸੀਂ ਨਾਸ਼ਵਾਨ ਜੀਵ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ—ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਅਵਿਅਕਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਪਰਿਪੂਰਨ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ।” “ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ: ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?” “ਕਿਹੜਾ ਗਿਆਨ ਸੁਣਨਾ, ਜਪਣਾ, ਕਰਨਾ, ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ? ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਹੋਰ ਕੁਝ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਦੱਸੋ।