ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਛਤਾਵਾ ਭਰ ਗਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਬੁਰਾ ਵਤੀਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਅਪਮਾਨ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਦੁਆਲਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਦੁਖੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਖ਼ੁਸ਼, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੁਰਤ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਚਾਰ-ਵਿਧੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਪੈਰ ਧੋਏ ਬਿਨਾ, ਜਾਂ ਗਿੱਲੇ ਪੈਰਾਂ ਜਾਂ ਗਿੱਲੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਕਦੇ ਨਾ ਸੁਤੋ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਭੋਜਨ ਨਾ ਖਾਓ; ਨੰਗੇ ਨਾ ਸੁਤੋ; ਤੇ ਸਵੇਰ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਨਾ ਸੁਤੋ। ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੋ, ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ, ਤੇ ਸਵੇਰੇ ਨਾਸ਼ਤੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂਵਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਫੁੱਲਾਂ, ਸੁਗੰਧੀਆਂ, ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਦਿਤੀ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਇਹ ਪੂੰਸਵਨ ਵਰਤ ਨਿਭਾਏਗੀ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਢਿੱਡ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ, "ਠੀਕ ਹੈ," ਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਵਲੋਂ ਬੀਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇੰਦਰ, ਜੋ ਦਿਤੀ ਦਾ ਭਾਣਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਦਿਤੀ ਦੀ ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਫਲ, ਦਰਬਾ, ਕੁਸ਼ਾ, ਪੱਤੇ, ਕਲੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਦਿਤੀ ਵਰਤ ਨਿਭਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਹਰਿ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਰਤ ਟੁੱਟਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਕਪਟ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਿਰਨ। ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਰਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਦਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਤ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ, ਜਦ ਦਿਤੀ ਥੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵਰਤ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ, ਪੈਰ ਨਾ ਧੋ ਕੇ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਾ ਧੋ ਕੇ, ਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਰਕੇ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਮੌਕੇ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਜਦ ਦਿਤੀ ਦੀ ਅਕਲ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਵਜਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, "ਨਾ ਰੋਵੋ।" ਜਦ ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਵੰਡੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ, "ਇੰਦਰ! ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਮਰੁਤਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਰਨਾ ਕਿਉਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਡਰੋ ਨਾ ਭਰਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਾਥੀ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਹੋ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਮੇਰੇ ਅਨੁਯਾਈ ਹੋ।" ਦਿਤੀ ਦਾ ਗਰਭ, ਸ੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਦੀ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਮਰਾ ਨਹੀਂ। ਵਜਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਅਸਤਰ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ ਸੀ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਮੁਢਲਾ ਪੁਰਖ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਿਤੀ ਨੇ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤਕ ਹਰਿ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਉਹ ਪੰਜਾਹ ਦੇਵਤੇ ਮਰੁਤ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਹਰਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਦਿਤੀ ਜਦ ਜਾਗੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੁੱਤ੍ਰ! ਮੈਂ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਰਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਦਿਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤ੍ਰ ਮਿਲੇ। ਇੱਕ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੀ ਆਸ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਸੱਤ ਹੋ ਗਏ ਹਨ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ? ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝ ਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਗਰਭ ਨੂੰ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਮੈਂ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਹਰ ਇਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਮਰਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਨਤੀਜਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਸਫਲਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗਣ; ਪਰ ਜੋ ਸਿਰਫ ਆਪਣਾ ਹੀ ਲਾਭ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ।" "ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਸੰਸਾਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਚਾਹੇਗਾ, ਜੋ ਨਰਕ ਤਕ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ?" "ਇਸ ਲਈ, ਮਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਭੁੱਲ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ, ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਤੇ ਨੀਚਤਾ ਕਰ ਬੈਠਾ। ਭਾਗਾਂ ਨਾਲ, ਤੇਰਾ ਗਰਭ ਮੁੜ ਜੀਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।" ਸ੍ਰੀ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਉਸਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਇੰਦਰ, ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ, ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ?" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਸੁਤਾ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਰਾਜਾ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ, ਅੰਦਰੋਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਉਸ ਤੋਂ ਇਕ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉੱਤੇ ਅਯੋਗ ਵਰਤਾਓ ਕੀਤਾ। "ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਕੇ, ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੁਸੀਬਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਉਣੀ ਹੈ। ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰਾਂ।" "ਅੱਜ, ਕਾਸ਼ ਕਿ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਅੱਗ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਭੜਕੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਰਿਆਸਤ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਮੁੜ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਲੋਂ ਅਜਿਹੇ ਖੋਟੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾ ਰੱਖਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਰਨ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਮਕ ਸੱਪ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਕਸ਼ਕ ਜਲਦੀ ਹੀ ਉਸ ਦਿਲ ਲੱਗੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਅਰਾਗ ਦਿਵੇਗਾ। ਫਿਰ, ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਅਮਰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਹ ਨਦੀ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਰਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਗੰਗਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਮੌਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਮਨੁੱਖ ਕਿਉਂ ਨਾ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਂਡੂ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ-ਪਦ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਸਿਰਫ ਮੁਕੁੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਵਰਗਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਥਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪਹੁੰਚੇ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੀਰਥ-ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਆਏ, ਪਰ ਸੱਚ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਧਰਮੀ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਆਏ: ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਚਯਵਨ, ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਅੰਗਿਰਾ; ਪਰਾਸ਼ਰ, ਗਾਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਫਿਰ ਰਾਮ, ਉਤਥਯ, ਇੰਦਰਪ੍ਰਮਦ, ਏਧਮਵਾਹ; ਮੈਧਾਤਿਥੀ, ਦੇਵਲ, ਆਰਸ਼ਟੀਸ਼ੇਣ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ, ਪਿਪਪਲਾਦ; ਮੈਤਰੇਯ, ਔਰਵ, ਕਵਸ਼, ਕੁੰਭਯੋਨੀ, ਦਵੈਪਾਯਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ ਜੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਵਿਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।