ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਧਨੀ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੀ ਪੂਰਵਜ, ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਦਾ ਹਰਿ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਲੀਲਾਮ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੂਲ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਹਰਿ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਸਦਾ ਹਰਿ ਨਾਮ ਜਪਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸੀਲੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੁੱਢਾਪਾ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਹਰਿ ਦੇ ਦੋ ਦੁਆਰਪਾਲਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਸ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਆਰਪਾਲ ਵਾਪਸ ਵੈਕੁੰਠ ਸ਼ਹਿਰ ਜਾ ਪੁੱਜੇ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਯੋਗ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਦਯਾਲੂ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਿਓ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਅਸਹਾਇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਉਹ ਜੋ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਧਨ ਕੀ ਹੈ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ, ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ?" ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੋ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਆਨੰਦ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਭ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ, ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲਿਆਓ। ਇਹ ਸਾਧਨ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਕਰਨਾ ਅਤਿ ਆਸਾਨ ਹੈ।" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਨਾਰਦ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਧੰਨ ਹੋ, ਵੈਰਾਗੀ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ, ਸਦਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਯੋਗੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋ, ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਥਾਪਨ ਹੋਣਾ ਆਸ਼ਚਰਜ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਕਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਰਗ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਮੁਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਤਾਂ ਛੁਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਵਿਰਲੇ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਸਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਾਂ—ਆਪਣੀ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਯੋਗ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਪਾਠ ਤੇ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨ-ਯਜਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਰਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ discourse ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ।" "ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਹਾੜ ਨਾਲ ਭੇੜੀਆਂ ਭੱਜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਘਰ-ਘਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ-ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਖਿੜਦੇ ਹਨ।" ਨਾਰਦ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਜਦੋਂ ਵੇਦ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀਆਂ ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਗੀਤਾ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪੁਟੀ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ?" ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, "ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਪਾਠ ਨਾਲ ਉਹ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਤੇ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਅਗਾਧ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਸਰੇ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਯਾਲੂ ਹੋ।" ਕੁਮਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਵੇਦ ਤੇ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੇ ਸਾਰ ਤੋਂ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵਿਲੱਖਣ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜੜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰੇ ਤੱਕ ਰਸ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਤੇ ਹੀ ਆਨੰਦ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਘਿਉ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਵੱਖਰਾ ਨਾ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਚੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜਦ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਚੀਨੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਨਿਕਲੇ ਨਾ, ਮਿੱਠਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਇੰਝ ਹੀ ਭਾਗਵਤ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਮਹਾਨ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਕਟ ਹੋਇਆ। ਇ en ved vedant te geeta de rachnak vyas vi, jad oh dukh vich si, agyaan de samundar vich uljhe hoye si. Phir tuhade dvara, chaar shloka vich pehla updesh dita gaya, jinnu sun ke vyas ji turant dukh ton mukt ho gaye." "Fer tuhanu kis gal di hairani hai, jo tusi eh prashan puchde ho? Shrimad Bhagavat di katha sunni chahidi hai, kyunki eh dukh te shok nu nas kar dindi hai." Narad kehnde han, "Oh darshan, jo turant ashubhta nu mitake, dukhiyan nu param kalyan dinda hai, te pavitar lokan di ras bhari katha vich hi magan hai, prem di pragati layi, main usi nu apna asra banaya hai." "Jadon kai janman da punya ikatha ho janda hai, te kise nu sadhu-sangat mil jandi hai, fer vivek utpann hunda hai, jo agyaan de andhkaar, mo te ahankaar nu dur kar dinda hai." Hun, Shrimad Bhagavat di mahima di teesri adhyay shuru hundi hai. "Sanakadi kumaran di mukh ton Shrimad Bhagavat sun ke bhagat tript hunda hai, te usde vich gyaan te vairag di vriddhi hundi hai." Narad kehnde han, "Main gyaan-yagya karanga, jo Shuka de updeshanal shobhit hai, ate main bhakti, gyaan te vairag di sthaapna layi isnu shraddha naal karanga. Par main eh yagya kitthe karan? Tusi dasso, is sthan di mahima te Shuka de granth di vadaayi, Ved-paarangata lokan de mukh ton hi sunni chahidi hai. Ate eh katha kinna samay vich sunni chahidi hai? Us jagah ki reet hai? Kirpa karke eh vistar naal daso." Kumaran ne uttar ditta, "Narad ji, suno, asin tuhanu dassange, jo nirmal ate viveki ho. Ganga de kinare ek sthan hai, jinnu Anand kehte han. Othe kai rishi-muni jama hunde han, devta te siddh bhi aunde han, vakh-vakh drakhtan te lataan naal shobhit hai, ate navi, naram ret naal dhakki hoyi hai. Eh sundar, ekant sthan hai, jithe swarn kamlan di sugandh vich vasa hai, ate othe de jeevan de dil vich virodh nahi vasda." "Jadon tu apne budhe, kamzor shareer nu samne rakh ke, ate inna sab nu dhyan vich rakh ke, othe bhakti aayegi. Jithe Bhagavat di katha hove, othe bhakti ate usde saathi vi turde han; katha de shabd sun ke eh triveni phir navi-jawani vich aa jandi hai." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਸੰਤ-ਸੰਗਤ, ਭਗਵਤ ਕਥਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਭਗਤੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਵੈਰਾਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਰਸਮਈ ਸੰਵਾਦ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਅਨੰਦ ਘੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਖਿੜ ਪਿਆ।