ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਰਾਜ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਜੋ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈਂ, ਤੈਨੂੰ ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।" ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ-ਤਦ ਲਾਲਚ, ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਅਨਾਚਾਰ, ਪਾਪ, ਧੋਖਾ, ਝਗੜਾ ਤੇ ਪਖੰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਅਨੇਕ ਅਧਰਮ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ, ਤੇ ਸਦਾ ਧਰਮ ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਉਥੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਯਗ੍ਯਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ, ਯਜਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਯਗ੍ਯ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲਮਈ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਨ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕਲੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਐਵੇਂ ਹੀ ਕਲੀ ਨੇ ਡਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਰਾਜਨ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਵੱਸਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂ, ਉਥੇ ਤੇਰਾ ਬਾਣ ਤੇ ਧਨੁਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦੇ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸ ਸਕਾਂ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਕਲੀ ਲਈ ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ—ਜਿੱਥੇ ਜੂਆ, ਮਦਿਰਾ, ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਤੇ ਹਿੰਸਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਕਲੀ ਵੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਧਰਮ ਵਿਆਪਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਨੇ ਹੋਰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸੋਨਾ ਵੀ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਥੋਂ ਝੂਠ, ਮਦ ਮਸਤ, ਇੱਛਾ, ਕਾਮ ਤੇ ਵੈਰ ਉਪਜੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਥਾਵਾਂ—ਜੂਆ, ਮਦਿਰਾ, ਵਿਅਭਿਚਾਰ, ਹਿੰਸਾ ਤੇ ਸੋਨਾ—ਵਿੱਚ ਕਲੀ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਆਗੂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।" ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜੇ ਸਾਂਡ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ—ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਤੇ ਦਇਆ—ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੇ, ਉਸਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਤਰੱਕੀਸ਼ੀਲ ਬਣਾਇਆ। ਹੁਣ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦਾਦਾ ਨੇ ਰਾਜਸਿੰਹਾਸਨ ਸੌਂਪਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਸਮਰੱਥ ਰਾਜਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੱਡੇ ਯਗ੍ਯ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਪਾਰ, ਵਸਤੂ ਵੇਚਣ ਜਾਂ ਜ਼ਰੂਰਤ ਪਏ ਤਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਨੀਚ ਜੀਵਿਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ।" ਇਉਂ ਹੀ, ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਵਿਅਪਾਰੀ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨੀਚ ਜੀਵਿਕਾ ਨਹੀਂ। ਵੈਸ਼ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਹੱਥ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਨਿੰਦਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ। ਹਰ ਦਿਨ, ਵਿਦਿਆ, ਪਿਤਰਾਂ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਦਾਨ, ਤੇ ਜੋ ਭੋਜਨ ਉਪਲੱਬਧ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਜੋ ਧਨ ਯੋਗਤਾ ਜਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਧੀਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਯਜ੍ਯ ਆਦਿਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਆਸਕਤੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਨਾ ਹੀ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਹੋ ਕੇ ਲਾਪਰਵਾਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਨਾਸਵੰਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਿਛੁੜ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ। ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਸਾਕ—ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਯਾਤਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਵਿਛੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੋ ਮੁਕਤ ਆਤਮਾ ਹੈ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾਨ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਮਮਤਾ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤਿਆਗ ਕਰ ਕੇ ਮੋਨਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਘਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ-ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਨਾਰੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ 'ਮੇਰਾ' ਤੇ 'ਮੈਂ' ਦੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, "ਹਾਏ! ਮੇਰੇ ਬੁੱਢੇ ਮਾਪੇ, ਪਤਨੀ, ਨੰਨੇ ਪੁੱਤਰ-ਧੀਆਂ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਕਿਵੇਂ ਜੀਊਣਗੇ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਘਰ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਫਿਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਜਿਸ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਦੇ ਅਸਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਕਰਾਮਾਤੀ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬਚ ਗਿਆ।" ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਤਕਸ਼ਕ ਸਾਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਵੀ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਮਨ ਪ੍ਰਭੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਦਰਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਟਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਜੈ ਰੂਪ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਜੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਲੋਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਮਹਿਮਾ ਭਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਵੀ ਭਟਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਕਲੀ, ਭਾਵੇਂ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਵਿਆਪਕ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਛੱਡੀ, ਓਸੇ ਵੇਲੇ ਕਲੀ, ਅਧਰਮ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਾਂਗ, ਕਲੀ ਨੂੰ ਘ੍ਰਿਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਉਸ ਲਈ ਚੰਗੇ ਫਲ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਕਲੀ, ਜੋ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤਾਣਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਲਵਾਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਨਿਡਰਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਲਾਪਰਵਾਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਭੇੜੀਏ ਵਾਂਗ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" ਭਗਵਾਨ ਦੀਆਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਕਥਾਵਾਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੋਕ ਸੁਣਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਸਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੰਤ ਜਨ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਸੂਤ ਜੀ, ਤੂੰ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋਵੀਂ, ਤੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮਹਿਮਾ ਸਦਾ ਵਧੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈਂ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਮਧੁਰ ਰਸ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈਂ।