ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ਼ ਪਹੁੰਚਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਡਰ ਫੈਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਐਸੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤਦ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਬੇਲਗਾਮ ਅਪਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੀ ਬਾਂਹ ਫੜ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਰਤਭੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਕੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਣ। ਰਾਜੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾਏ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚ ਦੇ ਰਾਹ ਤੋਂ ਨਾ ਹਟੇ। ਧਰਮ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਲਦ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਰਾਜਾ ਪਰੀक्षित ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ ਜੋ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਦੂਤ ਅਤੇ ਨੇਤਾ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਨੇਕੀਆਂ ਕਰਕੇ।" ਧਰਮ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਬੀਜ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ, ਅਸੀਂ ਬੋਲੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝੇ ਹੋਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।" ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ 'ਚ ਲਪੇਟ ਕੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਤਕਦੀਰ ਹੈ, ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਕਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ। ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਅਸੰਭਵ ਅਤੇ ਅਵਰਨਣਯ ਹੈ। ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਵਿਵੇਕ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਪਰੀक्षित ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਪਰੀक्षित ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ, ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਜਿੱਥੇ ਅਧਰਮ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਦੱਸਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਸ਼ਾਇਦ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰਾਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਬੋਲੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ—ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਕੀਨੀ ਹੈ।" "ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਸੱਚ—ਇਹ ਚਾਰ ਪੈਰ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ; ਤੇਰੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਮਦ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗਵਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਧਰਮ, ਤੇਰਾ ਬਚਾ ਪੈਰ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਨਿਭਾਉਣਾ ਹੈ; ਪਰ ਕਲੀ, ਜੋ ਝੂਠ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਭਾਰ ਝਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸੌਂਪੀ ਗਈ; ਹਰ ਥਾਂ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਸਜਾਈ ਹੋਈ।" "ਉਹ ਨੇਕ ਲੜਕੀ, ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਦੁਖੀ, ਅੱਖਾਂ 'ਚ ਹੰਝੂ ਲੈ ਕੇ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ; ਉਹ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਅਯੋਗ ਰਾਜੇ, ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮੇਰੀ ਮੌਜ ਲੈਣਗੇ।'" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰੀक्षित ਨੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਰਥੀ ਆਪਣੀ ਤੇਜ਼ ਤਲਵਾਰ ਚੁਕ ਕੇ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕਲੀ ਨੇ ਰਾਜ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਪਰੀक्षित, ਜੋ ਦੁਖੀ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਹੋਇਆ ਵਿਅਕਤੀ ਸਰਨਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਲਕਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਲਈ, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜਿਆ ਹੈ, ਗੁਡਾਕੇਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ।" "ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਅਧਰਮ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਉਠਦੀਆਂ ਹਨ—ਲਾਲਚ, ਝੂਠ, ਚੋਰੀ, ਅਧਰਮ, ਪਾਪ, ਛਲ, ਝਗੜਾ, ਅਤੇ ਪਖੰਡ।" "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਸਾਥੀ; ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਲੋਕ ਯੱਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ, ਭਗਵਾਨ, ਯੱਗ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਪੂਜਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਅਤੇ ਅਚਲ।" ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰੀक्षित ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕਲੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਤਲਵਾਰ ਚੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, 'ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਵੱਸਾਂ, ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਹੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਾਣ-ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।'" "ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਧੀਆ ਰਖਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ, ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿ ਸਕਾਂ।" ਸੂਤ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਪਰੀक्षित ਨੇ ਕਲੀ ਲਈ ਜੂਆ, ਸ਼ਰਾਬ, ਔਰਤਾਂ, ਅਤੇ ਹਿੰਸਾ—ਇਹ ਚਾਰ ਅਧਰਮ ਦੇ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।" ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਮੰਗੀ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਥੋਂ ਝੂਠ, ਮਦ, ਵਾਸਨਾ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੰਜ ਅਧਰਮ ਦੇ ਥਾਂ, ਪਰੀक्षित ਨੇ ਕਲੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਕਲੀ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਲੱਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੋ ਧਰਮ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਹਨ—ਰਾਜੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ। ਪਰੀक्षित ਨੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਪੈਰ—ਤਪ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ—ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਪਰੀक्षित ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਦਾਦਾ ਨੇ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅੱਜ, ਉਹ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ, ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸਰਵਰਾਜ਼। ਇਸ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਪਰੀक्षित, ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋ। ਐਸਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਅਸਮਾਨੀ ਰਥ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਜੇਕਰ ਦੁਖ ਆਵੇ, ਉਹ ਵਪਾਰ ਜਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੇਚ ਕੇ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਲਵਾਰ ਰਾਹੀਂ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਜੀਉਣਾ। ਇੱਕ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ, ਵੈਸ਼ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ। ਵੈਸ਼, ਜੇਕਰ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਮਜਦੂਰੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਕੋਈ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਵਿਦਵਾਨ, ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਉਪਲਬਧ ਭੋਜਨ ਰਾਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ। ਇਨਸਾਨ, ਜੋ ਧਨ ਕਿਸੇ ਮੌਕੇ ਜਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਬਿਨਾ ਜ਼ੋਰ-ਜਬਰ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇ ਅਤੇ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਕਰੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਆਂ ਨਾਲ। ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਨਾ ਰਹੋ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਾਪਰਵਾਹ ਨਾ ਹੋਵੋ; ਵਿਦਵਾਨ, ਨਾਸਵੰਤ ਨੂੰ, ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਨੇ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਵਿਛੁੜਨਾ।